Izrada krovnog pokrivača od lima na stojeći falc

Gledano sa zemlje, krov izgleda jednostavno, ali da li će godinama biti dihtovan zavisi od preciznosti svakog koraka. Na dvovodnom krovu postupak obično izgleda ovako:

1. Provjera podloge. Puna daščana oplata mora biti ravna, suva i čvrsta. Limar provjerava i vodonepropusnu foliju i ventilisani sloj ispod oplate.
2. Razdvojni sloj. Na oplatu postavlja strukturisani mat ili drugi sloj koji preporučuje proizvođač. On odvaja lim od drveta i odvodi vlagu koja se kondenzuje ispod lima.
3. Ivica strehe. Prvo se postavljaju limena okapnica i kuke za oluk, da bi voda sa krova tekla tačno u oluk.
4. Priprema traka. Trake se sijeku na dužinu krovne ravni. Duge trake se često profilišu direktno na gradilištu, pa na površini nema poprečnih spojeva.
5. Pričvršćivanje kopčama. Traka se za oplatu pričvršćuje fiksnim i kliznim kopčama skrivenim u falcu. Fiksne kopče drže traku na jednom mjestu, a klizne joj dozvoljavaju da se širi i skuplja kad se mijenja temperatura.
6. Falcovanje. Ivica susjedne trake prekrije prethodnu, a spoj se savija ručnim alatom ili mašinom za falcovanje. Kod dvostrukog falca savija se dva puta, pa je spoj dihtovan i kad na krovu stoji snijeg ili voda.
7. Detalji. Slijede sljeme sa provjetravanjem, opšivka zabata, uvale, opšivanje dimnjaka, spojevi sa zidom i prodori kroz krov.
8. Snjegobrani. Sa glatkog lima snijeg brzo sklizne, zato se na krov postavljaju snjegobrani koji štite oluke i ljude ispod krova.

Lim je samo gornji sloj. Većina problema koji se pokažu poslije nekoliko godina ne nastaje u limu, nego ispod njega. Uobičajen sastav kosog krova sa utopljenim potkrovljem izgleda otprilike ovako, odozdo prema gore:

• parna brana sa unutrašnje strane, koja ne pušta vlažan vazduh iz kuće u izolaciju,
• termoizolacija između rogova, po potrebi i ispod ili iznad njih,
• vodonepropusna difuzna folija iznad rogova,
• kontraletve, koje prave ventilisani sloj,
• puna oplata od dasaka ili ploča, prema zahtjevima proizvođača pokrivača,
• razdvojni mat i na kraju lim na stojeći falc.

Zašto je provjetravanje toliko važno? Lim se noću brzo ohladi i na njegovoj donjoj strani se skuplja vlaga. Ako vazduh ispod oplate ne struji, drvo vlaži i gubi čvrstinu. Ventilisanom sloju treba ulaz vazduha kod strehe i izlaz kod sljemena, inače ne radi.

Najmanji nagib zavisi od konkretnog sistema i proizvođač ga navodi u tehničkoj dokumentaciji. Dvostruki stojeći falc podnosi i male nagibe, često samo nekoliko stepeni. Ipak, što je krov ravniji, to falcovanje mora biti preciznije i to su važniji detalji, a ponekad je potrebna i zaptivna traka u falcu.

U praksi se najčešće koriste tri materijala:

• pocinčani čelik sa zaštitnim premazom, uobičajen izbor za porodične kuće, sa velikim izborom boja,
• aluminijum, lagan i otporan na koroziju, pogodan za vlažnu sredinu i primorje, gdje so iz vazduha brže nagriza čelik,
• titan-cink, materijal sa prirodnom patinom i dugim vijekom trajanja, cijenjen na starim i arhitektonski zahtjevnim objektima. Obrada traži iskusnog limara.

Pazite na kombinaciju metala. Voda koja se sliva sa bakra na cink ili pocinčani lim izaziva koroziju. Zato oluci, opšivke i dodaci treba da budu od materijala koji se slaže sa samim pokrivačem.

Osim klasičnog falca, koji se savija na krovu, postoji i klik sistem. Trake se uklapaju jedna u drugu bez falcovanja, pa montaža ide brže. Ipak, više odgovara jednostavnim krovovima većeg nagiba. Za mali nagib, lukove i razuđene krovove po pravilu se bira klasični dvostruki falc. U planinskim krajevima, gdje snijeg dugo leži na krovu, dvostruki falc je sigurniji izbor. Istu tehnologiju možete koristiti i na fasadi, ako želite da krov i zid izgledaju kao jedna cjelina.

Obim posla na istoj površini može se dosta razlikovati. Posao najviše otežavaju:

• razuđenost krova: svaka uvala, krovna kućica, dimnjak ili krovni prozor znači ručno rađen detalj,
• mali nagib, koji traži pažljivije zaptivanje spojeva,
• visina i pristup: skela, zaštita od pada i podizanje dugih traka na krov,
• stanje podloge: kod rekonstrukcije često treba zamijeniti oplatu, dodati provjetravanje ili popraviti krovnu konstrukciju,
• materijal: titan-cink i aluminijum se obrađuju drugačije od čelika.

Posao, s druge strane, olakšavaju jednostavan dvovodni krov, ravna i suva podloga i dobar pristup za mašinu za profilisanje. Ovo je rad na visini koji treba da radi limar uz zaštitu od pada. Laik ovo ne bi trebalo da pokušava sam.

• lim pričvršćen samo fiksno: bez kliznih kopči traka ne može slobodno da se širi, površina se talasa, a spojevi trpe,
• nema provjetravanja: ispod lima se zadržava vlaga i oplata počinje da truli,
• sistem koji ne odgovara nagibu: klik sistem ili jednostruki falc na previše ravnom krovu propušta vodu kad ima snijega i vjetra,
• nemarno urađeni detalji: prokišnjavanje je skoro uvijek u uvali, oko dimnjaka ili na spoju sa zidom, a ne na ravnoj površini,
• izostavljen razdvojni sloj tamo gdje ga proizvođač traži, posebno kod titan-cinka,
• zaboravljeni snjegobrani, koji se naknadno teže postavljaju.

Kad preuzimate radove, pregledajte krov sa zemlje i sa skele, dok još stoji. Provjerite da li su:

• falcevi ravni, paralelni i ujednačeno savijeni cijelom dužinom,
• na površini nema vidljivih šrafova, ulegnuća ni ogrebotina,
• površina se ne talasa primjetno ni na suncu,
• okapnica vodi vodu u oluk, a oluk ima pad prema vertikali,
• sljeme ima ispravno provjetravanje, a ulaz vazduha kod strehe je zaštićen mrežicom,
• uvale, dimnjak i spojevi sa zidom su opšiveni bez pukotina i nisu zatvoreni kitom tamo gdje treba da bude lim,
• snjegobrani su postavljeni prema projektu,
• izvođač vam je predao podatke o materijalu, garantne uslove proizvođača i preporuke za održavanje.