Κατασκευή κλασικού ξύλινου σκελετού στέγης

Όλα ξεκινούν με τη μέτρηση του κτιρίου. Η μελέτη υποθέτει ιδανικές διαστάσεις, όμως η τοιχοποιία συχνά έχει μικρές αποκλίσεις και το σενάζ δεν είναι παντού στο ίδιο ύψος. Ένας έμπειρος τεχνίτης μετράει πρώτα τι υπάρχει στην πραγματικότητα και μετά κόβει ξύλο.

Ο κλασικός σκελετός αποτελείται από διάφορα κομμάτια. Οι δοκοί έδρασης (στρωτήρες) πατάνε πάνω στους τοίχους ή στο σενάζ. Τα ποδαρικά σχηματίζουν τις κεκλιμένες επιφάνειες της στέγης. Οι τεγίδες τα στηρίζουν κατά μήκος, οι ορθοστάτες και οι αντηρίδες κατεβάζουν τα φορτία χαμηλότερα, ενώ οι ζυγοί και οι ελκυστήρες ενώνουν τις απέναντι πλευρές. Κάθε δοκάρι πρέπει να έχει τη σωστή διατομή, το σωστό κόψιμο και προστασία από υγρασία, μύκητες και έντομα.

Η δουλειά συνήθως εξελίσσεται έτσι:

1. έλεγχος της μελέτης, των στατικών και των πραγματικών διαστάσεων,
2. προετοιμασία, κατεργασία και εμποτισμός της ξυλείας,
3. τοποθέτηση και αγκύρωση των δοκών έδρασης στο σενάζ,
4. στήσιμο ορθοστατών, τεγίδων και ποδαρικών,
5. συμπλήρωση ζυγών, αντηρίδων και αντιανέμιων συνδέσμων,
6. έλεγχος συνδέσεων, αγκυρώσεων, επιπεδότητας και ετοιμότητας για τις επόμενες στρώσεις.

Σε όλη τη διάρκεια μετριούνται ξανά και ξανά η κλίση, το ύψος του κορφιά και οι αποστάσεις των ποδαρικών. Ένα λάθος στον σκελετό περνάει αργότερα στα καδρόνια, στα κεραμίδια, στη μόνωση και στα παράθυρα στέγης.

Δίριχτη στέγη

Η πιο συνηθισμένη λύση στις μονοκατοικίες. Έχει δύο κεκλιμένες επιφάνειες και έναν κορφιά, οπότε σχεδιάζεται εύκολα, στήνεται γρήγορα και ελέγχεται χωρίς δυσκολία.

Τετράριχτη και ημι-τετράριχτη στέγη

Εδώ η στέγη κατεβαίνει προς όλες τις πλευρές του σπιτιού, ή μόνο εν μέρει στην ημι-τετράριχτη. Δείχνει πιο χαμηλή και αντέχει καλά στον αέρα, γι' αυτό τη βλέπετε συχνά σε ισόγεια σπίτια και σε εκτεθειμένες περιοχές. Θέλει όμως περισσότερα λοξά κοψίματα, ράχες και ακριβείς ενώσεις.

Στέγη με ζυγούς

Ο ζυγός είναι ένα οριζόντιο δοκάρι που ενώνει δύο απέναντι ποδαρικά και τα σφίγγει μεταξύ τους. Ταιριάζει σε μικρά και μεσαία σπίτια, όταν θέλετε κατοικήσιμη σοφίτα χωρίς κολόνες στη μέση του χώρου.

Στέγη με τεγίδες

Σε μεγαλύτερα ανοίγματα και σύνθετες στέγες, τα ποδαρικά ακουμπούν σε τεγίδες που στηρίζονται σε ορθοστάτες και αντηρίδες. Είναι σταθερή λύση, αλλά απαιτεί ακρίβεια και καλή συνεννόηση με τον μηχανικό.

Ο τύπος δεν διαλέγεται με βάση το ποιος στήνεται πιο γρήγορα. Μετράνε το βάρος της επικάλυψης, το άνοιγμα του σπιτιού, αν θα χρησιμοποιήσετε τη σοφίτα, πού θα μπουν τα παράθυρα στέγης και πόσος ελεύθερος χώρος θέλετε να μείνει από κάτω.

Ο κόπος, και άρα το τελικό κόστος, δεν εξαρτάται μόνο από τα τετραγωνικά της στέγης. Μια απλή δίριχτη στέγη πάνω σε ίσιο σενάζ, με εύκολη πρόσβαση για φορτηγό, τελειώνει πολύ πιο γρήγορα από μια σύνθετη. Τη δουλειά μεγαλώνουν κυρίως:

• πολλές ράχες, λούκια και φεγγίτες,
• διελεύσεις καμινάδων και αεραγωγών,
• μεγάλο άνοιγμα και μεγαλύτερη ποσότητα ξύλου,
• δύσκολη πρόσβαση, π.χ. στενά δρομάκια σε χωριά ή νησιά, και έλλειψη χώρου για τα μακριά δοκάρια,
• στραβό ή φθαρμένο σενάζ που πρέπει πρώτα να διορθωθεί,
• στην ανακαίνιση, το ξήλωμα της παλιάς στέγης και η ενίσχυση της τοιχοποιίας.

Όταν συγκρίνετε προσφορές, ελέγξτε αν περιλαμβάνουν μόνο την εργασία ή και την ξυλεία, τον εμποτισμό, τα μεταλλικά συνδετικά, τη μεταφορά και την ανύψωση. Δύο προσφορές με διαφορετικό περιεχόμενο δεν συγκρίνονται δίκαια. Συμφέρει επίσης να συζητήσετε τη στέγη μαζί με όσα ακολουθούν: σανίδωμα, μεμβράνη, καδρόνια, μόνωση και κεραμίδια. Αν σκοπεύετε να μονώσετε τη στέγη μέσω κάποιου προγράμματος όπως το Εξοικονομώ, ενημερωθείτε από νωρίς τι προβλέπει, ώστε ο σκελετός να είναι έτοιμος για τη μόνωση που θα μπει.

Η στέγη είναι φέρουσα κατασκευή, γι' αυτό χρειάζεται μελέτη και στατικό υπολογισμό από μηχανικό. Οι ξύλινες κατασκευές υπολογίζονται με τον Ευρωκώδικα 5 (ΕΛΟΤ EN 1995). Για εσάς αυτό σημαίνει κάτι απλό: οι διατομές των δοκαριών και οι αποστάσεις των ποδαρικών βγαίνουν από υπολογισμό, όχι «με το μάτι». Στην Ελλάδα σημασία έχουν ιδιαίτερα ο σεισμός και ο δυνατός αέρας, οπότε η σωστή αγκύρωση στο σενάζ ή στην πλάκα δεν είναι λεπτομέρεια. Σε ορεινές περιοχές μετράει και το φορτίο του χιονιού.

Σε πολυκατοικία, η στέγη είναι κοινόχρηστο στοιχείο και ό,τι αφορά αυτήν συζητιέται με τον διαχειριστή και τους υπόλοιπους ιδιοκτήτες.

Η κατασκευή στέγης είναι εργασία σε ύψος με βαριά δοκάρια. Ανήκει σε έμπειρους τεχνίτες με εξοπλισμό ασφαλείας και προστασία από πτώση. Δεν είναι δουλειά για αυτοσχέδια κατασκευή από ερασιτέχνες.

• πρόχειρη μέτρηση, με αποτέλεσμα οι αποκλίσεις της τοιχοποιίας να φανούν μόλις στα κεραμίδια,
• υγρή ή κακοαποθηκευμένη ξυλεία, που μετά τη συναρμολόγηση στραβώνει και σκάει,
• στραβές ή αδύναμα αγκυρωμένες δοκοί έδρασης, που επηρεάζουν όλη τη στέγη,
• αποστάσεις ποδαρικών που δεν ταιριάζουν με τη μόνωση, τα παράθυρα στέγης ή την επικάλυψη,
• ανακριβή λοξά κοψίματα σε τετράριχτες στέγες και λούκια,
• ελλιπείς αντιανέμιοι σύνδεσμοι, χωρίς τους οποίους η κατασκευή «δουλεύει» στον αέρα,
• στην ανακαίνιση, νέα στέγη πάνω σε φθαρμένο σενάζ χωρίς να λυθεί πρώτα η αιτία της υγρασίας ή των εντόμων, όπως σαράκι ή τερμίτες.

Στην πράξη συχνά μια στέγη στημένη βιαστικά δείχνει τα προβλήματά της όταν μπαίνουν τα κεραμίδια ή η μόνωση της σοφίτας. Τότε η διόρθωση σημαίνει ξήλωμα έτοιμων στρώσεων.

Πριν ανέβουν τα συνεργεία για μεμβράνη, μόνωση και κεραμίδια, περάστε μαζί με τον τεχνίτη τα εξής:

• οι δοκοί έδρασης είναι ίσιες και σταθερά αγκυρωμένες στο σενάζ ή στην πλάκα,
• η κλίση και το ύψος του κορφιά συμφωνούν με τη μελέτη,
• τα ποδαρικά έχουν ίσες αποστάσεις, που ταιριάζουν με τη μόνωση και τα παράθυρα στέγης,
• οι επιφάνειες της στέγης είναι επίπεδες, χωρίς ορατό βύθισμα ή κυμάτισμα,
• οι ενώσεις είναι σφιχτές, τα συνδετικά πλήρη και τίποτα δεν κουνιέται,
• οι αντιανέμιοι σύνδεσμοι έχουν μπει όπως προβλέπει η μελέτη,
• το ξύλο είναι εμποτισμένο, χωρίς σάπια σημεία, ρωγμές ή ίχνη εντόμων,
• τα ανοίγματα για καμινάδα, φεγγίτες και παράθυρα στέγης είναι στη σωστή θέση,
• ο χώρος γύρω από το σπίτι έχει καθαριστεί και τα περισσεύματα ξυλείας έχουν απομακρυνθεί ή στοιβαχτεί.