Traptreden met stootborden monteren

Met of zonder stootborden is de werkwijze grotendeels gelijk. Stootborden vragen één stap extra en meer werk om alles strak op elkaar te laten aansluiten.

1. Elke trede apart opmeten. Bij een betonnen trap zijn de treden bijna nooit precies gelijk en de hoeken zelden haaks. De timmerman meet per trede de hoogte, de diepte, de vlakheid en het vochtgehalte van de ondergrond.
2. Onderdelen op maat maken of aanpassen. De treden worden gezaagd naar de werkelijke vorm van de trap, niet naar de tekening. Horen er stootborden bij, dan wordt hun hoogte zo aangepast dat kleine verschillen in het beton verdwijnen.
3. De ondergrond voorbereiden. Het beton wordt stof- en vetvrij gemaakt en voorgestreken. Grotere oneffenheden worden geëgaliseerd of weggeschuurd.
4. Stootborden en treden plaatsen. De delen worden verlijmd met een elastische lijm voor hout op beton, meestal een polyurethaanlijm of een lijm op basis van MS-polymeer. Afhankelijk van de ondergrond komt daar een verborgen mechanische bevestiging bij. Na het plaatsen wordt elke trede met de waterpas gecontroleerd en verzwaard tot de lijm is uitgehard.
5. De afwerking. Kieren langs de muur worden afgedekt met een plint of elastische kit, kleine naden worden dichtgezet. Zijn de treden niet kant-en-klaar afgewerkt, dan volgt lak of olie.

Bij een stalen trap komt er een verende tussenlaag tussen hout en metaal. Zo komen trillingen niet in het hout terecht en klinkt de trap niet hol of tikkend als je erop loopt.

Je kunt alleen de treden laten bekleden of de treden samen met stootborden. Het verschil zit in wat er zichtbaar blijft.

• Alleen treden: het hout komt alleen op het horizontale vlak. De voorkant van de betonnen treden werk je op een andere manier af, bijvoorbeeld met stucwerk of verf. Deze variant is eenvoudiger en sneller klaar.
• Treden met stootborden: ook het verticale deel wordt met hout bekleed, waardoor de trap één geheel lijkt. Er is meer meet- en pas werk, want de aansluiting tussen trede en stootbord valt goed op en mag geen kier hebben.

Waarom kiezen mensen voor stootborden? Ze verbergen ongelijke betonnen voorkanten en beschermen die tegen schoenen en schoppen. Ze zijn makkelijker schoon te houden, en gezinnen met kleine kinderen vinden het prettig dat een voet nergens tussen kan schieten. Een stootbord kan van dezelfde houtsoort zijn als de trede, van een contrasterende houtsoort of van gelakt MDF. Dat laatste past goed bij witte deuren en kozijnen.

Voor traptreden gebruik je hardhout, meestal eiken, soms beuken of essen. Eiken is slijtvast en heeft een duidelijke tekening. Beuken is iets zachter en gevoeliger voor vocht.

• Massieve treden uit één stuk of uit verlijmde lamellen kun je later meerdere keren schuren en opnieuw afwerken.
• Meerlaagse treden zijn opgebouwd uit verschillende lagen. Ze blijven beter in vorm en trekken minder krom, en zijn daarom geschikt voor brede treden.

Treden zijn meestal ongeveer 30 tot 40 mm dik, stootborden zijn dunner. Een dikkere trede is stijver en kan vaker geschuurd worden, maar maakt elke trede ook hoger. Als afwerking kies je lak voor een harde beschermlaag, olie voor een natuurlijke uitstraling of hardwaxolie als tussenweg. Denk bij een trap ook aan antislip, in de lak of als groefjes langs de voorkant van de trede.

Het eenvoudigst is een rechte trap met vlak, droog beton en treden van ongeveer dezelfde maat. De klus duurt langer en wordt duurder bij:

• Ongelijk of beschadigd beton dat geëgaliseerd en aan de randen hersteld moet worden
• Het verwijderen van oude tegels, pvc of eerdere treden
• Een draaitrap of kwarttrap, waarbij elke trede een andere vorm heeft
• Stootborden, afgeronde neuzen en de aansluiting op een bestaande trapleuning
• Ingebouwde ledverlichting of aluminium beschermprofielen

Een detail dat vaak vergeten wordt: de houten bekleding maakt elke trede hoger met de dikte van het hout. De onderste trede bij de vloer en de bovenste bij de verdiepingsvloer worden daardoor anders, tenzij je hier al rekening mee houdt bij de keuze en opbouw van je vloeren. Alle treden horen even hoog te zijn. Dat loopt prettig en voorkomt struikelen.

De meeste problemen merk je niet meteen, maar pas na een paar maanden of na het eerste stookseizoen.

• Vochtige of stoffige ondergrond. De lijm hecht niet over het hele vlak, onder de trede ontstaan holtes en de trap gaat kraken.
• Hout dat niet geacclimatiseerd is. De treden horen een paar dagen in de ruimte te liggen waar ze gemonteerd worden. De luchtvochtigheid is daar bij voorkeur ongeveer 40 tot 60 procent, en er wordt pas gemonteerd als stucwerk en dekvloer droog zijn.
• Harde of universele lijm. Hout werkt, en een stijve verbinding scheurt of laat los.
• Geen ruimte langs de muur. Hout zet uit bij vocht. Kan het nergens heen, dan bolt de trede op of scheurt hij.
• Slordig opmeten. Een paar millimeter verschil tussen treden voel je met je voet, en mensen struikelen op zo'n trap.

Loop bij de oplevering de trap op en af, zowel langzaam als in je gewone tempo, en let op het volgende:

• Geen enkele trede kraakt, veert of beweegt als je erop stapt
• Alle treden zijn even hoog, ook de onderste en de bovenste
• De treden steken overal even ver uit boven het stootbord
• De treden liggen waterpas en de voorkanten vormen één lijn
• Tussen trede en stootbord is geen kier te zien
• Langs de muren is ruimte gelaten die is afgedekt met een plint of kit
• De afwerking is egaal, zonder druppels of onbehandelde plekken
• Je weet wanneer de trap volledig belast mag worden en hoe je het oppervlak onderhoudt