Stiuk wenecki (polerowana szpachla)

To powolna, ręczna praca. Każda warstwa jest bardzo cienka, a o efekcie decyduje przede wszystkim wyczucie czasu. Wykonawca pracuje zwykle w takiej kolejności:

Przygotowanie podłoża

Ściana musi być równa, nośna, sucha i czysta. Dziury i rysy się szpachluje, a stare, łuszczące się powłoki usuwa. Potem podłoże gruntuje się odpowiednim preparatem, żeby wyrównać jego chłonność. Na błyszczącej powierzchni widać każdą nierówność, dlatego ten etap często trwa dłużej niż samo nakładanie stiuku.

Warstwa podkładowa

Pierwszą warstwę rozciąga się cienko pacą ze stali nierdzewnej. Wyrównuje ona drobne nierówności. Schnie zgodnie z zaleceniami producenta, zwykle kilka godzin. Grubsze miejsca delikatnie się przeszlifowuje.

Warstwy z rysunkiem

Drugą i kolejne warstwy nakłada się krótkimi ruchami w różnych kierunkach. Tak powstaje charakterystyczny marmurkowy wzór. Zwykle są to dwie do czterech cienkich warstw. Ostatnią warstwę wykonawca dociska i wygładza we właściwym momencie: gdy nie jest już mokra, ale jeszcze nie stwardniała do końca. Wtedy zaczyna pojawiać się połysk.

Woskowanie i polerowanie

Po wyschnięciu nakłada się cienką warstwę wosku i poleruje ją ściereczką albo pacą. Wosk pogłębia kolor, podnosi połysk i chroni powierzchnię przed wodą i brudem.

• wapienny stiuk wenecki to wersja tradycyjna z mączką marmurową. Przepuszcza parę wodną, a dzięki zasadowemu odczynowi gorzej rozwija się na nim pleśń. Dobrze pasuje do pomieszczeń mieszkalnych,
• szpachla na bazie żywicy syntetycznej łatwiej się nakłada i zwykle lepiej znosi ścieranie. Za to najczęściej słabiej „oddycha”,
• woski są naturalne i syntetyczne, niektóre z efektem perłowym albo metalicznym. Gruba warstwa wosku ogranicza paroprzepuszczalność, dlatego nakłada się go cienko,
• kolor może być biały, gotowy z fabryki albo dobarwiony według wzornika. Jasne i średnie odcienie lepiej wybaczają drobne niedoskonałości, ciemne i metaliczne pokażą każdy ruch pacy.

Z narzędzi potrzebne są nierdzewne pace i mniejsze szpachelki do narożników, drobny papier ścierny i czyste ściereczki. Paca nie może mieć rys, bo przeniesie je na ścianę.

Pracochłonność, a więc i to, czy wykonanie wyjdzie taniej czy drożej, zależy głównie od tych rzeczy:

• stan ściany: krzywa albo uszkodzona wymaga więcej szpachlowania i szlifowania, co w blokach z wielkiej płyty i starych kamienicach zdarza się często,
• liczba warstw i oczekiwany stopień połysku,
• efekty specjalne, takie jak perła, pigmenty metaliczne albo kilka kolorów na jednej powierzchni,
• dużo narożników, ościeży, gniazdek i włączników, wokół których pracuje się powoli,
• wysokość pomieszczenia i dostęp, na przykład nad klatką schodową albo za meblami w zabudowie,
• to, czy pomieszczenie jest opróżnione i czy nie pracuje w nim jednocześnie inna ekipa remontowa, bo kurz na świeżej warstwie sprawia kłopoty.

Stiuk wenecki dobrze wygląda w salonie, sypialni, przedpokoju, na korytarzu i w biurze. Po zawoskowaniu można go użyć także w kuchni poza strefą blatu oraz w łazience tam, gdzie woda nie pryska bezpośrednio. W praktyce często zdarza się, że ktoś zamawia go do kabiny prysznicowej zamiast płytek, a potem jest zaskoczony, że w miejscu stale mokrym powierzchnia się zmienia. Do takiej strefy przeznaczone są inne systemy, na przykład specjalne wodoodporne szpachle dekoracyjne. Zapytaj o nie wykonawcę, zanim podejmiesz decyzję.

• źle przygotowane podłoże: na zakurzonym albo tłustym miejscu szpachla odpada, a nierówności po wypolerowaniu wychodzą na wierzch,
• za gruba warstwa, która długo schnie i może popękać,
• nierówne ruchy pacą, po których zostają mapy, pasy i plamy,
• polerowanie w złym momencie: mokra warstwa się zrywa, a na zbyt suchej połysk już się nie pojawi,
• grubo albo nierówno nałożony wosk, który wygląda plamiście i sztucznie,
• praca w przeciągu albo w pełnym słońcu, kiedy szpachla schnie za szybko i nie da się jej wypolerować.

Błędy, które przy zwykłym malowaniu giną, tutaj widać od razu. Często da się je poprawić tylko przez usunięcie całej wierzchniej warstwy.

Polerowana szpachla to praca bezpieczna, ale wymaga wprawy. Jeśli chcesz spróbować sam, zacznij od płyty albo małej ściany, która nie jest głównym elementem pomieszczenia. Trzymaj się karty technicznej konkretnego produktu.

1. Opróżnić pomieszczenie, zabezpieczyć podłogę i okleić otoczenie taśmą malarską.
2. Sprawdzić równość ściany długą łatą, zaszpachlować i przeszlifować nierówności.
3. Odpylić powierzchnię i nałożyć grunt zalecany przez producenta szpachli.
4. Rozciągnąć cienką warstwę podkładową i odczekać, aż wyschnie.
5. Nakładać kolejne cienkie warstwy krótkimi ruchami na krzyż, zawsze po wyschnięciu poprzedniej.
6. Ostatnią warstwę dociskać i wygładzać czystą pacą, gdy przestanie być mokra, ale nie jest jeszcze twarda.
7. Po całkowitym wyschnięciu nałożyć cienką warstwę wosku i wypolerować ją ściereczką.
8. Od razu umyć i wysuszyć pace, żeby nie zostały na nich resztki materiału.

Jeśli próbka nie wyjdzie tak, jak sobie wyobrażałeś, to normalne. Ścianę reprezentacyjną lepiej powierzyć doświadczonemu wykonawcy.

• obejrzyj ścianę pod światło z okna i w bocznym świetle lampy, czy nie widać fal ani wyraźnych nierówności,
• rysunek powinien wyglądać równomiernie na całej powierzchni, bez ostrych granic między odcinkami,
• połysk ma być jednolity, bez matowych wysepek i smug po wosku,
• powierzchnia nie może mieć rys, pęcherzyków ani odspojonych miejsc,
• narożniki, krawędzie i okolice gniazdek powinny być starannie wykończone,
• poproś o nazwę użytej szpachli i wosku oraz o zalecenia dotyczące pielęgnacji.