Układanie dachówki ceramicznej i betonowej

Dachówka ceramiczna powstaje z wypalanej gliny. Dobrze ułożona wytrzymuje dziesiątki lat i długo zachowuje kolor. Wersje angobowane, a zwłaszcza glazurowane, mają gładszą powierzchnię: woda szybciej po nich spływa, a mech trudniej się na nich trzyma. Do starszych lub słabszych więźb producenci oferują także lżejsze dachówki ceramiczne.

Dachówka betonowa, nazywana też cementową, ma bardzo powtarzalne wymiary, dlatego układa się ją szybko i równo. Jest wytrzymała, ale zwykle cięższa, więc więźba musi bez problemu udźwignąć jej ciężar. Na nowoczesne domy często wybiera się płaskie modele o prostym profilu.

Przy wyborze warto porównać przede wszystkim trzy rzeczy:

• ciężar pokrycia i to, czy więźba go uniesie (przy remoncie dobrze jest zlecić ocenę więźby konstruktorowi),
• minimalny kąt nachylenia dachu, który producent podaje dla danego modelu,
• wygląd i to, jak dach będzie pasował do sąsiednich domów.

Część inwestorów rozważa zamiast dachówki blachę na rąbek stojący. Jest lżejsza i nadaje się też na mniejsze spadki, ale w czasie deszczu bywa głośniejsza i wygląda inaczej niż klasyczny dach z dachówki.

Dachówka to tylko wierzchnia warstwa dachu. Jeśli pod nią coś jest źle zrobione, nawet dobre pokrycie dachu nie uratuje. Przed układaniem powinny być gotowe:

• więźba dachowa, czyli drewniana konstrukcja nośna zabezpieczona przed owadami, grzybami i wilgocią,
• warstwa wstępnego krycia, najczęściej membrana dachowa o wysokiej paroprzepuszczalności, która przechwytuje wodę nawianą pod dachówki i odprowadza ją do rynny,
• kontrłaty, które tworzą szczelinę wentylacyjną między membraną a pokryciem,
• łaty dachowe w rozstawie zgodnym z kartą techniczną konkretnej dachówki,
• przy poddaszu użytkowym także docieplenie między krokwiami i paroizolacja od strony wnętrza.

Dlaczego tyle mówi się o rozstawie łat? Każdy model dachówki ma ściśle określony rozstaw. Już kilka milimetrów różnicy sprawia, że dachówki nie zachodzą na siebie prawidłowo, pojawiają się szczeliny i dach zaczyna przeciekać. Rozstaw zawsze wyznacza się według producenta, nigdy na oko.

Równie ważna jest wentylacja. Powietrze płynące pod pokryciem od okapu do kalenicy wynosi wilgoć. Jeśli szczeliny wentylacyjnej brakuje albo jest za niska, para się skrapla, drewno więźby nasiąka, a docieplenie traci skuteczność.

Klasyczną dachówkę zakładkową układa się zwykle na dachach o nachyleniu mniej więcej powyżej 22°. Na mniejsze spadki są modele i rozwiązania z dodatkowym uszczelnieniem i szczelniejszym podkładem. Dokładną granicę zawsze podaje producent danej dachówki.

Dobry dekarz nie zaczyna od dachówki, tylko od pomiarów. Rozplanowuje całą połać tak, żeby docinek było jak najmniej, a rzędy wychodziły równo przy krawędziach i przy kalenicy.

1. Zmierzyć dach i rozplanować liczbę rzędów i kolumn dachówek.
2. Zamontować haki rynnowe i rynny jeszcze przed pokryciem.
3. Ułożyć pierwszy rząd przy okapie, który wyznacza płaszczyznę całego dachu.
4. Układać dachówki od dołu do góry, z prawidłowym zachodzeniem w rzędach.
5. Mocować dachówki klamrami, zwłaszcza na krawędziach, przy kalenicy i w miejscach narażonych na wiatr, zgodnie z zaleceniami producenta.
6. Wykonać detale: krawędzie szczytowe, kosze, kalenicę z gąsiorami i taśmą wentylacyjną.
7. Wykonać obróbki blacharskie komina, okien dachowych i pozostałych przejść przez dach.
8. Sprawdzić szczelność i usunąć z dachu ścinki oraz pył z cięcia.

Obróbki przy kominie, oknach i w koszach to miejsca, którymi dach przecieka najczęściej. Dlatego dobrze, gdy blacharz pracuje razem z dekarzem i wspólnie dopracowują detale, zamiast poprawiać je później.

To praca na wysokości. Powinna ją wykonywać doświadczona ekipa z rusztowaniem lub innym zabezpieczeniem przed upadkiem. Samodzielnego układania dachówki się nie zaleca.

Najprostszy jest duży dach dwuspadowy bez przejść. Dekarz układa tam całe dachówki w równych rzędach i ma niewiele dodatkowej roboty. Pracę wydłużają i podrażają natomiast:

• rozczłonkowany dach z lukarnami, połaciami kopertowymi i koszami, gdzie trzeba dużo ciąć,
• większa liczba kominów, okien dachowych i innych przejść,
• stromy dach albo trudny dojazd do domu, na przykład wąska uliczka bez miejsca na rusztowanie,
• mały spadek, który wymaga dodatkowego uszczelnienia,
• przy remoncie demontaż i wywóz starego pokrycia oraz ewentualne naprawy więźby.

Jeśli przy wymianie pokrycia planujesz też docieplenie dachu, warto sprawdzić aktualne programy dopłat do termomodernizacji, takie jak Czyste Powietrze. Warunki się zmieniają, więc najlepiej zapytać o nie przed rozpoczęciem prac.

Naprawa przeciekającego dachu to kłopotliwa i kosztowna sprawa. Większości problemów można uniknąć, jeśli dach zostanie porządnie zrobiony za pierwszym razem. W praktyce powtarzają się te błędy:

• brak kontrłat albo zbyt niskie kontrłaty, przez co dach nie jest wentylowany i więźba wilgotnieje,
• niedokładny rozstaw łat, przy którym dachówki nie przylegają,
• dachówka ułożona na mniejszym spadku, niż dopuszcza producent, bez dodatkowego uszczelnienia,
• słabe lub brakujące mocowanie dachówek na krawędziach i przy kalenicy, które potem zrywa wiatr,
• źle wykonana obróbka komina, okna lub kosza,
• układanie w deszczu albo na mrozie, kiedy membrana i uszczelnienia nie trzymają tak, jak powinny.

Pomaga też rozsądne zamówienie materiału. Dachówkę zamawia się zwykle z zapasem około 5 do 10% na docinki i uszkodzenia. Późniejsze dokupienie tej samej partii bywa trudne, bo odcień między seriami produkcyjnymi lekko się różni.

Przy odbiorze prac obejrzyj dach z zewnątrz i od strony poddasza. Sprawdź przede wszystkim, czy:

• rzędy dachówek są proste, a dachówki równo do siebie przylegają,
• dachówki krawędziowe, kalenicowe i narażone na wiatr są przymocowane klamrami,
• kalenica jest zamknięta gąsiorami, a wentylacja przy okapie i kalenicy jest drożna,
• obróbki komina, okien i koszy są szczelne, a woda spływa z nich we właściwym kierunku,
• rynny mają spadek i woda odpływa do rur spustowych,
• od strony poddasza nie widać mokrych miejsc ani uszkodzonej membrany,
• na dachu i w rynnach nie zostały ścinki ani zanieczyszczenia,
• otrzymałeś karty techniczne pokrycia i dokumenty potrzebne do gwarancji.

Rozsądnie jest zajrzeć na poddasze także po pierwszym mocniejszym deszczu. Ewentualny drobny problem wyjdzie wtedy jeszcze w okresie gwarancji.