Τοποθέτηση τεγίδων και αντιτεγίδων στέγης

Σε αυτή τη σελίδα περιγράφονται μαζί δύο εργασίες που στη στέγη πάνε πάντα παρέα, αλλά κάνουν διαφορετική δουλειά.

Οι αντιτεγίδες είναι κατακόρυφα πηχάκια που καρφώνονται ακριβώς στον άξονα των αμειβόντων, με την κλίση της στέγης, από το γείσο προς τον κορφιά. Πιέζουν τη μεμβράνη πάνω στους αμείβοντες και σηκώνουν τις τεγίδες πιο ψηλά. Έτσι σχηματίζεται ένα κανάλι όπου ο αέρας ανεβαίνει από το γείσο προς τον κορφιά και παίρνει μαζί του την υγρασία και τους υδρατμούς. Αν μπει κάτω από τα κεραμίδια βροχή με αέρα ή χιόνι, το νερό κυλάει πάνω στη μεμβράνη μέχρι την υδρορροή. Στην Ελλάδα το κενό αυτό βοηθάει και το καλοκαίρι: απομακρύνει μέρος της ζέστης από το κεραμίδι πριν φτάσει στη σοφίτα ή στο ρετιρέ. Το ύψος του κενού το καθορίζει το πάχος της αντιτεγίδας, όχι το φορτίο.

Οι τεγίδες για κεραμίδια είναι οριζόντια πηχάκια καρφωμένα πάνω στις αντιτεγίδες. Κάθε σειρά κεραμιδιών κρεμιέται από μία τεγίδα, γι' αυτό εδώ μετράει πολύ η ακριβής απόσταση. Ανάμεσα στις αντιτεγίδες η τεγίδα δουλεύει σαν μικρό δοκάρι, οπότε η διατομή της επιλέγεται ανάλογα με την απόσταση των αμειβόντων και το βάρος από κεραμίδια και χιόνι.

Γιατί δεν γίνεται το ένα χωρίς το άλλο; Χωρίς αντιτεγίδες οι τεγίδες θα πατούσαν κατευθείαν πάνω στη μεμβράνη. Το νερό θα σταματούσε σε κάθε τεγίδα και η στέγη δεν θα είχε από πού να αναπνεύσει.

Η σειρά των στρώσεων είναι σταθερή. Η μεμβράνη μπαίνει στους αμείβοντες πριν από τις αντιτεγίδες, ποτέ ανάποδα.

1. Ο ξυλουργός ελέγχει τη στέγη: αν οι αμείβοντες είναι στο ίδιο επίπεδο, στεγνοί, χωρίς σάπισμα ή σαράκι. Το επίπεδο το ελέγχει με ράμμα τεντωμένο κατά μήκος της στέγης και, όπου χρειάζεται, σφηνώνει ή ισιώνει τους αμείβοντες.
2. Μετράει τα πραγματικά μήκη των αμειβόντων από το γείσο ως τον κορφιά. Συνήθως διαφέρουν μερικά εκατοστά από τα σχέδια.
3. Απλώνει τη διαπνέουσα μεμβράνη παράλληλα με το γείσο, από κάτω προς τα πάνω, με επικάλυψη των λωρίδων όπως ορίζει ο κατασκευαστής (συνήθως γύρω στα 10 cm, σε μικρή κλίση περισσότερο). Στο γείσο τη φέρνει μέσα στην υδρορροή ή πάνω στο λαμαρινένιο νεροχύτη.
4. Κολλάει ταινία στεγανοποίησης πάνω στους αμείβοντες ή στην κάτω πλευρά των αντιτεγίδων, ώστε να σφραγίζονται οι τρύπες από τα καρφιά.
5. Καρφώνει τις αντιτεγίδες στον άξονα των αμειβόντων με γαλβανιζέ καρφιά ή βίδες, που πρέπει να μπαίνουν με ασφάλεια μέσα στον αμείβοντα. Στον κορφιά και στα λούκια αφήνει πέρασμα για τον αέρα.
6. Βάζει την πρώτη τεγίδα στο γείσο και την τελευταία στον κορφιά σύμφωνα με τις οδηγίες του κατασκευαστή του κεραμιδιού, μοιράζει την υπόλοιπη απόσταση σε ίσα διαστήματα και μεταφέρει τα σημάδια στις δύο ακριανές αντιτεγίδες.
7. Με βάση το ράμμα καρφώνει τις υπόλοιπες τεγίδες, κάθε τεγίδα σε κάθε αντιτεγίδα. Τις ενώσεις των τεγίδων τις κάνει πάντα πάνω σε αντιτεγίδα και τις εναλλάσσει από σειρά σε σειρά.

Οι συνηθισμένες διατομές τεγίδων είναι 30 × 50, 40 × 50 και 40 × 60 mm. Ο κανόνας είναι απλός: όσο πιο αραιά είναι οι αμείβοντες και όσο πιο βαρύ το κεραμίδι, τόσο πιο χοντρή τεγίδα. Σε μια συνηθισμένη μονοκατοικία με κεραμίδι χρησιμοποιείται πιο συχνά η 40 × 50 mm. Σε αραιή στέγη ή σε ορεινές περιοχές με πολύ χιόνι προτιμάται η 40 × 60 mm. Μια λεπτή τεγίδα δεν δείχνει το πρόβλημα αμέσως, αλλά στο πρώτο βαρύ χιόνι, όταν κάνει κοιλιά ολόκληρη σειρά κεραμιδιών.

Η αντιτεγίδα επιλέγεται ανάλογα με το πόσο κενό αερισμού χρειάζεται η στέγη. Σε μια απλή δίρριχτη στέγη αρκεί χαμηλότερο προφίλ. Σε μικρή κλίση, σε μακριούς αμείβοντες ή κοντά σε φεγγίτες και λούκια, όπου ο αέρας κυκλοφορεί πιο δύσκολα, μπαίνει ψηλότερη αντιτεγίδα.

Η απόσταση των τεγίδων προκύπτει από το ωφέλιμο μήκος του συγκεκριμένου κεραμιδιού και από την κλίση της στέγης. Σε μικρή κλίση οι τεγίδες μπαίνουν πιο πυκνά, ώστε οι σειρές να πατάνε περισσότερο η μία πάνω στην άλλη. Τις δεσμευτικές τιμές τις δίνουν οι οδηγίες τοποθέτησης του κατασκευαστή, και η τήρησή τους είναι συχνά προϋπόθεση για την εγγύηση του κεραμιδιού. Γι' αυτό η απόσταση δεν αντιγράφεται από άλλη στέγη και δεν βγαίνει με το μάτι. Η λαμαρίνα έχει δικούς της κανόνες, ανάλογα με το προφίλ της, οπότε μια στέγη στρωμένη για κεραμίδι δεν ταιριάζει αυτόματα και για λαμαρίνα.

Αξίζει να ρίξετε μια ματιά στην ξυλεία όταν παραδίδεται. Τα πηχάκια πρέπει να είναι ξηραμένα (υγρασία περίπου έως 20 %), διαλεγμένα για αντοχή, χωρίς μεγάλους διαμπερείς ρόζους και εμποτισμένα για έντομα και μύκητες. Πριν την τοποθέτηση αφήστε τα λίγες μέρες στο έργο, στοιβαγμένα με ενδιάμεσα πηχάκια και σκεπασμένα, όχι τυλιγμένα αεροστεγώς σε νάιλον.

Πιο γρήγορα προχωράει μια απλή δίρριχτη στέγη σε καινούργιο, ίσιο ξύλινο σκελετό. Τον κόπο, και άρα το κόστος, ανεβάζουν κυρίως:

• σύνθετη στέγη με φεγγίτες, λούκια, γωνιακούς κορφιάδες, καμινάδες και παράθυρα στέγης, όπου χρειάζεται περισσότερο μέτρημα και κόψιμο,
• ανακαίνιση, όπου πρώτα πρέπει να ξηλωθούν οι παλιές τεγίδες, να βγουν τα καρφιά και να διορθωθούν στραβοί ή φθαρμένοι αμείβοντες,
• μικρή κλίση, που θέλει πυκνότερες τεγίδες, καλύτερη μεμβράνη και ταινίες στεγανοποίησης,
• δύσκολη πρόσβαση στη στέγη και ανάγκη για σκαλωσιά.

Είναι εργασία σε ύψος, γι' αυτό πρέπει να την κάνει ξυλουργός στεγών με σωστή ασφάλιση και σκαλωσιά, όχι ο ίδιος ο ιδιοκτήτης. Αν με την ευκαιρία της αλλαγής κεραμιδιών μονώνετε και τη στέγη, ρωτήστε αν η μόνωση μπορεί να ενταχθεί σε πρόγραμμα ενεργειακής αναβάθμισης όπως το Εξοικονομώ, που κατά καιρούς καλύπτει τέτοιες εργασίες.

• παραλειμμένες αντιτεγίδες ή πολύ μικρό κενό, οπότε η υγρασία δεν έχει από πού να φύγει και σιγά σιγά καταστρέφει το ξύλο και τη μόνωση της σοφίτας,
• μεμβράνη απλωμένη πάνω στις αντιτεγίδες αντί για κατευθείαν πάνω στους αμείβοντες,
• έλλειψη ταινίας στεγανοποίησης, οπότε κάθε καρφί είναι πιθανό σημείο διαρροής,
• απόσταση τεγίδων «με το μάτι», που φαίνεται στον κορφιά, όταν η τελευταία σειρά κεραμιδιών δεν βγαίνει,
• υγρή ή ανεμποτιστή ξυλεία, που στραβώνει αφού τοποθετηθεί,
• ενώσεις τεγίδων στον αέρα, ανάμεσα σε αντιτεγίδες, και απλά καρφιά που με τα χρόνια σκουριάζουν,
• κενό αερισμού κλεισμένο στον κορφιά, στο λούκι ή γύρω από παράθυρο στέγης.

Στην πράξη συχνά αυτά τα λάθη φαίνονται μετά από μερικούς χειμώνες, όταν η επισκευή σημαίνει να ξηλωθούν τα κεραμίδια.

Αν διορθώσετε μια απόσταση τώρα, είναι θέμα λεπτών. Αφού μπουν οι πρώτες σειρές κεραμιδιών, πρόκειται για ξήλωμα. Πριν την παραλαβή ελέγξτε ότι:

• κοιτώντας από το γείσο, οι τεγίδες είναι ίσιες, χωρίς κυματισμούς και σπασίματα,
• ο αριθμός των σειρών βγαίνει ίδιος και στις δύο πλευρές της στέγης,
• η απόσταση των τεγίδων και η θέση της πρώτης και της τελευταίας ταιριάζουν με τις οδηγίες του κατασκευαστή του κεραμιδιού,
• τεγίδες και αντιτεγίδες δεν κουνιούνται και δεν λυγίζουν όταν τις πιέζετε,
• οι αντιτεγίδες πατάνε στον άξονα των αμειβόντων και από κάτω υπάρχει ταινία στεγανοποίησης,
• οι ενώσεις των τεγίδων είναι πάνω σε αντιτεγίδες και εναλλάσσονται από σειρά σε σειρά,
• το κενό αερισμού είναι ελεύθερο από το γείσο ως τον κορφιά, και γύρω από καμινάδα και παράθυρα,
• η μεμβράνη δεν είναι σκισμένη και στο γείσο καταλήγει μέσα στην υδρορροή,
• η στρώση έχει φωτογραφηθεί πριν σκεπαστεί, για την περίπτωση μελλοντικής αμφισβήτησης.