Doğalgaz borusu için tuğla ve beton duvarda kanal açma

İyi bir kanal, makine çalıştırılmadan önce başlar. Uygulamada iş genellikle şu sırayla ilerler:

1. Güzergâhın çizilmesi. Proje ya da tesisatçının tarifine göre duvara kesin hat çizilir. Yükseklik, dönüşler ve cihazların bağlanacağı noktalar da işaretlenir.
2. Duvarın kontrol edilmesi. Dedektörle ve eldeki çizimlere bakarak hatta elektrik kablosu, su ya da kalorifer borusu olup olmadığı kontrol edilir. Yakında eski bir gaz borusu varsa, tesisatçı önce onu kapatıp güvenli hale getirir.
3. Odanın hazırlanması. Eşyalar dışarı çıkarılır ya da naylonla örtülür, zemin karton veya branda ile korunur, diğer odalara açılan kapılar toza karşı bantlanır.
4. Kenarların kesilmesi. Çift elmas diskli kanal açma makinesi, ayarlanan genişlik ve derinlikte iki paralel kesim yapar. Böylece kanalın kenarları düzgün olur, çevredeki sıva gereksiz yere kırılmaz.
5. Ortanın kırılması. İki kesim arasındaki malzeme, kırıcı matkap ve yassı uçla çıkarılır.
6. Temizlik ve kontrol. Kanaldaki toz ve parçalar temizlenir, derinlik, genişlik ve düzgünlük kontrol edilir. Tesisatçı boruyu ancak bundan sonra döşer.

Makinesiz, elle kırma bugün daha çok köşelerde, tavana yakın yerlerde ya da makinenin giremediği engellerin çevresinde kullanılır. Daha yavaştır ve kanal daha az düzgün çıkar.

Çalışma sırasında gaz kokusu alırsanız işi hemen bırakın. Elektrikli hiçbir cihazı açıp kapatmayın, pencereleri açın, ortamı terk edin ve 187 Doğalgaz Acil hattını ya da 112'yi arayın.

İlk bakışta aynı iş gibi görünür, ama duvarın malzemesi hem aleti hem süreyi hem de riskleri belirler.

Tuğla duvar

Dolu tuğla oldukça rahat kırılır. Türkiye'de çok yaygın olan delikli tuğlada ise dikkatli olmak gerekir: boşlukların ince cidarları kolay kırılır ve kanal beklenmedik şekilde genişleyebilir. Bu yüzden tuğlada da önce kesip sonra kırmak gerekir, kanalı sadece kırıcıyla açmak doğru değildir. Eski binalarda tuğla daha kırılgan ve harç daha zayıf olduğundan iş daha özenli yürütülür.

Beton ve betonarme

Beton çok daha serttir. İş daha yavaş, daha tozlu ve daha gürültülüdür, elmas disk olmadan pratikte yapılamaz. Beton duvarların, kolonların ve perdelerin büyük kısmı ayrıca demirle donatılıdır. Donatı demiri kesilmemelidir, çünkü taşıyıcı sistemi zayıflatır. Bu, deprem bölgesi olan Türkiye'de özellikle ciddiye alınması gereken bir konudur. Taşıyıcı bir beton elemanda, özellikle yatay kanal düşünülüyorsa, işe başlamadan önce bir inşaat mühendisine danışmak doğru olur. Çoğu durumda boru için başka bir güzergâh bulmak daha güvenlidir.

Kanal, döşenecek boruya göre açılır. Borunun zorlanmadan yerleşebilmesi, kelepçeyle sabitlenebilmesi ve üzerinin harç ve sıvayla kapatılabilmesi için borudan biraz daha derin ve geniş olmalıdır. Kesin ölçüleri tesisatçı, borunun türüne ve çapına göre belirler. Gereğinden derin bir kanal ise duvarı zayıflatır, özellikle taşıyıcı duvarlarda ve pencere ile kapı kenarlarında.

Gaz borusu duvarda yalnızca yatay ya da dikey gider, asla çapraz gitmez. Neden? Birkaç yıl sonra biri raf asmak için duvarı deldiğinde, vananın ya da cihazın yerine bakarak borunun nereden geçtiğini tahmin edebilir. Çapraz bir hatta bunu kimse tahmin edemez.

Gaz borusu, elektrik, su ve diğer tesisatlardan proje ve TS EN 1775 ile ilgili standartlarda belirtilen güvenli mesafede olmalıdır. Vanalar ve sökülebilen bağlantılar duvarın içine gömülmez, her zaman ulaşılabilir kalmalıdır. Boru betonun içine alınacaksa tesisatçı genellikle onu bir koruyucu kılıfla korur, böylece boru malzemenin içine doğrudan gömülü kalmaz.

Kanal açmanın ne kadar zahmetli olacağı, dolayısıyla ne kadar tutacağı birkaç şeye bağlıdır:

• duvar malzemesi: beton ve betonarme, tuğladan belirgin şekilde daha zordur,
• güzergâhın uzunluğu ve şekli: tek duvar boyunca düz bir hat, çok dönüşlü ve duvar geçişli bir hattan kolaydır,
• erişim: tavana yakın, köşelerde, mutfak dolabının arkasında ya da eşyalı bir dairede çalışmak daha uzun sürer,
• yüzey: önce fayans ya da kalın bir sıvanın sökülmesi gerekiyorsa iş artar,
• temizlik kapsamı: toz emme, molozun taşınması ve kanalların kapatılması çoğu zaman ayrıca konuşulur.

Boş bir oda ve net çizilmiş bir güzergâh, herkesin zamanını kısaltır. Apartmanda komşulara önceden haber vermek de nazik bir davranıştır, çünkü kanal açmak gürültülü bir iştir.

• Çapraz güzergâh ya da "nasıl denk geldiyse" çekilmiş, tesisatçının ve kontrolün kabul etmeyeceği bir hat.
• Çok sığ kanal: borunun üstü yeterince örtülmez, üzerindeki sıva çatlar.
• Çok derin kanal: taşıyıcı duvarda mühendise danışılmadan açılan derin bir kanal.
• Kesilmiş donatı demiri: betonarme elemanda demirin kesilmesi.
• Kesilmiş kablo ya da boru: duvar önceden kontrol edilmediği için.
• Sadece avuç taşlamayla çalışmak: çok toz çıkar, kanalın derinliği düzensiz olur.
• Temizlenmemiş kanal: kelepçe ve harç iyi tutmaz, keskin kenarlar boruya zarar verebilir.

Tesisatçı boruyu döşemeden ve kanallar kapatılmadan önce şu noktalara göz atmakta fayda var:

• güzergâh projeye ya da tesisatçıyla yapılan anlaşmaya uygun,
• kanallar yalnızca yatay ve dikey gidiyor,
• derinlik ve genişlik tüm boy boyunca eşit,
• kenarlar düzgün, çevredeki sıva gereksiz yere kırılmamış,
• betonda donatı kesilmemiş, tuğlada büyük boşluklar açılmamış,
• başka hiçbir tesisat zarar görmemiş,
• kanallar toz ve parçalardan temizlenmiş,
• moloz taşınmış, ortam anlaşıldığı gibi toplanmış,
• boru döşendikten sonra yetkili tesisatçı sızdırmazlık testini yapmış.