Boyler (sıcak su deposu) montajı

Depolar en çok suyu neyin ısıttığına göre ayrılır. Montajın tamamı da buna göre şekillenir.

• elektrikli termosifon: suyu içerideki elektrikli rezistans ısıtır. Montajı en basit olanıdır ve kombiden bağımsızdır. Başka ısı kaynağı olmayan dairelere ve yazlıklara uygundur,
• serpantinli boyler: içinde serpantin denen metal bir spiral vardır. Bu spiralden kombinin, kazanın veya ısı pompasının sıcak suyu geçer. Kullanma suyu kalorifer suyuyla karışmaz, yalnızca ondan ısı alır. Evde zaten kombi varsa işletmede genellikle daha tasarruflu bir çözümdür,
• çift serpantinli veya rezistanslı boyler: iki ısı kaynağını birlikte kullanır. Türkiye'de sık görülen örnek, güneş enerjisi sistemine bağlı bir serpantin ile kombiye bağlı ikinci serpantindir. Kışın güneş yetmediğinde kombi devreye girer. Elektrik rezistansı da arıza anında yedek olur ya da güneş panelinden gelen fazla elektriği değerlendirir,
• duvar tipi veya yer tipi: küçük depolar duvara asılır ve dairelerde yaygındır. Büyük depolar yerde durur, genellikle müstakil evin kazan dairesinde veya teknik odada.

Hacim, evde yaşayan kişi sayısına ve alışkanlıklarına uygun olmalıdır. Çok küçük depo çabuk boşalır, çok büyük depo kimsenin kullanmadığı suyu boşuna sıcak tutar. Emin değilseniz satın almadan önce tesisatçıya danışın.

İyi bir montaj, yerinde bakmakla başlar. Tesisatçı, duvarın dolu depoyu taşıyıp taşımayacağına bakar. Su litre başına yaklaşık bir kilogram gelir, bu yüzden suyla dolu bir duvar termosifonu ciddi ağırlıktadır. Su, elektrik ve kalorifer hatlarının nereden geçtiğine ve emniyet ventilinden gelen suyun nereye akıtılacağına da bakar. Sonrasında iş genellikle şöyle ilerler:

1. Su vanasını kapatmak, elektriği kesmek, değişim yapılıyorsa eski depoyu boşaltıp sökmek.
2. Askı konsollarını takmak veya yer tipi depo için düz ve sağlam bir zemin hazırlamak.
3. Depoyu sabitlemek, dik ve sağlam durduğunu kontrol etmek.
4. Soğuk su girişine üreticinin talimatına göre bir kesme vanası ve çek valfli emniyet ventili takmak.
5. Emniyet ventilinin tahliyesini görünür bir huniden gidere bağlamak.
6. Gerekiyorsa içme suyuna uygun bir genleşme tankı takmak.
7. Sıcak su çıkışını tesisata, varsa sirkülasyon hattına bağlamak.
8. Serpantinli boylerde serpantini kombi veya kazan devresine bağlamak.
9. Depoyu doldurmak, bataryadaki sıcak suyu açarak havasını almak ve tüm bağlantıların sızdırmadığını kontrol etmek.
10. Isıtmayı ancak depo doluyken açmak, termostatı ayarlamak ve suyun ısındığını görmek.

Rezistansın elektrik bağlantısını yalnızca yetkin bir elektrikçi yapmalıdır: ayrı sigorta, topraklama ve kaçak akım koruması ile, ilgili TS EN standartlarına uygun şekilde. Boş depoda ısıtmayı açmak sık yapılan bir hatadır ve rezistansı kısa sürede yakar.

Serpantinli boylerde iki boruyu bağlamak yetmez. Kombinin, ne zaman boylerdeki suyu ısıtacağını ve ne zaman petekleri ısıtacağını bilmesi gerekir. Bu yüzden şu konular çözülür:

• hidrolik bağlantı: serpantinin gidiş ve dönüşü üreticinin işaretlerine göre bağlanır, aksi halde boyler yavaş ve dengesiz ısınır,
• sirkülasyon pompası veya üç yollu vana: kombiden gelen sıcak suyun serpantine tam gerektiğinde gitmesini sağlar,
• sıcaklık sensörü ve kontrol: boylerdeki sensör sıcaklığı kombiye bildirir, kombi de ısıtmayı buna göre açıp kapatır,
• sıcak su önceliği: çoğu kombide boyleri ısıtmak, petekleri ısıtmanın önüne geçer, böylece sıcak su çabuk hazır olur,
• hava alma ve basınç: bağlantıdan sonra kalorifer devresinin havası alınır ve kombi üreticisinin önerdiği basınca kadar su eklenir.

Boyler ile kombinin birbirine uyup uymadığına bakmak gerekir. Her kombide boyler sensörü için bağlantı yeri yoktur. Hazır anlık sıcak su veren kombilerin bir kısmı boyler bağlantısına hiç uygun değildir. Her serpantin de daha düşük su sıcaklığıyla çalışan bir ısı pompası için yeterince büyük olmayabilir. Isıtma sisteminin tasarımında TS EN 12828 esas alınır.

Montaj kombiye veya doğalgaz borusuna herhangi bir müdahale içeriyorsa, bu işi yalnızca yetkili doğalgaz firması ve sertifikalı tesisatçı yapabilir. Evde gaz kokusu alırsanız elektrik düğmelerine dokunmayın, ateş yakmayın, pencereleri açın, ortamı terk edin ve dışarıdan 187 doğalgaz acil hattını veya 112'yi arayın.

Aynı depoda bile işin kapsamı epey değişebilir. Durum genellikle şu hallerde daha basittir:

• bağlantı ölçüleri aynı olan bir depoyu birebir değiştiriyorsanız,
• su, elektrik ve gider hatları montaj yerinin hemen yanındaysa,
• kombiye bağlanmayan elektrikli bir termosifon takılıyorsa.

Şu durumlar ise işi uzatır:

• elektrikli termosifondan kombili boylere geçiş, çünkü yeni boru ve kontrol hattı çekmek gerekir,
• güneş enerjisi ve kombi gibi birden fazla ısı kaynağına bağlanan depo,
• zayıf veya içi boş duvar, örneğin alçıpan ya da gazbeton, farklı dübel ve askı ister,
• dar alan, çatı arası veya dar merdivenli bodrum, büyük depoyu yerine taşımak zorlaşır,
• sökerken kırılan eski ve paslı borular.

Uygulamada aynı hatalar tekrar tekrar karşımıza çıkar:

• emniyet ventili yoktur ya da ventil ile depo arasına vana konmuştur, bu tehlikelidir,
• emniyet ventilinin tahliyesi gidere bağlanmamıştır, su yere damlar ya da ventil kapatılarak "tamir edilir",
• depo dolmadan ısıtma açılır,
• serpantinin gidiş ve dönüşü ters bağlanmıştır veya yanlış ayar kombinin sürekli açılıp kapanmasına yol açar,
• zamanla gevşeyen zayıf askı ve dübeller,
• rezistansın topraklaması veya ayrı sigortası yoktur,
• montaj üreticinin talimatına aykırı yapılmıştır, bu garantiyi kaybettirebilir.

Su uzun süre düşük sıcaklıkta tutulursa depoda bakteri üreyebilir. Bu yüzden üreticiler genellikle suyun ara sıra daha yüksek sıcaklığa çıkarılmasını önerir, birçok kontrol sistemi bunu kendiliğinden yapar.

Teslim alırken deponun nasıl çalıştığını size göstermelerini isteyin ve şu noktaları gözden geçirin:

• depo sağlam duruyor, oynamıyor ve dik,
• su ısındıktan sonra bile hiçbir bağlantı damlatmıyor,
• emniyet ventili takılı, ventil ile depo arasında vana yok ve tahliye huniden gidere gidiyor,
• soğuk su girişindeki kesme vanasına kolayca ulaşılabiliyor,
• su ayarlanan sıcaklığa çıkıyor ve termostat bu sıcaklığı koruyor,
• kombi ile ısıtmada kombi boylerin isteğine tepki veriyor ve kalorifer devresinin havası alınmış,
• elektrikli ısıtmada bağlantının bir elektrikçi tarafından yapıldığını gösteren yazılı bir belge var,
• doğalgaz tesisatına müdahale edildiyse yetkili firmanın yaptığı işe dair belgesi var,
• kullanım kılavuzunu, garanti belgesini aldınız ve deponun nasıl boşaltıldığı, magnezyum anodun ne zaman kontrol edileceği size anlatıldı.