Çelik destek konstrüksiyonu montajı (kaynaklı)

Çelik konstrüksiyon göz kararıyla tasarlanmaz. Profil ölçülerini, ankraj şeklini ve sadece lentonun mu yoksa tam çerçevenin mi gerektiğini statik mühendisi hesabıyla belirler. Mühendis duvarın türüne bakar: betonarme perde mi, dolu tuğla mı, gazbeton mu? Üst katlardan gelen yükü ve boşluğun perde kenarlarına ve diğer boşluklara olan mesafesini de değerlendirir. Türkiye gibi deprem bölgesinde olan bir ülkede bu değerlendirme daha da önemlidir. Perde duvarlar binayı yalnızca düşey yüke karşı taşımaz, deprem sırasında yatay yüke karşı da korur. Yanlış yere açılmış bir boşluğu çelik çerçeve tek başına telafi edemeyebilir.

Kaynak işi açık alev ve kıvılcımla yapılan bir iştir. Yetkinliği belgelenmiş, deneyimli bir kaynakçı yapmalıdır. İç mekânda kaynak yapılacaksa yangın güvenliğini de düşünün. Yanıcı malzemeler ortamdan kaldırılmalı, el altında bir yangın söndürücü bulunmalı ve iş bittikten sonra çevre bir süre daha kontrol edilmelidir. Duvarın içinden doğalgaz borusu geçiyorsa ve gaz kokusu alırsanız ortamı hemen terk edin ve 187'yi arayın. Elektrik hatlarının sökülmesi ya da taşınması elektrikçinin işidir.

Kesin sırayı statik mühendisi belirler. Betonarme perdelerde konstrüksiyon çoğu zaman boşluk kesildikten sonra takılır. Bazı durumlarda ise önce lento yerleştirilir, altındaki duvar daha sonra kesilir. Yaygın bir uygulama şöyle ilerler:

1. Boşluğu ve profillerin yerini projeye göre işaretlemek, duvardaki tesisatı kontrol etmek.
2. Statik mühendisi öngörüyorsa açılacak boşluğun üstündeki döşemeyi ya da duvarı teleskopik dikmelerle desteklemek.
3. Boşluğu elmas testere ya da tel kesme ile kesmek, köşelerde çatlak oluşmaması için karot ile delerek kesimi tamamlamak.
4. Boşluk kenarlarını tozdan ve gevşemiş beton parçalarından temizlemek.
5. Çelik profilleri duvarın bir ya da iki yüzüne yerleştirmek, terazisine ve duvar düzlemine göre hizalamak.
6. Ankrajlar ya da geçme bulonlar için delik açmak, profilleri projeye göre sabitlemek.
7. Profilleri köşelerden kaynakla çerçeveye dönüştürmek, kaynak cürufunu temizlemek.
8. Çelik ile duvar arasındaki boşlukları büzülmesiz harç ya da grout ile doldurmak, böylece profilin bütün yüzeyiyle oturmasını sağlamak.
9. Dolgu priz alıp kontroller tamamlandıktan sonra dikmeleri sökmek.
10. Çeliğe, özellikle kaynak yerlerine pas önleyici boya sürmek, yüzeyi sıva ya da kaplama için hazırlamak.

Çelik profiller

Lento ve çerçevelerde haddelenmiş profiller kullanılır. U profiller (örneğin UPE veya UPN) betonarme perdelerde çok yaygındır, çünkü duvarın iki yüzüne karşılıklı konup bulonlarla sıkıştırılabilir. I ve H profiller (IPE, HEB) daha geniş açıklıklarda ve yüksek yüklerde, daha rijit bir kirişe ihtiyaç olduğunda seçilir. Köşebentler (L profiller) daha çok küçük boşluklarda ya da yardımcı eleman olarak kullanılır. Hangi profilin hangi ölçüde kullanılacağını hesap belirler, o gün depoda ne olduğu değil.

Ankraj

Profiller duvara kimyasal ankraj, mekanik dübel ya da iki taraftan sıkılan geçme dişli çubuklarla bağlanır. Kimyasal ankraj betonda ve dolu tuğlada iyi tutar. Ancak deliğin iyice temizlenmesi ve üreticinin belirttiği kadar priz süresi beklenmesi gerekir. Delikli tuğlada ankraj filesi kullanılır, aksi halde yapıştırıcı tuğlanın boşluklarına akıp gider.

Kaynaklar ve korozyon koruması

Kaynak, tek tek profilleri tek parça ve rijit bir bütüne dönüştürür. Projede sürekli kaynak öngörülen yerlerde kaynak sürekli olmalı, sadece puntalanıp bırakılmamalıdır. Kaynaktan sonra birleşim yerleri temizlenir ve boyanır. Pas ilk olarak genellikle kaynak yerlerinde başlar.

Görünüşte birbirine benzeyen iki boşluk arasında işin zorluğu epey farklı olabilir. İşi uzatan ve dolayısıyla pahalılaştıran başlıca durumlar şunlardır:

• Boşluğun açıklığının büyük olması, taşınması ve montaj sırasında tutulması gereken ağır profiller
• Yoğun donatılı, kalın betonarme perde
• Birden fazla kat boyunca destekleme yapılması ya da dikmelerin uzun süre yerinde kalması
• Dar alan, malzemeyi çevirecek yer olmayan küçük daire, profillerin sığmadığı asansör
• Duvarın içinden geçen ve önce taşınması gereken tesisat
• Karmaşık çerçeve şekli, eğik ya da düzensiz kenarlar

Buna karşılık net bir statik proje, boşaltılmış ve örtülmüş bir oda, malzemenin montaj noktasına kadar getirilebilmesi işi kolaylaştırır. Gürültülü çalışma ve kaynak için komşularla önceden konuşulmuş saatler de işi rahatlatır.

• Sadece el altında olduğu için statik mühendisinin belirlediğinden daha zayıf ya da farklı bir profil kullanmak
• Boşluğu desteksiz kesmek ya da kesimleri köşelerin dışına taşırmak, böylece perdeyi zayıflatıp çatlağa yol açmak
• Aradaki boşluk harçla doldurulmadığı için duvara tam yüzeyle oturmayan profil
• Temizlenmemiş deliklere takılan ya da yapıştırıcı priz almadan yüklenen ankrajlar
• Sürekli kaynak yerine punta kaynak, tam kaynatılmamış çerçeve köşeleri
• Çevreyi korumadan kaynak yapmak, yanmış zemin kaplamaları, dumanla dolan komşu daireler
• Pas önleyici boyanın unutulması, özellikle kaynaklarda ve sonradan sıva altında kalacak yerlerde
• Harç ve yapıştırıcının düzgün priz almadığı soğuk, ısıtılmayan ortamda sıcaklığa bakmadan çalışmak

Teslim alırken şu maddelerin üzerinden geçin. Bunu en iyisi konstrüksiyon sıvanın altında kalmadan önce yapmaktır:

• Profiller türü, ölçüsü ve konumuyla statik projeye uyuyor
• Lento ya da çerçeve terazisinde ve duvarla aynı düzlemde
• Ankrajlar ya da bulonlar öngörülen sayıda ve sıkılmış
• Kaynaklar sürekli, çatlaksız ve cüruftan temizlenmiş
• Çelik ile duvar arası doldurulmuş, profil hiçbir yerde açıkta durmuyor
• Kaynaklar dahil tüm çelik pas önleyici boyayla kaplanmış
• Boşluğun üstünde ve çevresinde yeni bir çatlak yok
• Dikmeler dolgu priz aldıktan sonra ve statik mühendisi uygun gördükten sonra sökülmüş
• Kaynak sonrası çevre kontrol edilmiş, için için yanan kalıntı ya da yanık iz yok
• Statik proje ya da mühendis raporu ve yapılan işe dair bir belge elinizde