Próba iskrowa folii PVC (dach płaski)

Folia PVC nie przewodzi prądu. Jeśli jest cała, napięcie z elektrody przez nią nie przejdzie. Gdy jednak w folii jest otwór, napięcie znajduje przez niego drogę do warstwy przewodzącej pod membraną. Urządzenie wtedy piszczy i pojawia się widoczna iskra, która dokładnie wskazuje miejsce usterki.

Dlaczego przy dachu płaskim ma to takie znaczenie? Z dachu skośnego woda szybko spływa. Na płaskim stoi dłużej, zwłaszcza tam, gdzie spadek jest mniejszy, i z czasem znajduje każdy słaby punkt. Pod folią leży ocieplenie, paroizolacja i konstrukcja nośna. Kiedy dostanie się do nich woda, izolacja gorzej chroni przed zimnem, może pojawić się pleśń, a mokra plama na suficie często wychodzi zupełnie gdzie indziej niż dziura. Szukanie przyczyny trwa wtedy długo, a naprawa oznacza rozbieranie warstw dachu.

Bez warstwy przewodzącej badanie nie działa

Cała metoda opiera się na jednym warunku: pod folią musi być coś, co przewodzi prąd. Podłoże betonowe przewodzi tylko w pewnym stopniu, a sucha izolacja ze styropianu czy wełny mineralnej nie przewodzi wcale. Przy typowym ocieplonym dachu płaskim pod membranę układa się więc warstwę przewodzącą, na przykład specjalną włókninę lub folię przewodzącą. Warto o tym pomyśleć już na etapie projektu i zamawiania dachu, bo pod gotową folię nie da się jej później włożyć.

Próbę wykonuje przeszkolony technik ze skalibrowanym urządzeniem. Zwykle wygląda to mniej więcej tak:

1. Technik sprawdza, czy pod folią jest warstwa przewodząca i czy jest prawidłowo uziemiona albo podłączona do urządzenia.
2. Folię się czyści i zostawia do wyschnięcia. Woda, rosa i brud zafałszowują wynik.
3. Napięcie ustawia się według grubości i rodzaju folii, zazwyczaj zgodnie z zaleceniami producenta membrany i urządzenia.
4. Technik metodycznie przechodzi całą powierzchnię szczotką przewodzącą lub elektrodą, pas po pasie, a szczególnie dokładnie zgrzewy, narożniki i przejścia przez dach.
5. Każde miejsce, w którym przeskoczy iskra, zostaje oznaczone, żeby od razu można je było naprawić.
6. Po naprawie poprawione miejsca bada się ponownie.
7. Na koniec sporządza się pisemny protokół z dokumentacją zdjęciową.

Przy prawidłowo dobranym napięciu badanie nie uszkadza folii. Pracuje się jednak z wysokim napięciem, dlatego w pobliżu nie powinny przebywać osoby postronne ani nikt z rozrusznikiem serca. To także praca na wysokości, więc zostaw ją fachowcom.

Zasada jest prosta: im wcześniej znajdzie się nieszczelność, tym łatwiej ją naprawić. Próba iskrowa przydaje się w kilku momentach.

• Zaraz po ułożeniu folii. Membrana jest jeszcze odkryta, zgrzewy są dostępne, a poprawka zajmuje chwilę.
• Przed odbiorem dachu od wykonawcy. Protokół jest dowodem, że odebrałeś szczelny dach.
• Przed końcem gwarancji. Jeśli coś wyjdzie, nadal możesz zgłosić usterkę wykonawcy.
• Po każdej ingerencji w dach. Montaż fotowoltaiki, klimatyzacji, nowego komina czy wentylacji to nowe przejścia przez pokrycie i nowe ryzyko.
• Gdy podejrzewasz przeciek. Badanie pomaga znaleźć prawdziwe miejsce usterki, a nie tylko to, w którym kapie.

W bloku badanie zleca zarządca, wspólnota mieszkaniowa albo spółdzielnia. Jeśli przecieka ci do mieszkania na ostatnim piętrze, zgłoś to najpierw im.

Próba iskrowa nie jest jedyną możliwością. Każda metoda sprawdza się w czymś innym.

• Próba iskrowa szybko obejmuje całą powierzchnię i precyzyjnie wskazuje usterkę. Wymaga suchej folii i warstwy przewodzącej pod nią.
• Próba podciśnieniowa polega na przyłożeniu przezroczystego klosza do zgrzewu posmarowanego roztworem mydła. Przy nieszczelności pojawiają się bąbelki. Jest wolniejsza, ale dobrze nadaje się do sprawdzania konkretnych zgrzewów i detali, a warstwa przewodząca nie jest potrzebna.
• Próba zalewowa to czasowe zalanie dachu wodą. Trwa długo, obciąża konstrukcję i nie pokazuje dokładnego miejsca nieszczelności, tylko to, że gdzieś jest.

Przy bardziej skomplikowanych dachach w praktyce często łączy się próbę iskrową na całej powierzchni z próbą podciśnieniową na najbardziej ryzykownych połączeniach.

Nawet dwa dachy tej samej wielkości mogą oznaczać różną ilość pracy. Na to, ile badanie zajmie, wpływają przede wszystkim:

• wielkość i kształt dachu: jednolitą, płaską powierzchnię sprawdza się szybko, dach z wieloma załamaniami wolniej,
• liczba detali: wpusty dachowe, kominy, wywiewki, słupki, narożniki i połączenia z attyką trzeba przejść ręcznie i uważnie,
• dostęp do dachu: wysokość budynku, brak wyłazu albo konieczność zabezpieczenia przed upadkiem wydłużają pracę,
• stan folii: mokrą, zakurzoną lub porośniętą membranę trzeba najpierw oczyścić i osuszyć,
• zakres usługi: czy chodzi tylko o badanie, czy także o naprawę znalezionych usterek i ponowne sprawdzenie.

Najwięcej nieszczelności zdarza się w narożnikach, przy attyce, wokół przejść przez dach i tam, gdzie folia jest łączona albo zmienia kierunek. Attyka jest szczególnie wrażliwa, bo folia się na niej zagina, kończy i styka z obróbkami blacharskimi.

Urządzenie jest niezawodne, błędy popełniają ludzie. W praktyce często zdarza się:

• badanie mokrej lub brudnej folii: wilgoć może wywołać iskrę tam, gdzie usterki nie ma, albo przeciwnie, zamaskować prawdziwą dziurę,
• źle ustawione napięcie: zbyt niskie nie wykryje drobnego pęknięcia, zbyt wysokie może uszkodzić cienką folię,
• brak warstwy przewodzącej: badanie niczego wtedy nie mierzy, nawet jeśli urządzenie „nic nie znalazło”,
• sprawdzenie tylko płaskiej części: pomija się narożniki, attyki i przejścia, czyli miejsca, gdzie usterek jest najwięcej,
• badanie bez protokołu: bez pisemnego zapisu i zdjęć przy reklamacji nie da się niczego udowodnić,
• brak ponownej kontroli po naprawie: poprawione miejsce trzeba sprawdzić jeszcze raz.

Przy odbiorze badania przejdź przez te punkty:

• protokół zawiera datę, adres, zakres sprawdzonej powierzchni i nazwisko technika,
• podano rodzaj i grubość folii oraz zastosowane napięcie,
• wpisano użyte urządzenie i informację o jego kalibracji,
• protokół potwierdza, że pod folią była warstwa przewodząca,
• znalezione nieszczelności są zaznaczone na rysunku lub opisane i sfotografowane,
• zapisano, które usterki naprawiono i że poprawione miejsca przeszły ponowne badanie,
• kontrola objęła także narożniki, attyki i wszystkie przejścia, a nie tylko płaską część,
• protokół przechowujesz razem z dokumentacją budynku, przyda się przy reklamacji i przy kolejnych pracach na dachu.