Επικάλυψη στηθαίου ταράτσας με λαμαρίνα

Ούτε το τούβλο ούτε το μπετόν του στηθαίου είναι φτιαγμένα για να δέχονται βροχή απευθείας από πάνω. Το νερό μπαίνει στην πάνω ακμή, ο σοβάς φουσκώνει και ξεφλουδίζει, στην πρόσοψη εμφανίζονται λεκέδες και στο ταβάνι του τελευταίου ορόφου υγρασία. Σε περιοχές με παγετό το νερό παγώνει μέσα στα υλικά και τα θρυμματίζει σιγά σιγά.

Η λαμαρίνα έχει λοιπόν τέσσερις δουλειές:

• να καλύπτει όλο το πλάτος της πάνω επιφάνειας του στηθαίου,
• να οδηγεί το νερό προς την ταράτσα και όχι προς την πρόσοψη,
• να προστατεύει τη στεγάνωση που ανεβαίνει στο στηθαίο από τον ήλιο και από χτυπήματα,
• να κλείνει τη σύνδεση ταράτσας και στηθαίου σε ένα στεγανό σύνολο.

Λαμαρίνα και στεγάνωση δουλεύουν μαζί. Η μεμβράνη ανεβαίνει από την εσωτερική πλευρά του στηθαίου και η λαμαρίνα την σκεπάζει από πάνω. Αν η μία στρώση γίνει λάθος, υποφέρει και η άλλη. Η επικάλυψη πρέπει επίσης να συνεχίζεται χωρίς διακοπή σε όλη την περίμετρο, μαζί με τις γωνίες και τα τελειώματα. Κάθε κενό είναι ένας δρόμος για το νερό.

Το υλικό επηρεάζει τη διάρκεια ζωής, την εμφάνιση και τη σύνδεση με τη στεγάνωση της ταράτσας.

• Γαλβανιζέ λαμαρίνα: παραδοσιακή και ανθεκτική λύση. Χωρίς επιπλέον βαφή όμως σκουριάζει με τα χρόνια, γι' αυτό χρησιμοποιείται λιγότερο σήμερα.
• Προβαμμένη λαμαρίνα: γαλβανιζέ με χρωματιστή προστατευτική επίστρωση. Αντέχει περισσότερο στη διάβρωση και ταιριάζει χρωματικά με την πρόσοψη ή τα κουφώματα.
• Λαμαρίνα με επίστρωση PVC: χρησιμοποιείται σε ταράτσες με μεμβράνη PVC. Η μεμβράνη συγκολλάται πάνω της με θερμό αέρα, οπότε η ένωση είναι πραγματικά στεγανή. Μην τη μπερδεύετε με την απλή προβαμμένη, πάνω στην οποία η μεμβράνη δεν κολλάει.
• Αλουμίνιο: ελαφρύ, δεν σκουριάζει και κρατάει καλά το σχήμα του. Ταιριάζει σε σύγχρονα κτίρια με καθαρές γραμμές.
• Τιτανιούχος ψευδάργυρος: πολύ ανθεκτικό υλικό με γκρίζα πατίνα. Θέλει έμπειρο τεχνίτη, γιατί δουλεύεται διαφορετικά από τη χαλύβδινη λαμαρίνα.
• Χαλκός: πολύ μεγάλη διάρκεια ζωής και ιδιαίτερη εμφάνιση, συνήθως σε αναπαλαιώσεις και διατηρητέα ή αντιπροσωπευτικά κτίρια.

Σκεφτείτε και τα γειτονικά στοιχεία. Αν το νερό τρέχει από χαλκό πάνω σε γαλβανιζέ, ο ψευδάργυρος διαβρώνεται γρήγορα. Και τα στηρίγματα πρέπει να είναι από υλικό συμβατό με τη λαμαρίνα.

Διαφέρει και το σύστημα. Η κλασική επικάλυψη στραντζάρεται στα μέτρα του στηθαίου στο εργαστήριο ή στο εργοτάξιο. Τα έτοιμα συστήματα έχουν προδιαμορφωμένα προφίλ, γωνίες και τελειώματα, που επιταχύνουν την τοποθέτηση και μειώνουν τα λάθη στη διαμόρφωση.

Η σειρά καθορίζεται από έναν απλό κανόνα: κάθε στρώση σκεπάζει την από κάτω και το νερό κυλάει πάντα «σαν σε κεραμίδια», προς τα κάτω.

1. Προετοιμασία υποστρώματος. Ο τεχνίτης ελέγχει την πάνω επιφάνεια του στηθαίου. Πρέπει να είναι γερή, καθαρή και στεγνή, χωρίς κομμάτια που κουνιούνται. Όταν υπάρχει θερμοπρόσοψη, συχνά μπαίνει από πάνω ξύλινο μαδέρι ή πλάκα, ώστε η λαμαρίνα να πατάει σε ίσια βάση.
2. Δημιουργία κλίσης. Η πάνω επιφάνεια παίρνει κλίση προς την ταράτσα. Αρκεί μικρή κλίση, συνήθως λίγες μοίρες, σύμφωνα με τις οδηγίες του κατασκευαστή. Έτσι το νερό πηγαίνει στην ταράτσα και από εκεί στα σιφώνια.
3. Σύνδεση με τη στεγάνωση. Οι ασφαλτικές μεμβράνες ή η μεμβράνη PVC ανεβαίνουν από την εσωτερική πλευρά του στηθαίου, ιδανικά μέχρι πάνω από την ακμή.
4. Στηρίγματα. Στερεώνονται κλιπ ή λάμες έδρασης και η λαμαρίνα κουμπώνει πάνω τους. Έτσι δεν τρυπιέται από πάνω, όπου κάθε βίδα θα ήταν πιθανό σημείο διαρροής.
5. Τοποθέτηση λαμαρίνας. Τα κομμάτια μπαίνουν με επικάλυψη ή ενώνονται με ραφή. Ανά διαστήματα, ανάλογα με το υλικό και τον κατασκευαστή, αφήνονται αρμοί διαστολής, ώστε η λαμαρίνα να «δουλεύει» ελεύθερα με τη ζέστη και το κρύο.
6. Γωνίες και τελειώματα. Εσωτερικές και εξωτερικές γωνίες, συνδέσεις με τοίχο και άκρα γίνονται χωριστά, κατά προτίμηση με έτοιμα τεμάχια ή προσεκτικά φτιαγμένα κομμάτια.
7. Κλείσιμο της ένωσης με τη στεγάνωση. Στη λαμαρίνα με PVC η μεμβράνη συγκολλάται πάνω της. Στα άλλα συστήματα η ένωση καλύπτεται και σφραγίζεται κατά τις οδηγίες του κατασκευαστή.

Η εργασία γίνεται σε ύψος, στην άκρη της ταράτσας. Χρειάζεται σκαλωσιά ή άλλη προστασία από πτώση, γι' αυτό αφήστε την σε τεχνίτη που έχει τον εξοπλισμό και την εμπειρία.

Ακόμη και η καλή λαμαρίνα δεν βοηθά αν έχει λάθος σχήμα. Το πλάτος της προκύπτει από το πάχος του στηθαίου, μαζί με τη θερμοπρόσοψη αν υπάρχει, και από το πόσο πρέπει να εξέχει από κάθε πλευρά.

Στην εξωτερική πλευρά η λαμαρίνα σχηματίζει νεροσταλάκτη, δηλαδή ένα λυγισμένο χείλος που απέχει λίγο από την πρόσοψη. Το νερό στάζει στο κενό και δεν κυλάει πάνω στον σοβά. Αν λείπει ή είναι πολύ κοντά στον τοίχο, με τον καιρό εμφανίζονται σκούρες λωρίδες και υγρασία.

Γιατί η κλίση γίνεται προς τα μέσα; Το νερό της ταράτσας μαζεύεται ούτως ή άλλως στα σιφώνια και τις υδρορροές. Αν το στηθαίο έγερνε προς τα έξω, όλη η βροχή από την πάνω επιφάνεια θα κατέβαινε στην πρόσοψη. Η κλίση πρέπει να είναι ομοιόμορφη, χωρίς σημεία όπου λιμνάζει νερό.

Ο κόπος και ο χρόνος της εργασίας εξαρτώνται από αρκετούς παράγοντες:

• μήκος και σχήμα περιμέτρου: ένα ίσιο στηθαίο χωρίς γωνίες είναι απλό, ενώ κάθε γωνία, εσοχή ή διέλευση σωλήνα θέλει χρόνο,
• κατάσταση υποστρώματος: φθαρμένη τοιχοποιία ή στηθαίο χωρίς κλίση πρέπει πρώτα να επισκευαστούν, π.χ. με μπετοκονία,
• αφαίρεση παλιάς επικάλυψης: η αποξήλωση και η απομάκρυνση της παλιάς λαμαρίνας ή μαρμαροποδιάς είναι επιπλέον δουλειά,
• ύψος και πρόσβαση: πολυώροφο κτίριο ή στενό οικόπεδο σημαίνουν πιο σύνθετη σκαλωσιά,
• υλικό: ο τιτανιούχος ψευδάργυρος και ο χαλκός δουλεύονται πιο δύσκολα από την απλή λαμαρίνα.

Σε πολυκατοικία η επικάλυψη του στηθαίου αφορά κοινόχρηστο χώρο και αποφασίζεται από κοινού. Μιλήστε πρώτα με τον διαχειριστή. Αν η εργασία γίνεται μαζί με ενεργειακή αναβάθμιση, για παράδειγμα με θερμοπρόσοψη μέσω προγράμματος όπως το «Εξοικονομώ», η σωστή επικάλυψη του στηθαίου είναι συνήθως μέρος της συνολικής δουλειάς και αξίζει να προβλεφθεί από την αρχή.

• Κλίση προς την πρόσοψη ή καθόλου κλίση: το νερό μένει στο στηθαίο, κατεβαίνει στον τοίχο και η τοιχοποιία υγραίνεται.
• Νεροσταλάκτης που λείπει ή είναι κοντός: στην πρόσοψη μένουν σημάδια από νερό.
• Πολύ στενή λαμαρίνα: η ακμή του στηθαίου ή της θερμοπρόσοψης μένει ακάλυπτη.
• Βίδες από πάνω χωρίς ροδέλα στεγάνωσης: κάθε τρύπα είναι δρόμος για το νερό.
• Σφιχτή στερέωση χωρίς αρμούς διαστολής: η λαμαρίνα κυματίζει με τις θερμοκρασίες και οι ενώσεις ανοίγουν.
• Πρόχειρες γωνίες: οι κακοκαλυμμένες ενώσεις στις γωνίες είναι το πιο συνηθισμένο σημείο διαρροής.
• Στεγάνωση που σταματά κάτω από την ακμή: μένει κενό ανάμεσα σε μεμβράνη και λαμαρίνα.
• Ασύμβατα μέταλλα: η διάβρωση φαίνεται μετά από μερικά χρόνια.

Κατά την παραλαβή κοιτάξτε από την ταράτσα και από το δρόμο και ελέγξτε ότι:

• η λαμαρίνα συνεχίζει χωρίς κενά σε όλη την περίμετρο,
• η πάνω επιφάνεια έχει ορατή κλίση προς την ταράτσα,
• ο νεροσταλάκτης απέχει από την πρόσοψη σε όλο το μήκος,
• οι γωνίες και τα τελειώματα είναι στεγανά και ευθυγραμμισμένα,
• οι ενώσεις έχουν επικάλυψη ή ραφή και οι αρμοί διαστολής είναι σε σωστά σημεία,
• δεν υπάρχουν περιττές τρύπες ή ασφράγιστες βίδες στην πάνω πλευρά,
• η στεγάνωση μπαίνει κάτω από τη λαμαρίνα και η ένωση είναι κλειστή,
• η λαμαρίνα δεν είναι γρατζουνισμένη, βουλιαγμένη ή στραβωμένη,
• μετά από βροχή δεν λιμνάζει νερό στο στηθαίο και δεν εμφανίζονται νέα σημάδια στην πρόσοψη,
• η ταράτσα και ο γύρω χώρος έχουν καθαριστεί από κομμάτια λαμαρίνας και βίδες.