Ahşap küpeşte montajı

Küpeştede asıl işi doğru ölçü ve sağlam sabitleme görür. Profili vidalamak kısa sürer.

Ölçü alma ve hattı işaretleme

Marangoz önce duvarın neyden yapıldığına bakar. Duvar dolu tuğla, betonarme, delikli tuğla, bims, gazbeton ya da alçıpan olabilir. Dübeli buna göre seçer. Sonra küpeşte hattını işaretler. Küpeşte merdivenin eğimini takip eder, bu yüzden yükseklik zeminden değil, basamağın ön kenarından dik olarak ölçülür. Konutlarda küpeşte genellikle yaklaşık 900 ile 1 000 mm yüksekliğe takılır. Kesin değer için ilgili TS EN standartlarına ve merdiven projesine bakmak gerekir.

Delme ve sabitleme

Dolu tuğla ve betonda kaliteli dübeller kullanılır. Delikli tuğla, bims veya eski, dağılmaya yatkın duvarlarda kimyasal dübel daha güvenlidir. Alçıpan duvarda taşıyıcı metal profile ya da önceden yerleştirilmiş ahşap takviyelere denk gelmek gerekir. Alçıpan levha tek başına küpeşteyi taşımaz.

Tutucuların ve küpeştenin takılması

Tutucular genellikle yaklaşık 80 ile 120 cm arayla konur, ağır profillerde aralık daha sık tutulur. Küpeştenin başında ve sonunda mutlaka sağlam bir tutucu olmalıdır. Küpeşte tutuculara alttan vidalanır. Böylece vidalar ne görünür ne de el altında hissedilir. En son uçlar düzeltilir, kenarlar temizlenir ve yüzey bitirilir.

Korkuluk üstüne takılan küpeştede profil dikmelere veya üst lamaya sabitlenir. Dönüşlerde ve sahanlıklarda parçalar kavela, vidalı bağlantı elemanı veya bükülmüş ara parçalarla birleştirilir. Amaç, birleşim yerinin avuç içinde hissedilmemesidir.

Küpeştede en çok kayın, meşe ve dişbudak kullanılır. Önemli olan sertlik ve iyi kurutulmuş olmasıdır. Nemli ağaç, takıldıktan sonra eğilir ve çatlar.

• kayın sağlamdır, ince ve düzgün bir damarı vardır, boyayı iyi alır, bu yüzden çoğu iç mekâna uyar,
• meşe daha serttir ve şeklini iyi korur, belirgin damarlıdır, günlük kullanıma iyi dayanır,
• dişbudak açık renkli ve esnektir, metal tutucularla ve sade, modern iç mekânlarla iyi uyum sağlar.

Yüzeyde vernik ile yağ arasında seçim yaparsınız. Vernik sert bir tabaka oluşturur, aşınmaya dayanır ve kolay silinir. Ama bir kez zarar görürse onarımı zordur. Yağ, damarı öne çıkarır ve dokunuşta daha sıcak hissettirir. Aşınan yeri hafifçe zımparalayıp yeniden yağlamak yeterlidir, ancak yağın üreticinin önerdiği aralıklarla yenilenmesi gerekir. Çok kullanılan merdivenlerde sert vernik ya da yoğun kullanıma uygun bir yağ tercih edilir.

En kolay durum, düz tek kollu bir merdiven ve dolu tuğla veya betonarme bir duvardır. Şunlar ise işi uzatır:

• döner veya kırık merdiven, çünkü küpeştenin bükülmesi ya da açılı birleştirilmesi gerekir,
• zayıf veya boşluklu duvar, çünkü kimyasal dübel ya da ek takviye ister,
• eğri duvar, çünkü küpeştenin tek hatta gitmesi için tutucuların altına takoz konması gerekir,
• birden fazla kat ya da sahanlık boyunca kesintisiz devam eden küpeşte,
• özel ölçüde üretilen profil ve yerinde yapılan yüzey işlemi,
• eski küpeştenin sökülmesi ve eski tutucu deliklerinin kapatılması.

Eski deliklerin kapatılması ve boyanması bazen ayrı bir iştir. Bunu önceden konuşmak, bitişte sürpriz yaşamamanızı sağlar.

• sadece sıvaya tutturmak: tutucu yalnızca sıvada veya profilsiz alçıpanda durur ve ilk sert yüklenmede gevşer,
• yanlış yükseklik: küpeşte alçaksa kişi öne eğilmek zorunda kalır, yüksekse el doğal bir destek bulamaz, bu en çok inerken rahatsız eder,
• seyrek tutucu: küpeşte aralarda esner ve bağlantılar gevşer,
• ele yer kalmaması: küpeşte duvara çok yakınsa tutarken parmaklar duvara sürtünür, bu yüzden en az yaklaşık dört beş santim boşluk bırakılır,
• ortama alıştırılmamış ağaç: soğuk depodan doğrudan gelen küpeşte sıcak evde hareket eder, bu yüzden birkaç gün takılacağı odada bekletilmelidir,
• keskin uçlar: düz kesilmiş uç, kola veya çanta askısına takılır, bu yüzden uçlar yuvarlatılır ya da duvara doğru kıvrılır.

Düz, dolu bir duvara standart bir merdiven için küpeşteyi matkap, su terazisi ve biraz sabırla kendiniz takabilirsiniz. Duvarın sağlamlığından emin değilseniz, merdiven döner tipteyse ya da küpeşte taşıyıcı bir korkuluğun parçasıysa işi bir marangoza bırakın. Duvarın içinden elektrik kablosu ve tesisat boruları geçebilir. Delmeden önce mutlaka bir dedektörle kontrol edin.

1. Küpeşteyi takılacağı odada birkaç gün bekletmek.
2. İlk ve son basamağın kenarından dik yüksekliği ölçmek ve iki noktayı duvara işaretlemek.
3. İşaretleri lazer ya da su terazili bir mastarla düz bir çizgiyle birleştirmek.
4. Tutucuların yerini belirlemek, ilk ve sonuncuyu küpeşte ucunun biraz içine koymak.
5. Delinecek yerleri kablo ve boru dedektörüyle kontrol etmek.
6. Duvar malzemesine uygun matkap ucuyla delikleri açmak ve tozunu temizlemek.
7. Dübelleri yerleştirip tutucuları takmak, şimdilik tam sıkmamak.
8. Küpeşteyi tutuculara oturtmak, her basamakta hattı ve yüksekliği kontrol etmek, sonra tutucuları sıkmak.
9. Küpeşteyi tutuculara alttan, üst yüzeye çıkmayacak uzunlukta vidalarla sabitlemek.
10. Uçları yuvarlatmak veya kapakla kapatmak, kesik yüzeylere küpeşteyle aynı yüzey işlemini uygulamak.
11. Küpeşteye yandan ve üstten bir yetişkin gücüyle bastırmak ve hiçbir yerde oynamadığını kontrol etmek.

• küpeşte yana ve aşağı doğru güçlü bastırıldığında oynamıyor, tutucular gıcırdamıyor,
• basamak kenarlarından ölçülen yükseklik tüm boy boyunca aynı,
• küpeşte ilk basamakta başlıyor, son basamakta bitiyor, merdiven kolunun ortasında kesilmiyor,
• küpeşte ile duvar arasında elin rahatça kavrayacağı kadar boşluk var,
• avuç içinde vida, birleşim yeri ya da keskin kenar hissedilmiyor,
• uçlar yuvarlatılmış veya duvara kıvrılmış ve hiçbir şey takılmıyor,
• yüzey düzgün, vernik akıntısı veya zımparalanmamış yer yok,
• tutucuların çevresi temiz, kopmuş sıva ve açıkta eski delik yok.