Zidanje spoljnih zidova debljine do 30 cm

Spoljni zidovi nose tavanice i krov, a istovremeno štite kuću od hladnoće, ljetnje vrućine, vlage i buke. Zato se ne zidaju "od oka", nego prema projektu. Projektant određuje materijal, debljinu zida, položaj otvora, nadprozornih i nadvratnih greda i serklaža. Statičar provjerava da li zid može da ponese sve što će se na njega osloniti.

Crna Gora je seizmički aktivno područje, pa projekat po pravilu predviđa vertikalne i horizontalne serklaže, odnosno armiranobetonske stubiće u uglovima i na spojevima zidova i pojas po vrhu zida. Oni zidove povezuju u čvrstu cjelinu. Raspored serklaža se poštuje tačno onako kako je nacrtan.

Kod debljine do 30 cm važi još jedna stvar: ovakav zid sam po sebi uglavnom ne zadovoljava današnje zahtjeve za toplotnu zaštitu. U praksi se uz njega gotovo uvijek računa na fasadnu izolaciju, odnosno kontaktni termoizolacioni sistem. Jednoslojni zid bez izolacije zida se od debljih blokova.

Postupak je kod sva tri materijala sličan. Razlikuju se materijal, vezivo i brzina rada.

Klasična puna cigla

Mali format, zida se klasičnim malterom i u horizontalnim i u vertikalnim spojnicama. Rad je sporiji, jer po kvadratnom metru ide mnogo komada. Danas se koristi uglavnom pri rekonstrukcijama, za dopunu starih zidova, za dimnjake i manje konstrukcije, a rjeđe za cijele spoljne zidove nove kuće.

Keramički blokovi Porotherm

Pečeni blokovi velikog formata sa šupljinama i spojem na pero i žlijeb, pa se vertikalne spojnice ne popunjavaju malterom. Postoje dvije grupe:

• nebrušeni blokovi zidaju se klasičnim ili termoizolacionim malterom, sa spojnicom debljine otprilike jednog centimetra,
• brušeni blokovi imaju precizno izravnatu visinu i zidaju se tankoslojnim malterom ili sistemskom pjenom za zidanje, prema uputstvu proizvođača.

Pečena keramika dobro akumulira toplotu, čvrsta je i dobro drži tiplove i ankere.

Blokovi od gasbetona Ytong

Laki blokovi vrlo preciznih dimenzija, koji se lijepe tankoslojnim ljepilom. Lako se sijeku i bruse, pa se uglovi i otvori brzo uklapaju. Za spoljne zidove koriste se blokovi odgovarajuće čvrstoće prema projektu, a ne pregradni blokovi. Gasbeton upija vodu, zato zid treba zaštititi od dugotrajne kiše, a teže predmete kačiti odgovarajućim ankerima.

Koji materijal izabrati, odlučuje prije svega projekat: opterećenje, potrebna toplotna zaštita, zvučna izolacija i veza sa ostalim konstrukcijama. Kombinovati različite sisteme u jednom zidu bez saglasnosti projektanta nije dobra ideja.

1. Provjera podloge. Temeljna ploča ili tavanica mora biti čvrsta, čista i približno ravna. Zidar mjeri visinske razlike i obilježava liniju zidova prema projektu.
2. Hidroizolacija. Na temeljnu ploču, ispod spoljnih zidova, postavlja se horizontalna hidroizolacija, da vlaga ne bi kapilarno ulazila u zid.
3. Postavljanje prvog reda. Prvi red se polaže u cementni malter, koji izravnava neravnine podloge. Kod preciznih sistema koriste se malter za prvi red i set za niveliranje. Ovdje je važan svaki milimetar, jer grešku iz prvog reda kasnije više niko ne može ispraviti.
4. Zidanje narednih redova. Blokovi se slažu uz preklop, što znači da su vertikalne spojnice pomjerene u odnosu na red ispod. Uglovi i spojevi zidova zidaju se u propisanom vezu. Zidar stalno provjerava vertikalnost, ravnost i visinu redova.
5. Otvori i grede iznad njih. Otvori za prozore i vrata ostavljaju se tačno prema projektu, a iznad njih se postavljaju nadprozorne i nadvratne grede sa dovoljnim oslanjanjem na zid. Dobro je znati da je naknadno probijanje otvora u nosivom zidu zahvat u statiku kuće.
6. Dosječeni komadi. Komadi kod otvora i ispod tavanice sijeku se testerom, a ne razbijaju čekićem. Sitne popravke i popunjavanje spojnica rade se odmah, tokom zidanja.
7. Serklaži. Na gotov zid nastavljaju se vertikalni i horizontalni serklaži, koji zid povezuju i raspoređuju opterećenje od tavanice. Spoljna strana serklaža se obično dodatno izoluje, da ne bi nastao toplotni most.
8. Sazrijevanje i zaštita. Svjež zid se štiti od kiše, mraza i jakog sunca dok vezivo ne dobije čvrstoću. Vrijeme sazrijevanja zavisi od veziva i vremenskih uslova, pa se držite uputstva proizvođača. U vrelim ljetnjim danima, naročito na primorju, svjež zid ne treba ostavljati na direktnom suncu.

Koliko je zidanje zahtjevno, a samim tim i koliko košta, razlikuje se od kuće do kuće. Posao olakšavaju:

• ravna, precizno izbetonirana podloga,
• jednostavna osnova sa dugim pravim zidovima,
• blokovi velikog formata i tankoslojno vezivo,
• dobar pristup za dizalicu ili kolica i prostor za odlaganje materijala.

Posao, s druge strane, produžavaju:

• mnogo uglova, lukova, kosih zidova i malih otvora,
• neravna temeljna ploča, koju treba izravnavati u prvom redu,
• veća visina zidova, za koju je potrebna skela,
• cigla malog formata, što znači više komada i više maltera,
• gust raspored serklaža i mnogo mjesta za armaturu,
• nastavljanje na stari zid pri rekonstrukciji,
• loše vrijeme, kada se rad prekida, a zid pokriva,
• teren na padini ili uske prilazne ulice, što je čest slučaj u primorskim i planinskim mjestima.

Zidanje nosivih spoljnih zidova u sopstvenoj režiji se ne preporučuje. Riječ je o nosivoj konstrukciji, a greške na njoj se teško ispravljaju.

• loše postavljen prvi red: neravnine se onda izravnavaju debljim malterom u višim redovima, čime se kod tankoslojnih sistema gubi prednost preciznih blokova,
• hidroizolacija koja nedostaje ili je oštećena: vlaga u dnu zida kasnije se vrlo teško sanira,
• nepoštovan vez: vertikalne spojnice jedna iznad druge slabe zid i mogu dovesti do pukotina,
• pogrešno vezivo: klasični malter na brušenim blokovima ili ljepilo naneseno samo u trakama smanjuju čvrstoću i toplotna svojstva zida,
• kratko oslanjanje greda iznad otvora: iznad prozora se kasnije pojavljuju pukotine,
• komadi razbijani čekićem: nastaju velike šupljine popunjene malterom, odnosno toplotni mostovi,
• zid ostavljen preko zime bez zaštite: nakvašeni blokovi i smrznuto vezivo smanjuju kvalitet zida.

Prije nego što se pređe na serklaže i tavanicu, pregledajte zidove zajedno sa zidarom ili inženjerom koji prati gradnju:

• linija zidova, debljine i položaj otvora odgovaraju projektu,
• ispod spoljnih zidova postoji neoštećena horizontalna hidroizolacija,
• zidovi su vertikalni i ravni, što provjeravate libelom i dugačkom letvom,
• redovi su horizontalni, a vertikalne spojnice pravilno pomjerene,
• uglovi i spojevi zidova su povezani prema sistemu,
• mjesta za vertikalne serklaže ostavljena su tamo gdje ih predviđa projekat,
• grede iznad otvora su pravilno postavljene i dovoljno oslonjene na zid,
• u zidu nema velikih šupljina, polomljenih blokova ni nepopunjenih mjesta,
• vezivo je korišćeno prema sistemu proizvođača, a spojnice su pune,
• zid je zaštićen od kiše, mraza i jakog sunca,
• dokumentacija o materijalu i korišćenim sistemima vam je predata.