Betonarme duvarda metal kapı kasasının kesilerek sökülmesi (10 cm'ye kadar)

Bazı binalarda, özellikle tünel kalıpla ya da yerinde dökme betonarme perdelerle yapılan konutlarda, çelik kapı kasaları kalıbın içine ya da hazır bırakılan boşluğa yerleştirilir ve sonra betonla doldurulur. Böyle bir kasa duvara vidalanmış değildir, duvarla adeta kaynaşmıştır. İçi boş profilin içi çoğunlukla beton ya da harçla doludur ve ankraj kulakları duvarın içine uzanır. Bu kasayı kaba kuvvetle sökmeye çalışırsanız boşluğun kenar yüzeyleri çatlar, köşeler kopar, kötü durumda kapının yanındaki sıva ya da fayans da kabarıp düşer.

Kesim bu sorunu çözer. Kesim çizgisi kasa boyunca, genellikle kasanın dış kenarına yakın ya da doğrudan çelik profilin üzerinden geçer ve kasanın betonla bağı koparılır. Kasa daha sonra birkaç parçaya ayrılıp çıkarılır. Sonuçta kenarları düzgün, yalnızca biraz temizlik ve düzeltme isteyen bir boşluk elde edilir.

Bu işe genellikle şu durumlarda ihtiyaç duyulur:

• İç kapıları pervazlı yeni kasalı kapılarla değiştirirken
• Banyo ya da WC çevresindeki bölmeyi yenilerken
• Eski kasa eğrilmiş, paslanmış ya da yeni kapının ölçüsüne uymuyorsa
• Boşluğu genişletmeden veya yükseltmeden önceki ilk adım olarak; ancak genişletme ayrı bir iştir ve mutlaka bir statik mühendisinin değerlendirmesini gerektirir

Fiyat listesindeki birim adettir, yani bir kasa. Burada standart tek kanatlı bir iç kapı kasası kastedilir. Çift kanatlı, sürgülü ya da standart dışı kasalar genellikle ayrıca değerlendirilir.

Fiyat listesinde iki ayrı kalem bulunur: betonarme duvarda metal kasa kesimi 10 cm'ye kadar ve 15 cm'ye kadar. Belirleyici olan, kasanın oturduğu betonarme duvarın kalınlığı, dolayısıyla kesilmesi gereken derinliktir. İlk bakışta küçük bir fark gibi görünür, ama uygulamada aleti, yöntemi ve süreyi değiştirir.

• Tipik duvar: 10 cm'ye kadar olanlar çoğunlukla ince betonarme bölme duvarları ya da ince perde parçalarıdır; odalar arası, koridor veya ıslak hacim çevresi gibi. 15 cm civarındaki duvarlar ise genellikle binanın taşıyıcı perde duvarlarıdır.
• Alet: 10 cm'ye kadar duvarda çoğu zaman yaklaşık 230 mm elmas diskli büyük bir spiral taşlamayla çalışılabilir. Bu disk yaklaşık 6 ila 7 cm derinliğe iner. Bu yüzden kesim iki taraftan yapılır ve kesikler duvarın ortasında buluşur. 15 cm'de bu yöntem yetmez, daha büyük diskli el tipi beton kesme makinesi ya da başka bir ekipman gerekir.
• Yapıya etkisi: İnce duvar çoğu zaman taşıyıcı değildir, bu nedenle kasa kesimi daha küçük bir müdahaledir. Yine de tünel kalıp binalarda ince görünen duvarlar da taşıyıcı perde olabilir. Bir uzman kontrol etmeden duvarın taşıyıcı olmadığını varsaymayın.
• Titreşim ve denge: İnce bir duvar sert muameleyle kolayca titreşir ve boşluktan uzakta bile çatlayabilir. Burada sakin kesmek ve kasayı zorla sökmemek daha da önemlidir.
• Süre ve zorluk: Daha az derinlik daha kısa kesim süresi, daha az çamur veya toz ve daha az disk aşınması demektir. İnce duvarda bir kasanın işi genellikle daha çabuk biter.

Hangi varyantın size uyduğundan emin değilseniz, duvarı doğrudan kapı boşluğunda ölçün: sıva ve fayans hariç, yalnızca betonun kalınlığını. Yaklaşık 10 cm çıkıyorsa ve kasanın derinliği bu duvara uyuyorsa bu sayfadaki iş size göredir. Kalınlık 10 ile 15 cm arasındaysa ya da duvar taşıyıcı perdeyse diğer varyantı seçin.

Kasa kesimi boşluğun şeklini değiştirmez, ama yine de bir apartmanın betonarme yapısına yapılan bir müdahaledir. Bu yüzden hem yapı güvenliği hem de komşularla ilişkiler açısından dikkatli olmakta fayda var.

Statik konusu ve apartman düzeni

Boşluğu büyütmeyi, kaydırmayı düşünüyorsanız ya da duvarın taşıyıcı olup olmadığından emin değilseniz, duvarı bir statik mühendisine baktırın. Boşluğun çevresindeki donatının kesilmesi bir usta kararı değil, statik bir konudur.

Apartman yönetiminden gürültülü çalışmaların hangi saatlerde yapılabildiğini ve molozun nereye bırakılacağını öğrenin. Kat maliklerine ve alt, üst komşulara gürültülü bir iş yapılacağını önceden söylemek çoğu tartışmanın önüne geçer.

Dairede hazır olması gerekenler

• Kapı kanadı yerinden çıkarılmış, kol, kilit ve eşik sökülmüş olmalı (başka türlü anlaşılmadıysa)
• Boşluğun iki tarafındaki odalar en az birkaç metrelik alanda boşaltılmış olmalı
• Zemin sağlam bir koruma ile kapatılmalı; yaş kesimde su geçirmez naylon ve üzerine levha
• Kapının yanındaki anahtar ve prizlerin bağlı olduğu sigorta kapatılmış ve kimsenin açmayacağı şekilde güvenceye alınmış olmalı
• Kasa çevresinde elektrik kablolarının, su ve kalorifer borularının nereden geçtiği belirlenmiş olmalı
• Aletler için bir prize erişim ve molozu biriktirecek bir yer ayrılmış olmalı

Apartman dairelerinde kapının yanından neredeyse her zaman anahtara giden bir kablo geçer, çoğu zaman kasaya çok yakın bir kanalda ya da boru içinde. Kablonun taşınması ya da sökülmesi gerekiyorsa bu iş, beton kesen ekibin değil, yetkin bir elektrikçinin işidir. Mutfak kapısında yakınlarda doğalgaz borusu varsa kesim çizgisi ona göre planlanmalıdır. Herhangi bir anda gaz kokusu alırsanız işi durdurun, kıvılcım çıkarabilecek her şeyi bırakın, daireyi terk edin ve 187'yi arayın.

Keşif ve kesim çizgisinin işaretlenmesi

Usta önce duvar kalınlığını ölçer, kasanın üzerinde fayans ya da başka bir kaplama olup olmadığına bakar ve dedektörle tesisatı arar. Duvarın iki yüzüne kesim çizgilerini işaretler. Kesim, gerekenden fazla beton kesilmeyecek şekilde planlanır. Boşluğa ölçüsü belli yeni bir kasa takılacaksa, ilerideki net genişlik ve yükseklik de hesaba katılır.

Yaş kesim mi, kuru kesim mi

Beton keserken sağlığa zararlı ince silis tozu çıkar. Yaş kesimde disk suyla soğutulur, toz çamura bağlanır ve disk daha az aşınır. Dezavantajı, suyun ve çamurun sürekli toplanıp çekilmesi gerektiğidir. Parke döşeli, içinde yaşanan bir dairede bu yüzden çoğu zaman kuru kesim tercih edilir: alete bağlı uygun sınıfta (örneğin M veya H sınıfı) bir endüstriyel süpürgeyle toz çekilir ve ustalar en az FFP3 maske takar. Ekibin hangi yöntemi kullanacağını önceden konuşun, çünkü zemin korumasını buna göre hazırlarsınız.

İki taraftan kesim

10 cm'ye kadar duvarda genellikle önce bir taraftan diskin izin verdiği derinliğe kadar kesilir, sonra diğer taraftan aynı çizgide. Kesiklerin duvarın ortasında buluşması gerekir. Usta yavaş ve birkaç geçişte keser; böylece disk aşırı ısınmaz ve ince duvar boş yere titremez. Kasanın köşelerinde kesim gereğinden ileri götürülmez, aksi halde lentonun, yani kapının üstündeki betonun dayanımı zayıflar.

Profilin kesilmesi ve kasanın çıkarılması

Çelik profil genellikle birkaç yerden kesilir, tipik olarak dikmelerin üst kısmından ve üst kasadan. Böylece kasa küçük parçalara ayrılır ve bu parçalar sırayla, kontrollü şekilde çıkarılır. Betondan dışarı taşan ankraj kalıntıları yüzeyle aynı hizada kesilir. Kasanın içi betonla doluysa dolgunun bir kısmı profille birlikte düşer, kalanı dikkatle temizlenir.

Temizlik ve toparlama

Sonunda boşluğun kenar yüzeyleri harç kalıntılarından temizlenir, keskin kenarlar zımparalanır ve atıklar ayrılır. Metal, beton molozundan ayrı tutulur; çoğu zaman hurdacıya gider. Çamur ya da toz çekilir ve alan bir sonraki ustanın çalışabileceği halde teslim edilir.

Ne kadar sürer

10 cm'ye kadar bir duvarda standart tek kanatlı bir kasanın kesilip çıkarılması, alan iyi hazırlanmışsa genellikle birkaç saat sürer. Fayans kaplama, tesisatın etrafından dolaşma ihtiyacı, daha uzun temizlik isteyen yaş kesim ya da dar bir çalışma alanı süreyi uzatır. Bu işte kuruyan ya da priz alan bir malzeme yoktur, ancak yaş kesimden sonra boşluğun kenarlarını sıvamadan veya yeni kasayı yapıştırmadan önce kurumaya bırakın; havalandırmaya bağlı olarak genellikle en az bir iki gün.

Adet başına iş, olağan bir durumu esas alır. Uygulamada iş bundan iki yöne de sapar ve nedenini bilmek işinize yarar.

İşi kolaylaştıranlar:

• Duvarın iki tarafında da boş alan olması, böylece iki taraftan rahatça kesilebilmesi
• Fayanssız, kalın sıva katmanı olmayan çıplak beton duvar
• Tesisatın yerinin bilinmesi ve elektriğin kapalı olması
• Aynı dairede birkaç kasanın art arda, ekipman taşımadan yapılması
• Zemin için endişe etmeden yaş kesim yapılabilmesi

İşi zorlaştıranlar:

• Banyo ya da koridorda, ilerlememesi için önce dikkatle kesilmesi gereken fayans kaplama
• Oda köşesine ya da gömme dolaba çok yakın kasa, aletin yerleştirilemediği dar yerler
• Beklenenden kalın duvar ya da betonun üzerine sonradan örülmüş tuğla veya gazbeton katman
• Kasanın hemen yanında sık donatı; kesimi yavaşlatır ve diski daha çok aşındırır
• Bilinmeyen ya da yanlış kayıtlı tesisat, özellikle profile çok yakın geçen elektrik kablosu
• Mobilyaların ve zeminlerin korunması ve tozun en aza indirilmesi gereken, içinde yaşanan daire

Kasa kesimi genellikle ilk yıkım işlerinden biridir. Ardından gelecek işler, kesimin ne kadar hassas olması gerektiğini belirler. Bu yüzden önceden bir plan yapmak iyi olur.

• Elektrikçi: Kesimden önce anahtar kablosunu işaretler veya taşır, kasa çıktıktan sonra yeni hattı hazırlanan kanala döşer
• Sıvacı: Boşluğun kenarlarını düzeltir, kopan yerleri tamamlar ve boşluğu yeni kasanın ölçüsüne hazırlar; çoğu zaman alçı sıva ya da tamir harcıyla
• Tesisatçı: Kasa çevresinde su veya kalorifer borusu varsa kesimden önce yerini teyit eder, gerekirse boruyu korumaya alır
• Zemin ustası: Kapı değişiminde eşik ve zemin geçişi de gündeme gelir; boşluğun nerede bittiğini ve bitmiş zemin kotunu bilmesi gerekir
• Kapı firması: Pervazlı kasa düz ve gönyesinde kenar yüzeyleri ve sıva dahil doğru duvar kalınlığı ister; ölçüyü eski kasa çıkarılıp boşluk düzeltildikten sonra almalıdır
• Fayansçı ve boyacı: En sonda, kenarlar kuruduğunda ve yeni kasa takıldığında işe başlar

Uygulamada sık görülen bir durum şudur: kapılar eski kasaya göre sipariş edilir, kasa çıkınca boşluğun beklenenden farklı ölçüde olduğu anlaşılır. Siparişi birkaç gün geciktirse de ölçüyü temiz boşluktan almak daha doğrudur.

Bu işteki sorunların çoğu hemen görünmez; yeni kapı takılırken ya da birkaç ay sonra kendini gösterir.

Kesikler ortada buluşmadı

İki taraftan kesimde, iki yüzdeki çizgiler birbirine göre kayabilir. Duvarın ortasında kırılarak kopan düzensiz bir basamak kalır. Kenarlar dişli olur ve sıvacının çok malzeme doldurması gerekir. Sonuçta yeni pervaz düz oturmaz ya da altında boşluklar oluşur.

Kasa zorla koparıldı

Bağ tam kesilmeden sabırsızca levyeyle zorlanırsa ince duvar çatlayabilir. Çatlak bazen ancak boyadan sonra, boşluğun köşesinden eğik bir çizgi halinde ortaya çıkar. 10 cm'ye kadar bir duvarda bu risk kalın duvara göre belirgin şekilde daha yüksektir.

Kesilen kablo veya boru

Kesilen bir kablo, devrenin gitmesi ve kötü durumda bir kaza demektir. Bu yüzden elektrik kapatılmadan ve tesisat aranmadan asla kesilmez. Islak hacim çevresinde hasar gören bir su veya kalorifer borusu sızıntıyla ve nem lekeleriyle kendini belli eder, bazen alt kattaki komşunun tavanında.

Boşluğun üstündeki donatının kesilmesi

Köşelerde kesim lentonun üstüne ya da yana doğru devam ederse boşluk çevresindeki beton ve donatı zayıflar. Taşıyıcı olmayan bir bölmede bu çatlaklara, taşıyıcı bir perdede ciddi bir soruna yol açar. Statik mühendisi aksini söylemedikçe kesim tam olarak kasanın bittiği yerde bitmelidir.

Su basması ve dairede toz

Suyu düzgün toplanmayan yaş kesimde parke veya laminat su çeker ve kabarır. Toz emişi olmayan kuru kesimde ince toz bütün daireye yayılır ve haftalarca mobilyaların üzerine çöker. İkisi de şans değil, hazırlık meselesidir.

İçinde yaşanan bir binada betonarme kesmek kendi başınıza yapacağınız bir iş değildir. Yapıya müdahale edilir, disk geri tepmesi riski olan güçlü aletlerle çalışılır ve sağlığa zararlı toz çıkar. Kasanın yanındaki elektrik ve tesisat riski de hiçbir zaman sıfır değildir. Yine de alanı hazırlayarak ekibin zamanını kısaltabilir ve hasar riskini azaltabilirsiniz:

1. Kapı kanadını menteşelerinden çıkarmak, kolu, kilidi ve pervaz çıtalarını sökmek.
2. Boşluğun çevresini boşaltmak, kalan mobilyaları naylonla örtüp bantlamak.
3. Zemini naylonla kapatmak, üzerine sağlam levhalar sermek ve kenarlarını bantlamak.
4. Diğer odaların kapılarını kapatmak ve aralıklarını bantla kapatmak.
5. Apartman yönetiminden gürültülü çalışma saatlerini ve molozun bırakılacağı yeri öğrenmek.
6. Önceki tadilatlardan kalan tesisat planlarını veya fotoğraflarını bulup ekibe vermek.

Elektrik hattını sökmeyi ve taşımayı elektrikçiye bırakın. Duvarın taşıyıcı olup olmadığından emin değilseniz bir statik mühendisine baktırın.

İşi, ekip henüz oradayken hemen inceleyin. Bir su terazisi, metre ve kenar yüzeylerine eğik tutacağınız bir el feneri işinizi kolaylaştırır. Özellikle şunlara bakın:

• Kasa ankrajlarıyla birlikte tamamen çıkarılmış, betondan hiçbir metal parça çıkmıyor
• Kenar yüzeyleri düz, derin kopma yok, duvarın ortasında basamak yok
• Boşluğun köşeleri eski kasanın bittiği yerden daha ileri kesilmemiş
• Boşluğun çevresinde duvarda, tavanda veya yandaki sıvada yeni çatlak yok
• Elektrik, su ve kalorifer tesisatı hasarsız, devreler çalışıyor
• Boşluğun net ölçüleri yeni kasanın ihtiyacına uyuyor
• Zemin ve mobilyalarda su, çamur veya parça kaynaklı hasar yok
• Metal atık ve moloz anlaşıldığı şekilde götürülmüş ya da istiflenmiş
• Alan süpürülmüş ve bir sonraki usta için hazır