Houten trapleuning monteren

Bij een leuning draait alles om goed uitmeten en stevig verankeren. Het vastschroeven van het profiel zelf gaat snel.

Uitmeten en de lijn aftekenen

De timmerman kijkt eerst waar de muur van gemaakt is: kalkzandsteen, beton, baksteen, gasbeton of gipsplaat op een metal stud. Daar hangt de keuze van de pluggen van af. Daarna tekent hij de lijn van de leuning af. De leuning volgt de helling van de trap. De hoogte meet hij daarom loodrecht vanaf de voorkant van de trede, niet vanaf de vloer. In woningen zit een leuning meestal ongeveer op 90 tot 100 cm hoogte. Twijfel je over de juiste hoogte voor jouw trap, vraag het dan na bij de trappenleverancier of de timmerman.

Boren en verankeren

In beton, kalkzandsteen en massieve baksteen werken goede kunststof pluggen prima. Voor holle stenen, gasbeton of oud metselwerk is een chemisch anker vaak de betere keuze. Bij gipsplaat moet de schroef in een stijl van het frame komen, of in houten versterkingen die vooraf zijn ingebouwd. De plaat alleen houdt een leuning niet.

Leuninghouders en leuning plaatsen

De leuninghouders komen meestal ongeveer 80 tot 120 cm uit elkaar te zitten. Bij een zwaar profiel kies je beter voor een kleinere afstand. Aan het begin en aan het eind van de leuning hoort altijd een vast punt. De leuning wordt van onderaf op de houders geschroefd, zodat je de schroeven niet ziet en niet voelt. Tot slot worden de uiteinden afgewerkt, de randen bijgeschuurd en wordt de afwerklaag aangebracht.

Gaat de leuning op een balustrade, dan wordt het profiel vastgezet op de palen of op de bovenregel. Bij hoeken en bordessen worden de delen verbonden met deuvels, leuningschroeven of gebogen stukken. Zo voel je de naad niet onder je hand.

Voor leuningen gebruikt men vooral beuken, eiken en essen. Belangrijk zijn de hardheid en goed gedroogd hout. Vochtig hout gaat na de montage trekken en scheuren.

• Beuken is sterk, heeft een fijne, rustige tekening en laat zich goed beitsen, waardoor het in de meeste interieurs past
• Eiken is harder en blijft goed in vorm, heeft een duidelijke nerf en kan tegen dagelijks gebruik
• Essen is licht van kleur en wat soepeler, en past goed bij metalen houders en een strak, modern interieur

Voor de afwerking kies je tussen lak en olie. Lak vormt een harde laag, kan goed tegen slijtage en is makkelijk schoon te vegen. Is de lak eenmaal beschadigd, dan is herstel lastiger. Olie haalt de tekening van het hout naar voren en voelt warmer aan. Een afgesleten plek schuur je plaatselijk op en olie je opnieuw. Olie moet je wel af en toe bijwerken, volgens de aanwijzingen van de fabrikant. Voor een trap die veel gebruikt wordt, past een harde lak of een olie die bedoeld is voor zwaar belaste oppervlakken.

Het eenvoudigst is een rechte steektrap langs een massieve muur van beton of kalkzandsteen. Meer werk kost het bij:

• Een kwartslag- of wenteltrap, waarbij de leuning gebogen of in hoeken verbonden moet worden
• Een zwakke of holle ondergrond die chemische ankers of extra versterking nodig heeft
• Een scheve muur, waarbij de houders opgevuld moeten worden zodat de leuning in één lijn loopt
• Een leuning over meerdere verdiepingen of bordessen die netjes doorloopt
• Een afwijkend profiel dat op maat gemaakt wordt en ter plekke afgewerkt moet worden
• Het verwijderen van de oude leuning en het dichtmaken van de gaten van de oude houders

• Leuning alleen in het stucwerk: de houder zit alleen in de pleisterlaag of in gipsplaat zonder stijl en geeft het bij de eerste flinke belasting op
• Verkeerde hoogte: bij een te lage leuning moet je voorover buigen, bij een te hoge mist je hand een natuurlijke steun, en dat merk je vooral bij het naar beneden lopen
• Te weinig houders: de leuning buigt tussen de houders door en de verbindingen gaan los zitten
• Te weinig ruimte voor de hand: zit de leuning te dicht op de muur, dan schaven je vingers langs de wand, dus houd je ongeveer vier tot vijf centimeter vrije ruimte aan
• Hout dat niet geacclimatiseerd is: een leuning die rechtstreeks uit een koude opslag komt, gaat in een warm huis werken, laat hem daarom een paar dagen in de ruimte liggen
• Scherpe uiteinden: een recht afgezaagd eind blijft haken achter een mouw of tassenband, daarom worden de uiteinden afgerond of naar de muur gebogen

Een leuning op een vlakke, massieve muur bij een gewone rechte trap kun je ook zelf monteren, als je een boormachine, een waterpas en wat geduld hebt. Is de ondergrond twijfelachtig, gaat het om een wenteltrap of hoort de leuning bij een dragende balustrade, laat het werk dan aan een timmerman over. In de muur kunnen elektriciteitskabels en leidingen lopen. Controleer daarom voor het boren altijd de plek met een detector.

1. Leuning een paar dagen laten liggen in de ruimte waar hij komt.
2. Loodrechte hoogte meten vanaf de voorkant van de eerste en de laatste trede en beide punten op de muur aftekenen.
3. Beide punten met een rechte lijn verbinden, met een laser of met een lat en waterpas.
4. Positie van de houders uitmeten, de eerste en de laatste een klein stukje van het eind van de leuning.
5. Boorplekken controleren met een detector voor kabels en leidingen.
6. Gaten boren met een boor die past bij het materiaal en het boorstof eruit halen.
7. Pluggen of ankers plaatsen en de houders vastzetten, nog niet helemaal aandraaien.
8. Leuning erop leggen, lijn en hoogte bij elke trede controleren en daarna de houders vastdraaien.
9. Leuning van onderaf op de houders schroeven met schroeven van de juiste lengte, zodat ze niet aan de bovenkant uitkomen.
10. Uiteinden afronden of afdekken en de zaagsneden afwerken met dezelfde lak of olie als de leuning.
11. Met de kracht van een volwassene van opzij en van bovenaf op de leuning drukken en controleren dat er nergens iets beweegt.

• De leuning beweegt niet als je er hard opzij of naar beneden tegen drukt, en de houders kraken niet
• De hoogte is over de hele lengte gelijk, gemeten vanaf de voorkant van de treden
• De leuning begint bij de eerste en eindigt bij de laatste trede, en houdt niet halverwege op
• Tussen leuning en muur zit genoeg ruimte om de leuning makkelijk te omvatten
• Je voelt onder je hand geen schroeven, naden of scherpe randen
• De uiteinden zijn afgerond of naar de muur gebogen en er blijft niets achter haken
• De afwerklaag is gelijkmatig, zonder lakdruppels of onbehandelde plekken
• Rond de houders is het netjes, zonder uitgebroken stucwerk of oude gaten