Tavan ve çatı arası ısı yalıtımı

NUMIQ fiyat listesinde bu kalem, levha veya şilte halindeki mineral yün ısı yalıtımının döşenmesi işçiliğidir ve yalıtılan yüzeyin m² başına hesaplanır. İki yaygın durum vardır:

• Kullanılmayan çatı arasının altındaki tavan. Yalıtım tavanın üzerine, çatı arasından serilir. Ahşap kirişli tavanda kirişlerin arasına, betonarme döşemede ise doğrudan döşemenin üzerine bir veya iki kat halinde uygulanır.
• Yaşam alanı olarak kullanılan çatı katı. Yalıtım mertekler arasına, ikinci bir kat da merteklerin altına yerleştirilir. Alttan buhar kesici ve kaplama ile, çoğunlukla alçıpan ile kapatılır.

İşe yalıtımın kesilmesi ve yerleştirilmesi, katların derzleri şaşırtılarak döşenmesi, duvar diplerinde, baca çevresinde ve tesisat geçişlerinde yalıtımın tamamlanması ve yalıtımın düşmemesi için olağan sabitleme dahildir. Maket bıçağı, bant ve zımba teli gibi küçük sarf malzemeleri işçilik fiyatına dahildir.

İşe genellikle dahil olmayanlar: mineral yünün kendisi, buhar kesici ve montajı, alt kadronlar ve yardımcı çıtalar, alçıpan asma tavan, çatı arasında tahta yürüme yolları, çatı konstrüksiyonu onarımı, çatı altı membranının yenilenmesi, eski yalıtımın sökülmesi ve atılması. Bu işler ayrı kalemler olarak hesaplanır.

Önce evin hangi bölümünün sıcak, hangisinin soğuk kalacağına karar vermek gerekir. Yalıtımın nereye serileceği buna göre belirlenir.

Çatı arası yaşam alanı olarak kullanılmıyor

Tavanın üzerinde oturulmayan, yalnızca birkaç eşyanın depolandığı bir çatı arası varsa, bunun altındaki tavan yalıtılır. Çatı arası soğuk kalır ve ısıtılmaz, ısıtılan hacim yalnızca tavanın altındaki bölümdür. Bu daha ekonomik bir çözümdür, çünkü tavan alanı eğimli çatı alanından küçüktür ve yalıtım üstten, baş üstü çalışmadan kolayca serilir. Türkiye'de yaygın olan, betonarme tavan döşemesi üzerine kurulmuş ahşap kırma çatılarda yalıtım doğrudan döşemenin üzerine serilir. Ahşap kirişli eski tavanlarda yalıtım kirişlerin arasına, ikinci kat ise kirişlere dik olarak yerleştirilir.

Çatı katında oturuluyor veya oturulacak

Çatı katında yaşanıyorsa ya da dubleks veya çatı piyesi yapılması planlanıyorsa, eğimli çatı yalıtılır. Yalıtım mertekler arasına, merteklerin altına ve varsa çatı katının üstündeki yatay tavana uygulanır. Bu daha zahmetli bir katmanlamadır. Alttan buhar kesiciyle hava sızdırmaz şekilde kapatılmalı, üstten ise buhar geçirgen (nefes alan) bir çatı altı membranıyla korunmalıdır.

Mevsim

Yalıtım çatının içinde yapılan kuru bir iş olduğu için yıl boyunca uygulanabilir. Çoğu ev sahibi işi ilk yüksek doğal gaz faturaları geldiğinde, kış başında düşünür. Yazın havalandırmasız bir çatı arası çok ısınır ve çalışmak fiziksel olarak zorlaşır. Bu yüzden ekipler için en uygun dönemler genellikle ilkbahar ve sonbahardır.

Yalıtımdan önce çatı kontrol edilmelidir. Çatı akıtıyorsa, ahşap konstrüksiyonda böcek veya çürüme varsa ya da çatı altı membranı yoksa, önce bu sorunlar giderilmelidir. Kiremitlerin önceden aktarılması çoğu zaman faydalıdır. Islanan yalıtım özelliğini kaybeder, altındaki ahşap ise çürür.

Kullanılmayan çatı arasının altındaki tavan

1. Çatı arasını hazırlamak. Boşaltmak, süpürmek veya elektrik süpürgesiyle temizlemek, nemlenmiş ya da bozulmuş eski yalıtımı kaldırmak ve tavandaki elektrik tesisatını kontrol etmek.
2. Tavanı sızdırmaz hale getirmek. Alttan kaplamalı ahşap tavanlarda ve çatlak eski tavanlarda alttan veya üstten hava sızdırmaz bir katman oluşturulur, yani buhar kesici serilir ya da çatlaklar ve geçişler kapatılır. Evin sıcak ve nemli havası yalıtımın içine akmamalıdır.
3. İlk katı sermek. Kirişli tavanda yalıtım, kirişler arasındaki boşluktan 1 ila 2 cm geniş kesilir ki sıkıca otursun. Betonarme döşemede levhalar veya şilteler tüm yüzeye, birbirine sıkıca bitişik serilir.
4. İkinci katı çapraz sermek. İkinci kat birinciye dik olarak döşenir. Böylece hem derzler hem de ısı köprüsü oluşturan kirişler örtülür.
5. Kenarları tamamlamak. Yalıtım dış duvarlara kadar, duvar üstündeki yastık kirişinin üzerine kadar uzatılır. Baca çevresinde baca üreticisinin öngördüğü mesafe bırakılır, tesisat geçişleri etrafı doldurulur.
6. Çatı arası girişini yalıtmak ve sızdırmaz yapmak. Çatı arası kapağı veya katlanır çatı merdiveni çoğu zaman tüm tavandaki en büyük ısı kaybı noktasıdır.
7. Yürüme yolu yapmak. Çatı arasına çıkılıyorsa, yalıtımın üzerinde kalan kadronlara tahta veya OSB döşenir ki yalıtım ezilmesin.

Yaşam alanı olan çatı katında mertek arası ve mertek altı

1. Çatıyı dışarıdan ve çatı altı membranını kontrol etmek. Membran sağlam olmalı, yalıtımın üstünde çatının yapısına göre ya havalandırma boşluğu ya da buhar geçirgen bir membran bulunmalıdır.
2. Mertek aralarını ölçmek. Yalıtımı mertekler arasındaki net açıklıktan 1 ila 2 cm geniş kesmek ve derz bırakmadan hafifçe bastırarak yerleştirmek.
3. Mertek altına yardımcı çıtaları takmak. Çıtalar merteklere dik olarak sabitlenir. Yükseklikleri ikinci yalıtım katının kalınlığına eşittir.
4. İkinci katı mertek altına yerleştirmek. Bu kat mertekleri örter ve ısı köprülerini azaltır, çünkü ahşap mineral yünden daha kötü yalıtır.
5. Buhar kesiciyi uygulamak. Örtüyü alttan sabitlemek, tüm ek yerlerini, bindirmeleri ve geçişleri sistem bandıyla bantlamak, duvarlara mastikle bağlamak. Delikleri tamir bandıyla kapatmak.
6. Asma tavanı monte etmek. Alçıpan profillerinden oluşan karkasa üçüncü, daha ince bir yalıtım katı yerleştirilebilir, ardından levhalar vidalanır.

Yalıtım üreticilerinin eğimli çatı montaj kılavuzları da bu sırayı izler. Genel kural olarak, buhar kesicinin iç (sıcak) tarafında kalan yalıtım toplam kalınlığın yaklaşık beşte birini geçmemelidir. Aksi halde buhar, örtünün üzerinde yoğuşabilir.

Mineral yün

Tavan ve çatı arası için cam yünü veya taş yünü kullanılır. Yanmaz, buhar geçirgendir ve sesi de iyi keser. Şilteler (rulolar) çatı arasındaki açık zemine serilmeye uygundur. Levhalar daha serttir ve mertekler arasında desteksiz daha iyi durur. Mertek arası için üreticiler, ahşabın arasına esneyerek oturan ve düşmeyen şilteler ya da tek yüzü alüminyum folyo kaplı mertek arası ürünleri sunar. Piyasada çatı şilteleri genellikle 8, 10 ve 12 cm kalınlıklarda bulunur.

Önerilen kalınlık

Binalarda ısı yalıtımı kurallarını belirleyen TS 825 standardının güncel sürümü, tavan ve çatı için iklim bölgesine göre yaklaşık 0,35 W/(m²·K) ile 0,20 W/(m²·K) arasında azami U değerleri öngörür. Isı iletkenliği 0,045 W/(m·K) olan bir cam yünüyle bu, ılıman kıyı bölgelerinde yaklaşık 12 cm, İstanbul gibi orta bölgelerde yaklaşık 14 cm, Ankara gibi soğuk iç bölgelerde yaklaşık 17 cm ve daha fazlası anlamına gelir. Bunlar asgari değerlerdir. Daha yüksek tasarruf için uygulamada çatı arasına genellikle iki kat halinde toplam 16 ila 20 cm, soğuk bölgelerde daha fazlası serilir. Eğimli çatıda mertek yüksekliği, merteklerin altına eklenen ikinci bir katla birleştirilir.

Buhar kesici ve çatı altı membranı

Buhar kesici, yalıtımın sıcak, iç tarafında bulunan ve buhar geçişine yüksek direnç gösteren bir örtüdür. Çatı altı membranı ise soğuk taraftadır ve tersine buhar geçirgen olmalıdır ki yapıdaki nem dışarı çıkabilsin. Bu iki örtünün karıştırılması ciddi bir hatadır. Montaj ayrıntılarını buhar kesici montajı yazısında bulabilirsiniz.

Diğer seçenekler

Çatı arasında levha ve şiltelerin yanı sıra, düzensizlikleri ve girintili çıkıntılı alanları daha iyi dolduran üflemeli yalıtım da kullanılır. Yaşam alanı olan çatı katlarında bazen doğrudan çatının alt yüzüne püskürtülen poliüretan köpük tercih edilir. Kullanılmayan çatı arasının tavanında EPS veya XPS daha az tercih edilir, çünkü buhar geçirgenliği düşüktür ve yanıcıdır.

Levha ve şilte mi, üflemeli yalıtım mı

Levha ve şilte serimi, çatı arasının yeterince yüksek olduğu, rahatça yüründüğü ve tavanın düz olduğu yerlerde uygundur. Avantajı, ev sahibinin hangi kalınlığın uygulandığını tam olarak görmesi ve tavanda ya da elektrik tesisatında onarım gerektiğinde yalıtımın kolayca kaldırılıp yeniden serilebilmesidir. Yaşam alanı olan çatı katında mertek aralarında levha ve şilte dışında bir yöntem pratikte kullanılmaz, çünkü yalıtımın eğimli konumda durması gerekir.

Üflemeli yalıtım, ayakta durulamayan alçak çatı aralarında, çok sayıda kiriş, payanda ve düzensiz alan olan yerlerde ve malzemenin merdivenle yukarı taşınamadığı durumlarda avantajlıdır. Makine evin önünde durur, yalıtım hortumla taşınır. Engelsiz açık bir yüzeyde iki yöntem birbirine yakındır, kararı fiyat ve ekibin uygunluğu belirler.

• Levhalar arasında derz. Uygulamada yalıtımın boşluğa tam ölçüde ya da aralıklı kesildiği görülür. Derzlerden ısı kaçar ve yalıtım etkisinin bir kısmı kaybolur.
• Yalnızca kirişler arasında tek kat. Kirişler açıkta kalır ve ısı köprüsü oluşturur. Çapraz serilen ikinci kat onları örter.
• Buhar kesicide delik ve bantlanmamış ekler. Nemli hava yalıtıma akar, yoğuşur ve ahşap nemlenir. Tipik yerler elektrik kutuları, tesisat geçişleri ve duvar birleşimleridir.
• Buhar kesicinin yanlış tarafta olması. Çatı örtüsünün altına serilen, buhar geçişine yüksek dirençli bir örtü, nemi yapının içine hapseder.
• Ezilmiş yalıtım. Yalıtımın üzerinde yürünür veya eşya konursa kalınlığını ve yalıtım gücünü kaybeder.
• Unutulan çatı arası girişi. Yalıtımsız ve sızdıran bir kapak çok ısı kaybettirir, altında yoğuşma oluşur.
• Kapatılan çatı havalandırması. Saçak kısmında çatı altı membranına kadar bastırılan yalıtım hava akışını engeller ve çatı içten nemlenir.
• Bacaya bitişik yalıtım. Bacaların çevresinde yanıcı malzemeler için gerekli mesafeye, baca ve yalıtım üreticisinin koşullarına uyulmalıdır.

Taşıyıcı sistemi ve binanın dış görünüşünü değiştirmeyen, içeriden yapılan tavan veya çatı arası yalıtımı için genellikle ayrı bir izin gerekmez. Ancak çatı katı aynı zamanda yaşam alanına dönüştürülüyorsa, örneğin bölme duvarlar, yeni çatı pencereleri veya çatı kapelleri yapılacaksa, nasıl bir izin gerektiğini belediyenin imar birimine danışmanız önerilir. Isı yalıtımcılığı, MYK mesleki yeterlilik belgesi zorunlu meslekler arasındadır, bu nedenle firmadan ustaların belgesini sormanız yerinde olur. Teslim alırken kullanılan malzemenin ve kalınlığının belgelenmesi de faydalıdır. Mineral yünle çalışırken koruyucu iş kıyafeti, eldiven, gözlük ve toz maskesi kullanılması önerilir.

Yalıtımı, alçıpan veya yürüme yolu ile kapatılmadan önce inceleyin. Sonradan hatalar görünmez olur. Şu noktaları kontrol etmeye değer:

• yalıtım kalınlığını birkaç noktada ölçmek ve anlaşmayla karşılaştırmak,
• levhalar arasında ve kiriş diplerinde derz olup olmadığını, katlardaki derzlerin şaşırtılıp şaşırtılmadığını kontrol etmek,
• dış duvar kenarlarında yalıtımın yastık kirişine kadar ulaşıp ulaşmadığına bakmak,
• tesisat geçişlerinin, bacanın ve çatı arası girişinin çözülmüş olduğunu doğrulamak,
• buhar kesicide eklerin bantlanmasını ve duvar birleşimini, delik ve yırtık olmadığını kontrol etmek,
• saçak kısmında havalandırma boşluğunun kaldığını ve yalıtımın havalandırmayı engellemediğini doğrulamak,
• kullanılan ürünün ve kalınlığının bilgilerini istemek.

İlk kış tavana alttan bakarak köşelerde nemli lekeler veya küf oluşup oluşmadığını kontrol etmek faydalıdır. Görülürse bir yerde ısı köprüsü veya buhar kesicide bir sızıntı vardır. Soğuk havada yapılan termal kamera kontrolü de ısı kaçağı olan noktaları gösterebilir. Kullanılmayan çatı arasındaki açık şiltelerin kalınlığına zaman zaman bakmak ve azalma varsa ilave kat sermek de önerilir.

NUMIQ fiyat listesinde tavan veya çatı arası yalıtımı işçiliği m² başına yaklaşık 360 TL'dir. Fiyat, işçiliği ve küçük sarf malzemelerini kapsar. Yalıtım malzemesi, buhar kesici ve asma tavan dahil değildir. İşçilik fiyatları bölgeye ve şehre göre değişir.

Toplam tutarı en çok etkileyenler:

• yatay bir çatı arası mı, yoksa baş üstü ve daha yavaş çalışılan eğimli bir çatı mı olduğu,
• kat sayısı ve toplam yalıtım kalınlığı,
• çatı arasına erişim, yüksekliği ve malzemenin yukarı taşınması,
• çatının karmaşıklığı, mertek, çatı kapeli ve geçiş sayısı,
• eski yalıtımın sökülmesi ve atılması,
• buhar kesici, karkas, asma tavan ve yürüme yolları gibi ek işler.

Teklifleri karşılaştırırken aynı kalınlık ve aynı yalıtım türü üzerinden karşılaştırın. Bazı bankalar tavan ve çatı yalıtımını da kapsayan enerji verimliliği kredileri sunmaktadır, güncel koşulları bankanın resmi sayfasından kontrol edin. Çatı katında asma tavan da planlıyorsanız alçıpan eğimli tavan ve asma tavan yazısına göz atın. Yaşam alanı olan çatı katlarında bir alternatif de püskürtme poliüretan köpük yalıtım uygulamasıdır. Diğer yalıtım kalemlerini mantolama ve cephe işleri bölümünde bulabilirsiniz.