Cephe mantolaması EPS ile (tam yüzey yapıştırma)

Mantolama birbirini izleyen birkaç aşamadan oluşur. Her aşama uygun hava ve kuruma süresi ister. Aceleye getirilen bir adım çoğu zaman ilk kıştan sonra kendini gösterir.

Zeminin hazırlanması

Duvar sağlam, kuru ve temiz olmalıdır. Toz, yağ, yosun ve dökülen ya da vurunca boş ses veren eski sıva temizlenir. Çatlaklar ve dökülmüş yerler onarılır ve kurumaya bırakılır. Suyu hızlı emen yüzeylere, örneğin gazbetona ya da eski kireç sıvaya, astar sürülür. Böylece yapıştırıcı çok çabuk kurumaz.

Tam yüzey yapıştırmada duvarın düzgünlüğü de önemlidir. Tarak malayla çekilen yapıştırıcı katmanı incedir ve büyük bozuklukları kapatamaz. Eğri bir duvar ya önce düzeltilir ya da levhalar çevre şeridi ve noktalarla yapıştırılır.

Subasman profili ve levhaların yapıştırılması

Yalıtımın alt kenarı boyunca subasman profili takılır. İlk sıra levhalar bu profile oturur. Profil aynı zamanda levhaların alt ucunu korur. Yapıştırıcı üreticinin talimatına göre karıştırılır, levhaya tarak malayla sürülür ve levha hemen duvara bastırılır. Levhaların yan kenarlarına yapıştırıcı sürülmez.

Levhalar tuğla örer gibi şaşırtmalı dizilir. Böylece alt ve üst sıranın dikey derzleri aynı hizaya gelmez. Bina köşelerinde levhalar sırayla birbirinin üstüne bindirilir. Pencere çevresinde levhalar L şeklinde kesilir. Derz, açıklığın köşesinden çıkmamalıdır.

Dübelleme, filelemek ve son kat sıva

Yapıştırıcı sertleşince yalıtım mantolama dübelleriyle sabitlenir. Bu süre havaya göre genellikle bir ila üç gündür. Dübel sayısını ve yerleşimini proje ya da üreticinin dübel planı belirler. Bina yüksekliği, duvar malzemesi ve rüzgâr alıp almaması burada etkilidir. Kenarlarda ve köşelerde dübel daha sık çakılır.

Ardından levha yüzeyi zımparalanarak düzlenir. Taze sıva harcının içine cam elyaf sıva filesi gömülür. File tamamen harcın içinde kalmalı, şeritler birbirinin üzerine yaklaşık 10 cm binmelidir. Pencere köşelerine çapraz file parçaları eklenir, dış köşelere fileli köşe profilleri takılır. Sıva kuruyunca astar, ardından istenen doku ve renkte ince dekoratif son kat sıva uygulanır.

• Beyaz EPS: çoğu konut için yaygın ve kendini kanıtlamış bir malzemedir.
• Gri (karbonlu, grafitli) EPS: aynı kalınlıkta daha iyi yalıtır, bu yüzden daha ince levha yeterli olur. Güneşte daha çok ısındığı için uygulama sırasında iskele filesiyle gölgelenmesi gerekir.
• XPS: subasmanda ve toprak altında kullanılır. Bu bölgeler daha çok suya ve darbeye maruz kalır.
• Taşyünü: yangın güvenliğinin öne çıktığı binalar için ya da buhar geçirgenliği daha yüksek bir sistem istendiğinde tercih edilir. Yüksek binalarda EPS cephede en azından taşyününden yangın bariyeri şeritleri sıkça istenir.

Yalıtım kalınlığını göz kararıyla belirlemeyin. Türkiye'de binaların ısı yalıtımı için TS 825 esas alınır. Gerekli kalınlık binanın bulunduğu iklim bölgesine ve duvarın yapısına göre hesaplanır. Soğuk bölgelerde doğal olarak daha kalın levha gerekir. Bu hesabı bir mühendise ya da enerji uzmanına yaptırın. İnce ve kalın levha arasındaki malzeme farkı çoğu zaman büyük değildir, işçiliği de pek değiştirmez. Mantolama bittikten sonra ise kalınlık artık sonradan artırılamaz.

Yapıştırıcı, dübel, file, astar ve son kat sıvayı tek üreticinin sistemi olarak almak mantıklıdır. Bu bileşenler birlikte test edilmiştir. Farklı markaları karıştırırsanız bir sorun çıktığında garantiden yararlanamayabilirsiniz.

En belirleyici etken cephenin ne kadar girintili çıkıntılı olduğudur. Büyük, düz bir duvar hızlı ilerler. Her pencere, köşe, cumba, balkon ya da silme kesim, profil ve ek zaman demektir. Sıvası dökülen ya da duvarları eğri olan eski bir bina, ilk levha yapıştırılmadan önce onarım ve düzeltme ister. Şunlar da işi uzatır:

• yüksek ya da ulaşılması zor cephelerde iskele kurulumu,
• denizlik, yağmur oluğu, aydınlatma, çanak anten ya da klima dış ünitesinin sökülüp yeniden takılması,
• cephede doğalgaz borusu ya da ana vana kutusu bulunması,
• kalın yalıtım nedeniyle yeni ve daha geniş dış denizlik gerekmesi.

Cephedeki doğalgaz tesisatına yalnızca yetkili bir doğalgaz tesisatçısı dokunabilir. Çalışma sırasında gaz kokusu alırsanız ortamdan uzaklaşın ve 187'yi arayın.

• Tozlu ya da dağılan bir zemine yapıştırmak. Yapıştırıcı duvara değil toza tutunur ve levhalar zamanla gevşer.
• Eğri duvara tam yüzey yapıştırma. Levha yalnızca çıkıntılara değer ve arkasında boşluklar kalır. Bu boşluklarda hava dolaşır, yalıtım etkisini yitirir ve sert rüzgârda levhalar kopabilir.
• Şaşırtmasız dizilen levhalar ve parçalarla doldurulan derzler. Sonra sıvada derzleri takip eden çatlaklar çıkar. Dar derzler yalnızca bu iş için üretilmiş düşük genleşmeli köpükle, geniş derzler ise EPS şeritle doldurulur.
• Uygunsuz havada çalışmak. Yaklaşık +5 °C altında yapıştırıcı düzgün sertleşmez. Doğrudan güneşte ve sıcakta ise levha bastırılmadan kurur. Üst sıcaklık sınırını üretici verir, genellikle +25 ile +30 °C civarındadır. Yağmur ve kuvvetli rüzgâr da zarar verir.
• Az ya da yanlış yerleştirilmiş dübel. Sorun çoğu zaman bir fırtınadan sonra, özellikle rüzgâr alan yerlerde ortaya çıkar.
• Pencere çevresinde profil ve takviyelerin atlanması. Çapraz file parçaları ve pencere birleşim profilleri olmadan sıva tam pencere köşelerinden çatlar.
• EPS'nin uzun süre sıvasız bırakılması. Güneş levha yüzeyini bozar ve üzerine sürülen sıva daha zayıf tutunur.

Teslim alırken cepheyi gün ışığında, mümkünse güneş yandan vururken dolaşın. Bu ışıkta bozukluklar iyi görünür. Özellikle şunlara bakın:

• Sıva düz, dalgasız ve kabarcıksız, levha ya da dübel izleri görünmüyor
• Cephede, özellikle pencere ve kapı köşelerinde çatlak yok
• Bina köşeleri ve pencere yanakları düzgün ve köşe profilleri takılı
• Pencere birleşimi bant ya da birleşim profiliyle yapılmış, derz yalnızca sıvayla kapatılmamış
• Subasman suya dayanıklı malzemeden yapılmış ve subasman profili düz
• Denizlikler yeterince taşıyor, damlalıkları var ve su cepheye değil dışarıya akıyor
• Sıva rengi her yerde aynı, leke ve belirgin ek yeri yok
• Uygulayıcıdan kullanılan sistemi, yalıtım kalınlığını ve garanti koşullarını gösteren yazılı bir belge aldınız