Binnenvensterbank plaatsen

In de prijslijst wordt de montage per strekkende meter gerekend, dus naar de lengte van de geplaatste vensterbank. Bij een gewoon raam in een woning kost het plaatsen van één vensterbank meestal minder dan een uur werk. Het duurt langer bij oude, scheve muren of als de oude vensterbank er eerst uit moet.

Opmeten en de plank op maat maken

De timmerman meet de breedte van de opening, de diepte van het kozijn tot de voorkant van de muur en controleert of de dagkanten haaks staan. In oudere woningen, zoals veel jaren-dertighuizen en vroege naoorlogse rijtjeswoningen, verschilt de breedte voor en achter in de opening vaak een of twee centimeter. Daarom wordt op meerdere plekken gemeten. Daarna wordt de plank op lengte en diepte gezaagd. Meestal rekent men met een overstek voor de muur van ongeveer 2 tot 4 cm en met zijstukken, de zogenoemde oren, die voorbij de hoek van de dagkant tegen of in de wand doorlopen.

Gezaagd wordt met een scherp zaagblad voor laminaat of kunststof, bij voorkeur met een invalzaag op geleiderail. Zo rafelt de rand niet uit. Bij spaanplaat wordt een zaagrand die verborgen blijft, ingesmeerd met kit of lak, zodat hij geen vocht opzuigt.

De ondergrond voorbereiden

De ondergrond onder de vensterbank moet vast, droog en ongeveer vlak zijn. Los pleisterwerk, oude mortelresten en stof gaan eruit. Grotere oneffenheden worden met mortel of vulplaatjes uitgevlakt. Met een waterpas bepaalt de timmerman de hoogte, zodat de vensterbank strak onder het kozijn komt te liggen, of in een sponning of onder het aansluitprofiel van het kozijn schuift als dat er is.

Droog passen en verlijmen

De plank wordt eerst droog gelegd op kunststof stelplaatjes of wiggen en met de waterpas gecontroleerd. Een binnenvensterbank ligt waterpas of met een heel licht afschot naar de kamer, nooit richting het raam. Daarna wordt hij verlijmd. Meestal gebeurt dat met PU-schuim met lage expansie of met montagelijm, bijvoorbeeld op basis van MS-polymeer.

Het schuim gaat er in banen op, niet over het hele oppervlak. Zolang het uithardt, wordt de vensterbank verzwaard, bijvoorbeeld met zakken zand, emmers water of een stempel naar de bovendorpel. Zonder verzwaring duwt het schuim de plank omhoog en gaat de vensterbank wiebelen of scheef liggen. Volgens de meeste fabrikanten moet het gewicht er een aantal uren op blijven, liefst tot de volgende dag.

Afwerken

Tot slot gaan de eindkappen erop, als het systeem die heeft, en worden de naden gekit. De naad tussen vensterbank en kozijn wordt met een elastische kit gevuld, meestal siliconenkit of acrylaatkit in de kleur van het kozijn. De naad naar het stucwerk krijgt doorgaans een overschilderbare acrylaatkit, zodat de schilder hem mee kan schilderen met de muur. De beschermfolie op de bovenkant gaat er pas af als alle andere werkzaamheden in de kamer klaar zijn.

De belangrijkste keuze die je zelf maakt, is het materiaal. Dat bepaalt de uitstraling, hoe goed de vensterbank tegen een stootje en tegen water kan en hoe hij gemonteerd wordt.

Gelamineerd spaanplaat of MDF

Dit is het meest gebruikte type. Een kern van spaanplaat of MDF is bekleed met een stevige laminaatlaag, en de voorkant is meestal afgerond met een zogenoemde postforming-rand. Veel mensen noemen zulke vensterbanken Werzalit, ook als ze van een ander merk zijn. Er is een ruime keuze in decors: wit, houtnerf en steenlook. Ze kunnen goed tegen normaal gebruik. Het zwakke punt is water. Komt dat in een zaagrand of door een beschadigde toplaag, dan zwelt de kern op, en dat is niet te herstellen. Eindkappen en zorgvuldig gekitte naden zijn daarom geen luxe.

Kunststof kamervensterbank

Een hol profiel van pvc met ribben aan de binnenkant. Hij is licht en vocht deert hem niet. Daardoor past hij goed in de badkamer, de keuken of bij een raam waar plantenpotten staan. Hij voelt wat minder massief aan, donkere kleuren kunnen in de volle zon meer uitzetten en met een scherp voorwerp krijg je er sneller een kras in. Gebruik altijd de eindkappen van hetzelfde systeem, anders blijven de holtes zichtbaar.

Massief hout

Een vensterbank van verlijmd massief eiken, beuken of grenen past bij houten kozijnen, houtskeletbouw en woningen met een warme, natuurlijke inrichting. Hij is mooi en je kunt hem later opschuren en opnieuw behandelen. Hout werkt echter: bij wisselende luchtvochtigheid verandert het van maat. Het heeft daarom een dilatatievoeg bij de dagkanten nodig, een goede afwerking met olie of lak aan alle kanten, ook de onderkant, en regelmatig onderhoud.

Natuursteen en composiet

In Nederland zie je veel vensterbanken van marmer, hardsteen of composiet. Ze zijn erg sterk, maar zwaar, en worden meestal door een natuursteenbedrijf geplaatst en niet door een timmerman. In badkamers wordt de vensterbank ook vaak door de tegelzetter betegeld. Dit artikel gaat over vensterbanken die de timmerman plaatst: gelamineerd plaatmateriaal, kunststof en massief hout.

Diepte en dikte

Gelamineerde en kunststof vensterbanken zijn meestal ongeveer 2 cm dik en verkrijgbaar van smal tot heel diep. Een diepe vensterbank die ver voor de muur uitsteekt, heeft meer ondersteuning nodig, anders buigt hij na verloop van tijd door. Bij een diepte boven de gangbare maten is het verstandig de timmerman te vragen naar steunen of consoles aan de onderkant.

Waarom hangt de radiator bijna altijd onder het raam? Warme lucht stijgt langs het glas op en vormt een soort gordijn. Dat houdt de koude luchtstroom van het raam tegen en voorkomt dat het glas beslaat. De vensterbank mag dat warme gordijn niet blokkeren.

• Laat de vensterbank de radiator niet volledig afdekken. Meestal wordt aangeraden ruimte te laten tussen de voorkant van de vensterbank en de radiator, zodat de lucht kan stromen
• Wil je toch een diepe vensterbank boven de radiator, dan zijn er varianten met uitgefreesde ventilatiesleuven of een rooster
• Een te diepe vensterbank boven de radiator zorgt voor condens onderaan het raam, schimmel in de hoeken en een kamer die minder goed warm wordt

Heb je vloerverwarming en geen radiator onder het raam, dan speelt dit minder. Let dan wel op een goede ventilatie, want koude ramen beslaan sneller als de lucht in de kamer vochtig is.

Het tweede punt is bouwvocht. Vers stucwerk of uitvlakmortel onder de vensterbank moet eerst drogen. Wordt een vensterbank van spaanplaat op een natte ondergrond gezet, dan trekt het vocht van onderaf in de kern.

De vensterbank is een van de laatste klussen rond het raam. Wat daarvoor vergeten wordt, is achteraf lastig in te halen.

• Kozijn geplaatst en verankerd. Het kozijn zit stevig vast, de aansluitvoeg is met schuim gevuld en afgedekt
• Dampremmende tape aan de binnenkant. Bij een goede kozijnmontage wordt de aansluitvoeg aan de binnenkant afgeplakt met dampremmende tape. Die moet ook onder de vensterbank ononderbroken doorlopen. Snijdt of trekt iemand de tape stuk bij het plaatsen van de vensterbank, dan komt waterdamp uit de kamer in het schuim, en kan er na verloop van tijd vocht en schimmel rond het raam ontstaan
• Dagkanten in de juiste fase. Meestal wordt de vensterbank geplaatst nadat de dagkanten grof zijn gestuukt, maar voor de laatste laag en het schilderwerk. Dan kan de stukadoor de aansluiting op de muur netjes afwerken. Zijn de dagkanten al geschilderd, dan kan het ook, maar reken op wat kleine reparaties
• Radiator en elektra geregeld. Wordt de radiator vervangen of een stopcontact onder het raam verplaatst, dan moeten de installateur en de elektricien eerder klaar zijn. Werk aan stopcontacten en leidingen laat je altijd over aan een erkend elektricien
• Vrije toegang tot het raam. Gordijnen, planten en meubels onder het raam zijn weggehaald en er is ruimte om te zagen

Ook al rekent de prijslijst per strekkende meter, de moeilijkheid van een concrete klus kan flink verschillen.

Eenvoudige situaties

• Nieuwbouw of nieuw stucwerk met rechte, haakse dagkanten
• Standaard dieptes zonder aanpassingen
• Een kozijn met aansluitprofiel waar de vensterbank precies onder schuift
• Meerdere gelijke ramen naast elkaar, waarbij de planken in één keer worden gezaagd

Lastigere situaties

• Het verwijderen van een oude vensterbank, vooral van beton, granito of natuursteen in oudere woningen
• Scheve, schuine of ongelijk brede dagkanten, waarbij precies naar een mal gezaagd moet worden
• Dikke muren en heel diepe vensterbanken die gelast of ondersteund moeten worden
• Hoekramen, erkers en bogen, waar de vensterbank onder een hoek aansluit
• Uitsparingen rond verwarmingsbuizen of andere obstakels
• Een ongelijke of brokkelige ondergrond die eerst hersteld moet worden

In woningen die tot ongeveer begin jaren negentig zijn gebouwd, kunnen oude kitten, vensterbankplaten of onderplaten asbest bevatten. Twijfel je, laat het materiaal dan eerst onderzoeken. Asbest verwijderen mag alleen een gecertificeerd bedrijf.

De meeste problemen met een vensterbank zie je niet op de dag van de montage, maar na een paar weken of na de eerste winter.

• Schuim over het hele oppervlak en geen verzwaring. Het schuim duwt de plank omhoog, de vensterbank trekt krom of staat los van het kozijn
• Geen stelplaatjes eronder. De plank ligt alleen op schuim en veert als je erop leunt. Later scheurt de kitnaad bij het kozijn of breekt de plank
• Afschot naar het raam. Water uit een plantenpot of condens loopt naar het kozijn, onder de vensterbank en in het metselwerk
• Onbehandelde zaagranden van spaanplaat. In de hoeken bij het kozijn of de muur zwelt de vensterbank op en laat het laminaat los
• Geen dilatatie bij massief hout. Het hout zet in de zomer uit, drukt tegen de dagkant en kan opbollen of het stucwerk laten scheuren
• Harde kit in plaats van elastische. De naad tussen kozijn en vensterbank scheurt bij de eerste temperatuurwisselingen
• Beschadigde dampremmende tape. Onderaan het raam ontstaan vocht en schimmel, vaak pas na jaren
• Radiator afgedekt. Het raam beslaat in de winter en de kamer wordt slechter warm
• Te kort overstek of te korte oren. Bij de muur blijft een kier zichtbaar die je later moeilijk wegwerkt

Het plaatsen van één vensterbank is meestal een kwestie van een half uur tot ongeveer een uur. Voor een hele woning met meerdere ramen ben je doorgaans een dag bezig. Het duurt langer als oude vensterbanken eruit moeten of de ondergrond uitgevlakt wordt, omdat de mortel dan eerst moet drogen.

Montageschuim of montagelijm hardt volgens de fabrikant meestal in een aantal uren uit en is doorgaans de volgende dag op volle sterkte. Siliconen- of acrylaatkit in de naden heeft ongeveer 24 uur nodig voordat je eraan kunt komen of hem kunt overschilderen. Zet tot die tijd geen plantenpotten of zware spullen op de vensterbank en leun er niet op.

Heb je een zaag met geleiderail, een waterpas en wat geduld, dan kun je een binnenvensterbank prima zelf vervangen. De meeste tijd gaat zitten in nauwkeurig meten en zagen, niet in het verlijmen. Begin er niet aan als er aan de elektra of aan de cv-leidingen gewerkt moet worden.

1. De breedte van de opening voor en achter meten, de diepte van kozijn tot voorkant muur meten en controleren of de dagkanten haaks staan.
2. Het overstek voor de muur (ongeveer 2 tot 4 cm) en de oren aan de zijkanten erbij optellen en de maten noteren.
3. Bij een scheve dagkant een mal van karton maken en de omtrek op de plank overnemen.
4. De plank zagen met een scherp blad en het laminaat zagen vanaf de kant die de fabrikant van de zaag aanbeveelt, zodat de rand niet uitrafelt.
5. Verborgen zaagranden van spaanplaat insmeren met kit of lak.
6. De ondergrond stofvrij maken, los stucwerk verwijderen, grotere oneffenheden uitvlakken en laten drogen.
7. Controleren of de dampremmende tape onder het raam heel is en er niet in snijden.
8. De plank droog op kunststof stelplaatjes leggen en met de waterpas stellen.
9. De plank weer weghalen, de stelplaatjes laten liggen, de ondergrond bevochtigen volgens de aanwijzingen op de schuimbus en het schuim met lage expansie in banen aanbrengen.
10. De vensterbank terugleggen, tegen het kozijn drukken en opnieuw met de waterpas controleren.
11. De vensterbank gelijkmatig verzwaren en laten uitharden volgens de fabrikant van het schuim, liefst tot de volgende dag.
12. De eindkappen plaatsen, als het systeem die heeft.
13. De naad naar het kozijn kitten met elastische kit en de naad naar de muur met overschilderbare acrylaatkit.
14. Na het uitharden van de kit de beschermfolie verwijderen en het stucwerk rond de vensterbank bijwerken.

De oplevering kost weinig tijd. Een waterpas, je ogen en je hand zijn genoeg. Controleer de vensterbank pas als schuim en kit zijn uitgehard, het liefst bij daglicht.

• De vensterbank ligt waterpas of heeft een licht afschot naar de kamer, nooit naar het raam
• Drukken op de voorkant laat hem niet veren of wiebelen
• De plank sluit over de hele lengte zonder kier aan op het kozijn
• De naad naar het kozijn is gevuld met elastische kit, recht en zonder onderbrekingen
• De naad naar de muur is gekit en kan overgeschilderd worden
• Het overstek voor de muur is over de hele lengte gelijk
• De oren en eindkappen zijn netjes geplaatst, zonder open holtes of zichtbare zaagranden
• Het oppervlak heeft geen krassen, geen loslatend laminaat en geen schuimresten
• Onder de vensterbank steekt geen schuim uit en de dampremmende tape is niet zichtbaar beschadigd
• Boven de radiator is ruimte gebleven voor de warme lucht
• De omgeving is opgeruimd en je weet wanneer je de vensterbank mag belasten