Καθαρισμός και βάψιμο ξυλείας με μπάιτς

Ο τεχνίτης ξεκινά ελέγχοντας την κατάσταση του ξύλου. Κοιτάζει αν είναι στεγνό, γερό, χωρίς μούχλα, και αν έχουν μείνει πάνω του παλιά βερνίκια, λάδια ή βαφές εμποτισμού. Από αυτό εξαρτάται όλη η υπόλοιπη διαδικασία.

Μετά έρχεται ο καθαρισμός. Η καινούργια ξυλεία έχει συνήθως σκόνη από το πριόνισμα, και στο πεύκο ή στο έλατο συχνά βγαίνει ρετσίνι γύρω από τους ρόζους. Τα παλιότερα ξύλα έξω, ειδικά σε πέργκολες και φράχτες που τρώνε ήλιο και αλάτι από τη θάλασσα, έχουν γκριζάρει, έχουν βρύα ή σκούρους λεκέδες από την υγρασία. Τις ελαφριές βρομιές τις βγάζει μια βούρτσα με κατάλληλο καθαριστικό ξύλου. Το ρετσίνι αφαιρείται με το διαλυτικό που προτείνει ο κατασκευαστής του μπάιτς. Αν ο καθαρισμός γίνει με νερό, το ξύλο πρέπει μετά να στεγνώσει τελείως. Δεν αρκεί να είναι στεγνό στην αφή.

Όταν στεγνώσει, η επιφάνεια τρίβεται προς τη φορά των νερών και η σκόνη από το τρίψιμο απομακρύνεται προσεκτικά. Μόνο τότε περνιέται το μπάιτς, ομοιόμορφα και χωρίς διακοπές στη μέση της επιφάνειας, για να μη μείνουν ενώσεις. Όταν στεγνώσει και αυτό, μπαίνει το προστατευτικό στρώμα, που διαλέγεται ανάλογα με το αν το ξύλο θα μείνει μέσα ή έξω.

Το μπάιτς αλλάζει κυρίως το χρώμα. Ποτίζει την επιφάνεια και τονίζει τα νερά, αλλά δεν δημιουργεί στρώμα που να αντέχει στο νερό, στον ήλιο και στην τριβή. Το βερνίκι εμποτισμού συνδυάζει απόχρωση και προστασία και είναι η πιο συνηθισμένη επιλογή έξω, σε φράχτες, πέργκολες, ταβάνια στεγάστρων και επενδύσεις. Με τον δυνατό ελληνικό ήλιο, ένα προϊόν με προστασία από την υπεριώδη ακτινοβολία κάνει μεγάλη διαφορά. Το βερνίκι που σχηματίζει φιλμ ταιριάζει περισσότερο μέσα, σε σκάλες, κουπαστές ή έπιπλα. Έξω, καθώς το ξύλο φουσκώνει και μαζεύει, μπορεί να σκάσει και να ξεφλουδίσει.

Τα μπάιτς είναι νερού ή διαλύτου. Τα νερού μυρίζουν λιγότερο, όμως σηκώνουν τις ίνες του ξύλου και η επιφάνεια τραχαίνει. Γι' αυτό συχνά το ξύλο υγραίνεται ελαφρά από πριν, αφήνεται να στεγνώσει και τρίβεται. Τα διαλύτου συνήθως ποτίζουν πιο βαθιά, αλλά θέλουν καλό αερισμό. Σε κάθε περίπτωση αξίζει να μείνετε σε ένα σύστημα από έναν κατασκευαστή. Όταν ανακατεύονται μάρκες, συμβαίνει τα στρώματα να στεγνώνουν αργά ή να μην πιάνουν καλά.

Μια σημαντική σημείωση για τα ξύλα της στέγης: το μπάιτς δεν αντικαθιστά το προστατευτικό συντηρητικό ξύλου κατά των εντόμων και των μυκήτων, που συνιστάται στα φέροντα δοκάρια. Αν ένα δοκάρι πρέπει να προστατευτεί και να βαφτεί, η σειρά των στρωμάτων και η συμβατότητά τους ελέγχονται στα τεχνικά φυλλάδια των προϊόντων.

Η πιο απλή περίπτωση είναι καινούργια, στεγνή και λεία ξυλεία πάνω σε καβαλέτα πριν από την τοποθέτηση. Βάφεται από όλες τις πλευρές, μαζί με τα σόκορα, και η δουλειά προχωρά γρήγορα. Αντίθετα, πιο απαιτητικές, άρα και πιο ακριβές, είναι συνήθως αυτές οι περιπτώσεις:

• το ξύλο είναι ήδη τοποθετημένο και δύσκολα προσβάσιμο, για παράδειγμα δοκάρια στο ταβάνι ή η επένδυση κάτω από τη στέγη,
• έχει μείνει παλιό βερνίκι, λάδι ή βαφή εμποτισμού που πρέπει να τριφτεί,
• το ξύλο έχει γκριζάρει, έχει βρύα ή μούχλα,
• τα κομμάτια έχουν πολλές ενώσεις, ακμές και γωνίες, όπου η δουλειά γίνεται με το χέρι,
• πρέπει να προστατευτεί ο γύρω χώρος, όπως η πρόσοψη, τα κουφώματα ή το δάπεδο,
• θέλετε η νέα απόχρωση να ταιριάξει ακριβώς με παλιότερο ξύλο.

Η δουλειά στο ύψος, για παράδειγμα σε γείσα ή αετώματα, είναι για συνεργείο με σκαλωσιά ή ανυψωτικό καλάθι και εμπειρία στην ασφαλή εργασία στο ύψος.

Το ξύλο δείχνει κάθε λάθος στην προετοιμασία. Συχνά το μπάιτς περνιέται κατευθείαν πάνω σε σκονισμένο ή λιπαρό ξύλο. Τα λιπαρά σημεία μένουν τότε ανοιχτά και οι ανοιχτές ίνες σκουραίνουν. Το ίδιο κάνουν και τα υπολείμματα παλιάς βαφής, που αφήνουν μπαλώματα.

Άλλα συνηθισμένα λάθη:

• τρίψιμο κόντρα στα νερά, οπότε το μπάιτς τονίζει τις γρατζουνιές,
• βάψιμο σε υγρό ξύλο, που φέρνει φουσκάλες και ξεφλούδισμα του προστατευτικού στρώματος,
• καμία δοκιμή απόχρωσης, παρότι το έλατο, το πεύκο και η δρυς παίρνουν το ίδιο μπάιτς πολύ διαφορετικά,
• άβαφα σόκορα, που ρουφάνε περισσότερο νερό από κάθε άλλο σημείο,
• κανένα προστατευτικό στρώμα μετά το μπάιτς, οπότε το χρώμα έξω ξεθωριάζει γρήγορα,
• πολύ δυνατή πίεση νερού στον καθαρισμό, που ξεσκίζει τις μαλακές ίνες.

Γιατί το μαλακό ξύλο βγαίνει συχνά με λεκέδες; Το έλατο και το πεύκο έχουν σκληρότερα καλοκαιρινά και μαλακότερα ανοιξιάτικα δαχτυλίδια, που ρουφάνε τη βαφή άνισα. Μερικοί κατασκευαστές προσφέρουν ειδικό αστάρι εξίσωσης που κάνει την απορροφητικότητα πιο ομοιόμορφη.

Μια μικρή ποσότητα ξυλείας που δεν έχει τοποθετηθεί ακόμη μπορείτε να τη βάψετε και μόνοι σας. Δουλέψτε έξω στη σκιά ή σε καλά αεριζόμενο χώρο, γιατί στον ήλιο η βαφή στεγνώνει πολύ γρήγορα και αφήνει ενώσεις. Με προϊόντα διαλύτου φορέστε γάντια και μάσκα, όπως γράφει η συσκευασία.

1. Τοποθετήστε την ξυλεία σε καβαλέτα, ώστε να φτάνετε όλες τις πλευρές.
2. Ελέγξτε ότι το ξύλο είναι στεγνό, χωρίς μούχλα και ρωγμές.
3. Ξεσκονίστε την επιφάνεια με βούρτσα και αφαιρέστε το ρετσίνι από τους ρόζους με κατάλληλο διαλυτικό.
4. Τρίψτε το ξύλο προς τη φορά των νερών. Με μπάιτς νερού, υγράνετέ το πρώτα ελαφρά και αφήστε το να στεγνώσει.
5. Σκουπίστε τη σκόνη με ηλεκτρική σκούπα και περάστε την επιφάνεια με στεγνό πανί.
6. Κάντε δοκιμή απόχρωσης σε ένα κομμάτι από το ίδιο ξύλο και αφήστε την να στεγνώσει.
7. Περάστε το μπάιτς με πινέλο ή πανί προς τη φορά των νερών, σε όλο το μήκος της σανίδας μονοκόμματα.
8. Βάψτε και τα σόκορα και τις ακμές.
9. Αφήστε το μπάιτς να στεγνώσει όσο ορίζει ο κατασκευαστής.
10. Περάστε το προστατευτικό στρώμα, δηλαδή βερνίκι, λάδι ή βερνίκι εμποτισμού, σε όσα χέρια προτείνει ο κατασκευαστής.

Κοιτάξτε την τελειωμένη επιφάνεια στο φως της ημέρας και από το πλάι, γιατί έτσι φαίνονται περισσότερα. Κατά την παραλαβή αξίζει να περάσετε αυτά τα σημεία:

• η απόχρωση είναι ομοιόμορφη και ίδια με το δείγμα που συμφωνήσατε,
• δεν υπάρχουν λεκέδες, λωρίδες ή ενώσεις ανάμεσα στις πινελιές,
• δεν φαίνονται γρατζουνιές από τρίψιμο κόντρα στα νερά,
• η επιφάνεια είναι λεία, χωρίς σηκωμένες ίνες και σκόνη μέσα στη βαφή,
• τα σόκορα, οι ακμές και οι ενώσεις είναι βαμμένα όπως και οι επιφάνειες,
• το προστατευτικό στρώμα έχει περαστεί και δεν κολλάει,
• ο γύρω χώρος είναι καθαρός, χωρίς σταγόνες στην πρόσοψη, στα κουφώματα ή στο δάπεδο,
• ξέρετε ποια προϊόντα χρησιμοποιήθηκαν και πώς να συντηρείτε το ξύλο.