Montaż klimatyzacji multi-split

W cenniku NUMIQ są dwie pozycje dla systemów multi-split. Pierwsza to montaż systemu z dwiema jednostkami wewnętrznymi i jedną zewnętrzną, druga to montaż i osadzenie systemu z trzema jednostkami wewnętrznymi i jedną zewnętrzną. Chodzi o robociznę instalatora wraz z drobnymi materiałami eksploatacyjnymi, bez samych urządzeń. Zwykle obejmuje to:

• osadzenie jednostki zewnętrznej na wspornikach, podstawie lub dachu płaskim, wraz z podkładkami antywibracyjnymi,
• zamocowanie płyt montażowych i zawieszenie jednostek wewnętrznych w poszczególnych pomieszczeniach,
• wiercenie przejść przez ściany dla rur, przewodu i odpływu skroplin,
• poprowadzenie i połączenie miedzianej instalacji chłodniczej osobno do każdej jednostki wewnętrznej,
• przewód komunikacyjny między jednostką zewnętrzną a jednostkami wewnętrznymi,
• podłączenie odpływu skroplin z każdej jednostki wewnętrznej,
• próbę szczelności obiegów, wytworzenie próżni i ewentualne uzupełnienie czynnika zależnie od długości instalacji,
• uruchomienie, kontrolę pracy i instruktaż obsługi jednostek.

Czego montaż zwykle nie obejmuje: samych urządzeń, dłuższych tras rurowych ponad długość podaną w ofercie, korytek maskujących i ich wersji kolorystycznej, kucia bruzd i naprawy ścian, podnośnika lub rusztowania, zasilania elektrycznego z rozdzielnicy oraz pomiarów elektrycznych. Przy porównywaniu ofert warto więc zapytać, ile metrów instalacji jest w cenie i jak rozliczany jest każdy kolejny metr.

Multi-split nie jest automatycznie lepszy od dwóch czy trzech osobnych klimatyzatorów, nazywanych mono-split lub po prostu split. Każde rozwiązanie ma swoje zastosowanie.

Kiedy multi-split się opłaca

• Na elewacji jest miejsce tylko na jedną jednostkę. W budynku wielorodzinnym wspólnota lub spółdzielnia często zgadza się na jedną jednostkę zewnętrzną, czasem wyłącznie na balkonie.
• Pomieszczenia leżą blisko siebie. Sąsiadujące sypialnie na poddaszu albo mieszkanie z pokojami po jednej stronie korytarza. Trasy rur są krótkie i łatwo je ukryć.
• Liczy się wygląd budynku. Jedna jednostka zewnętrzna z tyłu domu przeszkadza mniej niż trzy.

Kiedy lepsze są osobne klimatyzatory

• Pomieszczenia są daleko od siebie lub po przeciwnych stronach domu. Producenci ograniczają długość instalacji do jednej jednostki wewnętrznej oraz łączną długość wszystkich obiegów. Przykładowo dla jednostek Daikin z serii 3MXM producent podaje maksymalnie 25 m do jednej jednostki wewnętrznej, łącznie 50 m dla całego systemu, do 15 m różnicy wysokości między jednostką zewnętrzną a wewnętrzną i do 7,5 m między jednostkami wewnętrznymi. W rozległym domu zmieszczenie się w tych limitach bywa niemożliwe.
• Najczęściej używane jest tylko jedno pomieszczenie. Duża jednostka zewnętrzna przy małym obciążeniu pracuje mniej efektywnie niż mała jednostka przeznaczona do jednego pokoju.
• Potrzebna jest niezawodność. Przy awarii jednostki zewnętrznej multi-splitu nie działa żadne pomieszczenie. Przy osobnych klimatyzatorach awaria jednego nie wpływa na pozostałe.
• Każde pomieszczenie potrzebuje innego trybu. Typowe domowe systemy multi-split pracują w jednym trybie naraz. Jeśli jedna jednostka chłodzi, druga nie może w tym samym czasie grzać. W praktyce bywa to problemem wiosną i jesienią, gdy północna strona domu potrzebuje ciepła, a południowa chłodu.

Przy porównywaniu kosztów trzeba wziąć pod uwagę, że multi-split oszczędza na liczbie jednostek zewnętrznych i miejscu na elewacji, ale bardziej pracochłonny montaż i dłuższe trasy często zabierają część tej oszczędności. Decyzja jest więc warta wizji lokalnej instalatora, który zmierzy odległości i zaproponuje konkretny zestaw.

Najlepiej zaplanować klimatyzację już na etapie stanu surowego lub przy remoncie przed tynkami. Rury, przewód i odpływ skroplin można wtedy ukryć w ścianach lub w suficie podwieszanym, a po montażu widać tylko wyprowadzenia. Takie przygotowanie nazywa się preinstalacją. W wykończonym wnętrzu trasy prowadzi się w korytkach, co działa, ale jest widoczne.

Popyt na montaż gwałtownie rośnie w maju i czerwcu, gdy przychodzą pierwsze upały. Terminy instalatorów przesuwają się wtedy o kilka tygodni. Kto zamówi montaż zimą lub wczesną wiosną, ma większy wybór terminów i urządzeń.

Przed przyjazdem instalatora powinno być jasne:

• Moc dla każdego pomieszczenia. Zależnie od powierzchni, orientacji okien, ocieplenia i liczby osób. Południowy salon z dużymi oknami potrzebuje więcej niż północna sypialnia.
• Miejsce na jednostkę zewnętrzną. Z dostępem serwisowym, swobodnym przepływem powietrza, z dala od okien sąsiadów i od sypialni.
• Rozmieszczenie jednostek wewnętrznych. Tak, aby strumień powietrza nie był skierowany prosto na łóżko, biurko czy kanapę.
• Trasy rur i skroplin. Skropliny potrzebują spadku. Jeśli nie da się ich odprowadzić grawitacyjnie, potrzebna jest pompka skroplin.
• Zasilanie elektryczne. Osobny, zabezpieczony obwód dla jednostki zewnętrznej zgodnie z wymaganiami producenta. Zasilanie przygotowuje elektryk z odpowiednim świadectwem kwalifikacyjnym.
• Zgody. W budynku wielorodzinnym zgoda wspólnoty mieszkaniowej lub spółdzielni na umieszczenie jednostki na elewacji lub balkonie.

Wizja lokalna i dobór zestawu

Instalator mierzy odległości od jednostki zewnętrznej do każdego pomieszczenia, różnice wysokości i możliwe trasy. Na tej podstawie dobiera jednostkę zewnętrzną i kombinację jednostek wewnętrznych. Producenci podają, jakie kombinacje mocy wolno podłączyć do danej jednostki zewnętrznej. Suma mocy jednostek wewnętrznych może być wyższa niż moc jednostki zewnętrznej, ponieważ zakłada się, że nie wszystkie będą pracować pełną mocą jednocześnie. Przy doborze trzeba uwzględnić, jak domownicy faktycznie korzystają z pomieszczeń.

Osadzenie jednostki zewnętrznej

Jednostka zewnętrzna multi-splitu jest większa i cięższa niż przy jednym pomieszczeniu. Wsporniki muszą być zakotwione w murze nośnym, a przy ocieplonej elewacji przez izolację za pomocą kotew przeznaczonych do ociepleń, aby nie powstał mostek termiczny i nie popękała elewacja. Jednostkę poziomuje się, pod nóżki daje się podkładki antywibracyjne i zostawia wolną przestrzeń na zasysanie i wydmuch zgodnie z instrukcją. Pod jednostką rozwiązuje się odprowadzenie skroplin powstających przy grzaniu, aby zimą nie zamarzały na chodniku.

Osadzenie jednostek wewnętrznych

Na ścianie mocuje się płytę montażową, dokładnie w poziomie lub z lekkim spadkiem w stronę wyprowadzenia skroplin, zależnie od zaleceń producenta. Nad jednostką musi zostać odstęp od sufitu, aby mogła swobodnie zasysać powietrze.

Przejścia i trasy instalacji

Otwór przez ścianę wierci się z lekkim spadkiem na zewnątrz, aby skropliny nie cofały się do środka. Każda jednostka wewnętrzna ma własne dwie rury miedziane, cieczową i gazową, każdą w izolacji termicznej. Do tego przewód komunikacyjny i wężyk skroplin. Przy multi-splicie do jednostki zewnętrznej zbiega się więc kilka wiązek, co przy prowadzeniu po elewacji trzeba rozwiązać estetycznie, na przykład wspólnym korytkiem.

Połączenia, próba szczelności i próżnia

Końce rur kielichuje się i podłącza do zaworów jednostki zewnętrznej oraz do króćców jednostek wewnętrznych. Połączenie dokręca się kluczem dynamometrycznym, ponieważ zbyt luźne nie jest szczelne, a zbyt mocno dokręcone pęka. Następnie każdy obieg napełnia się azotem pod ciśnieniem i obserwuje, czy ciśnienie nie spada. Potem pompa próżniowa usuwa z instalacji powietrze i wilgoć. Wilgoć w obiegu skraca żywotność sprężarki. Jeśli instalacja jest dłuższa niż ta, na którą jednostka jest fabrycznie napełniona, czynnik uzupełnia się według tabeli producenta.

Uruchomienie i ustawienia

Otwiera się zawory, elektryk kończy podłączenie, a instalator uruchamia każdą jednostkę osobno i wszystkie razem. Sprawdza się temperaturę powietrza na wylocie, odpływ skroplin, hałas i komunikację z pilotem lub aplikacją. Właściciel otrzymuje instrukcję, jak czyścić filtry.

Rodzaje jednostek wewnętrznych

• Ścienne. Najczęstsze i najtańsze. Pasują do większości pomieszczeń.
• Przypodłogowe i konsolowe. Montowane nisko na ścianie. Sprawdzają się na poddaszu i pod oknem.
• Kasetonowe i kanałowe. Ukryte w suficie podwieszanym. Wymagają odpowiedniej wysokości i zwykle planuje się je już na etapie budowy lub przy nowym suficie podwieszanym.

Orientacyjna cena urządzeń

Cena urządzeń wyraźnie różni się w zależności od marki, mocy i liczby jednostek wewnętrznych. W sklepach z elektroniką gotowe zestawy marek budżetowych na dwa pomieszczenia kosztują od około 3 800 do 4 000 zł, a na trzy pomieszczenia około 5 700 do 6 000 zł. Sama jednostka zewnętrzna marki premium, na przykład Daikin 3MXM40A, kosztuje ponad 7 000 zł, a jednostki wewnętrzne dolicza się osobno. Dokładną kwotę poda dopiero oferta na konkretny zestaw.

• Moc dobrana na oko. Zdarza się, że do każdego pokoju trafia taka sama jednostka, bez względu na powierzchnię i orientację. Południowy pokój nie nadąża wtedy z chłodzeniem, a północny niepotrzebnie się włącza i wyłącza.
• Przekroczone długości instalacji. Jeśli odległe pomieszczenie zostanie podłączone mimo limitów producenta, spada wydajność i grozi utrata gwarancji.
• Pominięta próżnia. Obieg jest tylko przedmuchany czynnikiem. Powietrze i wilgoć w układzie dają o sobie znać kilka sezonów później awarią sprężarki.
• Skropliny bez spadku. Woda stoi w wężyku, jednostka kapie na ścianę, a w wężyku powstaje śluz i nieprzyjemny zapach.
• Zamiana obiegów. Przy multi-splicie do jednostki zewnętrznej podłączonych jest kilka jednostek wewnętrznych. Jeśli rury i przewody komunikacyjne zostaną pomieszane między obiegami, jednostki zgłaszają błąd albo chłodzi inne pomieszczenie, niż powinno.
• Wsporniki w ociepleniu bez właściwego kotwienia. Elewacja wokół kotew pęka, a jednostka z czasem się przechyla.

Obieg chłodniczy może otwierać, łączyć, napełniać i kontrolować wyłącznie osoba z certyfikatem dla personelu w zakresie fluorowanych gazów cieplarnianych, wydawanym przez Urząd Dozoru Technicznego. Firma, która świadczy taką usługę, musi dodatkowo posiadać certyfikat dla przedsiębiorców. Przy multi-splicie obieg zawsze łączy się na miejscu, więc certyfikowany instalator jest koniecznością, a nie atutem. Producenci uzależniają ponadto gwarancję od montażu przez autoryzowaną lub uprawnioną firmę i często od wpisu do karty gwarancyjnej. Przed zamówieniem warto poprosić o numery certyfikatów i sprawdzić je w publicznych rejestrach UDT.

Zasilanie jednostki zewnętrznej wykonuje elektryk ze świadectwem kwalifikacyjnym w zakresie eksploatacji urządzeń elektrycznych, a nowy obwód powinien zostać ujęty w protokole z pomiarów instalacji elektrycznej.

W budynku wielorodzinnym elewacja jest częścią wspólną nieruchomości, dlatego na umieszczenie jednostki zewnętrznej potrzebna jest zgoda wspólnoty lub spółdzielni zgodnie z zasadami obowiązującymi w budynku. Przy budynku zabytkowym lub w strefie ochrony konserwatorskiej warto sprawdzić w lokalnym urzędzie, czy montaż jednostki na elewacji wymaga zgłoszenia lub uzgodnienia.

Przy odbiorze warto poprosić o kartę gwarancyjną z pieczątką firmy, informację o ilości czynnika oraz zapis z próby szczelności i wytworzenia próżni. Następnie należy przejść przez poniższe punkty:

• włączyć każdą jednostkę wewnętrzną osobno i sprawdzić, czy chłodzi właśnie to pomieszczenie, które powinna,
• włączyć wszystkie jednostki jednocześnie i pozostawić je w pracy co najmniej pół godziny, obserwując, czy któraś nie zgłasza błędu,
• sprawdzić, czy z wężyka skroplin na zewnątrz lub do syfonu odpływa woda i czy nie kapie na ścianę,
• obejrzeć izolację rur, czy nie jest rozdarta, a przy trasie zewnętrznej, czy jest chroniona przed słońcem,
• upewnić się, że jednostka zewnętrzna stoi w poziomie, nie wibruje i ma wolną przestrzeń wokół,
• obejrzeć przejścia przez ścianę, czy są od zewnątrz uszczelnione i nie zacieka do nich woda,
• wypróbować pilota i aplikację oraz ustawić harmonogramy pracy.

Cena montażu systemu multi-split jest w cenniku NUMIQ podana dla zestawu dwóch jednostek wewnętrznych z jedną zewnętrzną oraz dla zestawu trzech jednostek wewnętrznych z jedną zewnętrzną. Chodzi o robociznę instalatora wraz z drobnymi materiałami eksploatacyjnymi, bez samych urządzeń. Aktualną cenę znajdą Państwo w cenniku w części instalacje grzewcze. Ceny różnią się w zależności od regionu i miasta.

Na ostateczną kwotę najbardziej wpływają:

• długość trasy do każdej jednostki wewnętrznej i to, czy prowadzi się ją w ścianie, w suficie podwieszanym czy w korytku,
• liczba przejść przez ściany i stropy oraz materiał muru, na przykład żelbet,
• wysokość montażu jednostki zewnętrznej i potrzeba podnośnika lub rusztowania,
• sposób odprowadzenia skroplin, zwłaszcza gdy potrzebna jest pompka skroplin,
• rodzaj jednostek wewnętrznych, ponieważ kasetonowe i kanałowe są bardziej pracochłonne niż ścienne,
• naprawa bruzd i malowanie po montażu.

Przy porównaniu z kilkoma osobnymi klimatyzatorami warto zsumować wszystkie koszty, czyli urządzenia, montaż, korytka i trasy. Dla jednego pomieszczenia obowiązuje cena z artykułu o montażu klimatyzacji. Jeśli przy budowie rozwiązywane jest również ogrzewanie, warto zapoznać się z artykułem o montażu pompy ciepła powietrze-woda, która podgrzewa wodę, a nie powietrze. Jeśli pod klimatyzację trzeba wykuć bruzdy na przewody, pomocny będzie artykuł o kuciu bruzd pod przewody.

Klimatyzatora z funkcją grzania nie można odliczyć w ramach ulgi termomodernizacyjnej. W programie Czyste Powietrze pompa ciepła powietrze-powietrze może być kosztem kwalifikowanym, ale tylko na warunkach programu, między innymi przy urządzeniu z listy ZUM i po audycie energetycznym. Przed zakupem warto sprawdzić aktualne warunki na oficjalnym portalu programu oraz na podatki.gov.pl.

Ile jednostek wewnętrznych można podłączyć do jednej zewnętrznej?

Typowe domowe systemy multi-split mają od dwóch do pięciu przyłączy. To, ile jednostek i o jakich mocach wolno ze sobą łączyć, określa producent danej jednostki zewnętrznej. Przy doborze warto zostawić jedno przyłącze wolne, jeśli planowany jest kolejny pokój.

Czy jedna jednostka może chłodzić, a druga jednocześnie grzać?

W typowych domowych systemach multi-split nie. Wszystkie jednostki wewnętrzne pracują w tym samym trybie, czyli albo chłodzą, albo grzeją. Temperaturę każde pomieszczenie ustawia jednak samodzielnie.

Co się dzieje, gdy zepsuje się jednostka zewnętrzna?

Przestają działać wszystkie podłączone pomieszczenia. To główna wada w porównaniu z osobnymi klimatyzatorami.

Ile trwa montaż multi-splitu?

Przy gotowej preinstalacji dwóch instalatorów zwykle montuje system z dwiema lub trzema jednostkami wewnętrznymi w ciągu jednego dnia. Przy trasach w korytkach, utrudnionym dostępie do elewacji lub kuciu bruzd może to potrwać dłużej.

Czy do montażu potrzebny jest certyfikowany instalator?

Tak. Pracę z czynnikiem chłodniczym może wykonywać wyłącznie osoba z certyfikatem F-gazowym, a firma świadcząca usługę musi mieć certyfikat dla przedsiębiorców. Bez nich nie można legalnie łączyć i napełniać obiegu, a producent zwykle nie uzna gwarancji.