Traptreden schuren en drie keer lakken

Schuren en opnieuw lakken heeft zin als vooral het oppervlak beschadigd is. Loop de trap vooraf rustig op en af en let op wat je voelt en hoort. Kraken, een trede die beweegt of een losse leuning los je met schuren niet op.

Opknappen is een goede keuze als:

• De treden en trapbomen stevig zitten en niets beweegt
• Het hout geen houtworm of houtrot heeft
• De schade alleen in de lak en de bovenste dunne laag hout zit

Zie je diepe scheuren in dragende delen, zit de bevestiging aan de muur los of zijn treden diep beschadigd, dan is het verstandig om losse treden te laten vervangen. Let ook op de dikte van de toplaag. Sommige trappen hebben alleen een dun fineer op spaanplaat of een verlijmde ondergrond. Die kun je maar heel voorzichtig schuren, of helemaal niet. De dikte zie je meestal aan de zijkant van een trede of door van onderen te kijken.

In veel Nederlandse woningen is de trap van vurenhout en was hij oorspronkelijk bedoeld om te schilderen of te bekleden met tapijt. Onder oude traploper zitten vaak nietjes, spijkertjes en lijmresten. Een geschilderde trap mooi blank lakken lukt niet altijd, omdat verf diep in de nerven kan zitten. In oudere huizen kan een oude verflaag bovendien lood bevatten. Laat dat bij twijfel eerst testen voordat er geschuurd wordt.

Bij de meeste houten trappen is de aanpak hetzelfde. De verschillen zitten vooral in het aantal schuurrondes en het soort lak.

1. Bekijken en voorbereiden. De vakman controleert of de treden stevig zitten, haalt plinten en afdeklijsten weg die in de weg zitten en plakt de omgeving af met folie en tape.
2. Grof schuren. Met grof schuurpapier gaat de oude lak er helemaal af en worden uitgesleten plekken vlak gemaakt. Voor de vlakken gebruikt hij een band- of excenterschuurmachine, voor hoeken, randen en de plekken bij de leuning een deltaschuurmachine of schuurt hij met de hand.
3. Fijn schuren. Stap voor stap volgt fijner schuurpapier, zodat de krassen van het grove schuren verdwijnen en de tekening van het hout mooi zichtbaar wordt.
4. Plamuren. Kleine scheurtjes en gaatjes worden gevuld met houtplamuur in de kleur van het hout, geschikt voor de gekozen lak. Na het drogen wordt de plek glad geschuurd.
5. Stofvrij maken. Het stof wordt opgezogen en het oppervlak afgenomen met een licht vochtige doek. Stof dat achterblijft, komt vast te zitten in de lak en blijft zichtbaar.
6. Eerste laag lak. Vaak is dat een grondlak die het hout afsluit en zorgt dat de volgende lagen beter hechten.
7. Tussendoor schuren en nog twee lagen. Na het drogen van elke laag wordt het oppervlak licht opgeschuurd met fijn schuurpapier, stofvrij gemaakt en volgt de volgende laag.

Hoelang elke laag moet drogen, staat op de verpakking van de lak en hangt af van de temperatuur en de luchtvochtigheid in huis. Bij een gewone lak op waterbasis gaat het meestal om een paar uur. Helemaal uitharden duurt een stuk langer.

Op een trap hoort vloerlak of parketlak, geen meubellak. Een trap krijgt het zwaarder te verduren dan de vloer in de woonkamer, want je stapt elke dag op precies dezelfde plekken. Meestal wordt polyurethaanlak gebruikt, omdat die goed tegen slijtage kan.

• Lak op waterbasis ruikt minder, droogt sneller en vergeelt het hout minder. In een bewoond huis is dit de gebruikelijke keuze.
• Lak op oplosmiddelbasis kan het hout iets warmer en dieper van kleur maken, maar ruikt sterk. Je moet goed ventileren en er mag geen open vuur in de buurt zijn.
• De glansgraad is een kwestie van smaak. Mat en zijdeglans laten kleine krasjes minder zien. Hoogglans valt meer op, maar je ziet er elke voetafdruk op.

Waarom drie lagen? Eén laag is dun en loop je snel kapot. Drie lagen met tussendoor schuren vormen samen een stevige, gesloten laag die het hout beschermt tegen slijtage en tegen vocht van schoenen. Zo gaat de trap langer mee tot de volgende opknapbeurt. Soms wordt in plaats van lak olie gebruikt, maar die vraagt vaker onderhoud.

Hoeveel werk het is, hangt vooral af van:

• Het aantal treden, hoe breed ze zijn en of de stootborden ook meegeschuurd worden
• De vorm van de trap: een kwarttrap of wenteltrap met verdreven treden schuurt trager dan een rechte trap
• De houtsoort: hard eiken of beuken kost meer schuurtijd dan vurenhout of grenen
• Het soort en de dikte van de oude laklaag, want sommige oude lakken laten het schuurpapier snel dichtslibben
• Hoe diep de looppaden zijn en hoeveel plekken geplamuurd moeten worden
• Spijlen en palen die direct in de treden staan, waar omheen met de hand geschuurd moet worden

Het werk gaat juist sneller als de trap vrij toegankelijk is, zonder traploper, nietjes en geplakte antislipstrips. Die lijmresten moeten er anders eerst af.

Heb je geduld en huur je de juiste schuurmachines, dan kun je dit ook zelf doen. Reken op veel stof. Draag daarom minstens een FFP2-stofmasker en een veiligheidsbril. Woon je in een appartement, bijvoorbeeld een maisonnette, kijk dan in het huishoudelijk reglement van de VvE op welke tijden lawaaiig klussen gebruikelijk is, en waarschuw je buren.

1. Treden controleren op stevigheid en de dikte van het hout bekijken.
2. Plinten, traploper, nietjes en lijmresten verwijderen.
3. Omgeving, leuning en aansluitende vloer afdekken.
4. Oude lak met grof schuurpapier wegschuren tot op het kale hout.
5. Randen en hoeken met een deltaschuurmachine of met de hand schuren.
6. Het oppervlak met fijner schuurpapier in de richting van de nerf naschuren.
7. Scheurtjes plamuren en na het drogen glad schuren.
8. Stof opzuigen en het oppervlak afnemen met een licht vochtige doek.
9. De eerste laag lak dun en gelijkmatig aanbrengen.
10. Na het drogen licht tussendoor schuren en stofvrij maken.
11. De tweede en derde laag op dezelfde manier aanbrengen.
12. De lak laten uitharden volgens de verpakking en de trap tot die tijd voorzichtig gebruiken.

Moet je de trap tijdens het werk blijven gebruiken, lak dan eerst om de andere trede en de rest pas als die droog zijn. Het werk duurt daardoor wel langer.

• Resten van oude lak. De nieuwe lak hecht daar slecht, je krijgt vlekken en later laat de lak los.
• Ongelijk schuren. Een korrel overslaan of op één plek hard drukken geeft golven en kuilen, en de lak maakt die nog beter zichtbaar.
• Door het fineer of over de neus heen geschuurd. Bij een dunne toplaag ben je zo door het hout heen en zie je de ondergrond.
• Niet tussendoor schuren. De lagen hechten slechter aan elkaar en het oppervlak voelt ruw door stofjes.
• Meubellak in plaats van vloerlak. Ziet er even goed uit, maar slijt snel op de plekken waar je loopt.
• Te vroeg belasten. Wie met schoenen de trap op gaat voordat de lak is uitgehard, laat afdrukken achter.

Bekijk de trap bij daglicht en kijk ook schuin tegen het licht van een raam in. Zo zie je oneffenheden die je van bovenaf mist.

• De lak heeft op alle treden dezelfde glans, zonder doffe of glimmende plekken
• Er zitten geen rollerstrepen, druipers, haartjes of stof in de lak
• De neuzen van de treden zijn glad en nergens schemert de ondergrond door
• Geplamuurde plekken passen in kleur bij het hout en voel je niet met je vinger
• De hoeken bij de muur en rond de palen van de leuning zijn geschuurd en gelakt
• Muren, vloer en leuning zijn schoon en zonder lakspatten
• Je weet welke lak er gebruikt is en vanaf wanneer je de trap weer normaal kunt gebruiken