Betonarme panele 15 cm'ye kadar karot delik açma

Karot makinesi betonu darbeyle kırmaz. Boru şeklindeki elmas uç, betonu halka biçiminde yavaşça aşındırır. Sonunda duvardan bütün bir beton silindir çıkar, buna karot denir. Bu yüzden panel sarsılmaz, deliğin çevresi çatlamaz. Uç, çelik donatıyı da keserek ilerler.

1. Deliğin yerini projeye ya da borunun geçeceği hatta göre kontrol etmek, merkezini işaretlemek.
2. Duvardaki kabloları, boruları ve donatıyı bir dedektörle taramak. Mümkünse deliği sık donatının dışına kaydırmak.
3. Makinenin ayağını dübel ya da vakum tabanla duvara veya tavana sabitlemek, böylece uç yoldan çıkmasın.
4. Su soğutmasını bağlamak, deliğin altına suyu toplayacak bir düzenek kurmak ya da çamuru vakumla çekmek.
5. Hafif ve eşit bir baskıyla delmek. Uç, betonu da donatıyı da adım adım keser.
6. Karotu çıkarmak, deliği temizlemek, çapı ve yönü kontrol etmek.

Normal kalınlıktaki bir panelde tek bir deliğin delinmesi genellikle kısa sürer. Asıl zamanı hazırlık, makinenin sabitlenmesi ve temizlik alır.

İki seçenek arasındaki fark ucun çapıdır, yani delikten ne geçirebileceğinizdir. Delik her zaman borudan biraz büyük olmalıdır. Aradaki boşluk koruma borusu, sızdırmazlık malzemesi ya da yalıtım için gerekir, ayrıca konumda küçük bir düzeltmeye de izin verir.

• 10 cm'ye kadar delik kablolar, su boruları, küçük çaplı pis su boruları, klima bakır boruları ve yoğuşma suyu hortumu için yeterlidir. Panele daha küçük bir müdahaledir ve sık donatı arasında uygun yer bulmak daha kolaydır.
• 15 cm'ye kadar delik daha büyük geçişler için seçilir: davlumbaz çıkışı, havalandırma kanalı, banyonun ana pis su borusu ya da kalın yalıtımlı bir boru. Uç daha fazla donatı keser, bu yüzden taşıyıcı duvarda müdahaleyi daha dikkatli değerlendirmek gerekir.

Delme işini ayarlamadan önce borunun dış çapını yalıtımıyla birlikte ölçün. Havalandırma ya da klima üreticisinin önerdiği delik çapına da bakın. Uygulamada sık görülen bir durum şudur: delik "boruya göre" açılır, sonra içine ne yalıtım ne de koruma borusu sığar.

İşin zorluğu ve dolayısıyla maliyeti birkaç şeye bağlıdır:

• Panelin kalınlığı. Kalın bir duvar daha uzun delme süresi ve uçta daha fazla aşınma demektir.
• Donatı miktarı. Uç kalın demirlere denk gelirse iş yavaşlar.
• Duvar mı, döşeme mi. Döşemeyi alttan yukarı doğru delmek, makineyi sabitlemek ve suyu uzaklaştırmak açısından daha zordur.
• Erişim. Köşeye çok yakın, mutfak dolabının üstünde ya da dar bir banyodaki delik, makine ayağının sabitlenmesini zorlaştırır.
• Eşyalı daire. Mobilyaların, zeminin ve sıvanın sudan ve çamurdan korunması gerekir.
• Delik sayısı. Birkaç deliği aynı anda açtırmak, her biri için ayrı ayrı usta çağırmaktan daha verimlidir.

Duvarın önünü boşaltır, zemini örter ve su ile elektriğe erişim sağlarsanız işi kolaylaştırırsınız.

Türkiye'deki apartmanların çoğunda kolonlar, kirişler, döşemeler ve özellikle tünel kalıp binalarda perde duvarlar binanın taşıyıcı sistemidir. Yuvarlak bir delik bile bu sisteme yapılan bir müdahaledir. Bu yüzden böyle bir deliği kendiniz delmeyin. Kolon ve kirişlerden mümkün olduğunca uzak durulmalıdır. Büyük çaplı bir delikte, yan yana birkaç delikte ya da panelin kenarına yakın delmede bir statik mühendisine danışmak yerinde olur. Deprem bölgesi olan bir ülkede taşıyıcı sistemi zayıflatmamak ayrıca önemlidir.

Duvarda elektrik hattı olabilecekse, hattın kesilmesini ve gerekirse yerinin değiştirilmesini yetkili bir elektrikçi yapmalıdır. Deliğin yakınından doğalgaz borusu geçiyorsa aynı kural geçerlidir: güzergâh kesin olarak belirlenmeden delme yapılmaz. Gaz borusu yine de hasar görürse hemen ortamı terk edin, hiçbir elektrikli cihazı açıp kapatmayın ve dışarıdan 187 doğalgaz acil hattını ya da 112'yi arayın.

• Karot yerine darbeli matkap ya da kırıcı kullanmak. Darbeler deliğin kenarını parçalar, çatlak oluşturabilir ve donatıya zarar verebilir.
• Tesisatı kontrol etmeden delmek. Delinen bir kablo ya da boru, tek bir deliği pahalı bir tamire dönüştürür.
• Yanlış çap seçmek. Çok küçük deliğe yalıtım sığmaz, çok büyük delik ise paneli gereksiz yere zayıflatır.
• Makineyi sabitlememek. Uç kayar, delik eğri ya da oval olur.
• Suyu hafife almak. Soğutma çamuru zeminin altına ya da alt kattaki komşuya sızar, özellikle döşeme delinirken.
• Geçişi doldurmamak. Borunun çevresindeki boşluk sesi, kokuyu ve yangında dumanı geçirir. Daireler arasındaki ve döşemelerden geçen delikler uygun malzemeyle, yangın bölmelerinde ise yangına dayanıklı malzemeyle kapatılır.

Deliği, içine boru yerleştirilmeden ve duvar onarılmadan önce inceleyin. Sonradan fark edilen hataları düzeltmek çok daha zordur.

• delik kararlaştırılan yerde ve çizimdeki yükseklikte,
• çap, borunun yalıtımı ya da koruma borusuyla birlikte ölçüsüne uygun,
• delik düz, belirgin bir sapma yok ve öbür taraftan olması gereken yerden çıkıyor,
• kenarlar düzgün, kopmuş parça ve çevrede çatlak yok,
• donatı kesildiyse ve gerekiyorsa statik mühendisinin görüşü önceden alınmış,
• çevredeki tesisat sağlam ve çalışıyor,
• çamur ve su temizlenmiş, zeminden ve döşemenin altındaki alandan da,
• karot ve beton atıkları götürülmüş ya da kimin kaldıracağı belli.