Doğalgaz Tesisatı İşleri: 2026 metre başı tesisat fiyatı, vanalar ve kontrol

Doğal gaz boruları ve gazla çalışan cihazlar, sıradan bir ev işinin kapsamına girmez. Kurulum, onarım, yenileme ve kontrol işlerini yalnızca bu konuda eğitim almış, belgesi olan ve gaz tesisatı alanında yetkili bir firma adına çalışan bir tesisatçı yapmalıdır. Bu kural küçük görünen işler için de geçerlidir: boruyu yarım metre uzatmak, bir vanayı değiştirmek ya da ocağın bağlantı noktasını tezgâhta biraz kaydırmak da bu işlere dahildir.

Peki bu kadar sıkı olmasının sebebi ne? Gazdaki bir kaçak, damlayan bir musluk gibi "sonra sıkarız" diye bekletilemez. Hava ile karışan doğal gaz, oldukça düşük bir oranda bile patlayabilir. Yanlış bağlanmış ya da iyi ayarlanmamış bir cihaz ayrıca karbonmonoksit üretebilir. Bu gazı ne görürsünüz ne de kokusunu alırsınız. Bu yüzden gaz tesisatında bir bağlantıyı gevşetmeniz, bir parçayı sökmeniz ya da boruya dokunmanız gereken hiçbir işi kendiniz yapmayın.

Uygulamada sık karşılaşılan bir durum şudur: mutfak ya da banyo yenilenirken ustanın yanındaki biri gaz bağlantısını "biraz kaydırır", gaz tesisatçısı ise ancak iş bitince çağrılır. Başkasının yaptığı yetkisiz bir işin arkasında hiçbir gaz tesisatçısı durmaz ve tesisatın baştan yapılması gerekir. Gaz tesisatçısını en başta, cihazların nereye konacağına henüz karar verilirken çağırırsanız hem zamandan hem de paradan kazanırsınız.

Gaz eve dağıtım şebekesi ve servis hattı üzerinden gelir. Bu hat genellikle binanın dışındaki servis kutusunda, ana kesme vanası ile biter. Bunun ardından basınç regülatörü ve gaz sayacı gelir. Sayaç, bölgenizdeki doğal gaz dağıtım şirketine aittir ve mühürlüdür. Mührü bozmak ya da sayacı kendi başınıza başka bir yere taşımak, abonelik sözleşmesinin ciddi bir ihlali sayılır ve tehlikelidir. Sayacı veya servis kutusunu taşımak istiyorsanız bunu önceden dağıtım şirketiyle konuşun.

Sayaçtan sonra iç tesisat başlar, yani evin veya dairenin içindeki borular ve cihazlara kadar olan kısım. Bu bölüm sizin, yani mülk sahibinin sorumluluğundadır. Tesisatın güvenli durumda tutulması ve düzenli olarak kontrol ettirilmesi size düşer.

Apartmanlarda iş biraz daha karışıktır. Kolon hatları ve ortak borular, binanın ortak alanına aittir ve tüm kat maliklerini ilgilendirir. Bu hatlarla ilgili bir değişiklik düşünüyorsanız önce apartman yönetimiyle konuşun. Yönetim çoğu zaman binanın genel kontrollerini de organize eder. Böyle bir kontrol yapıldığında teknisyenin dairenize girebilmesi gerekir, aksi halde kontrol eksik kalır.

Yeni bir bağlantı, tüketimin değişmesi ya da tesisatta büyük bir düzenleme söz konusuysa, işe genellikle gaz tesisatı projesiyle başlanır. Projeyi ve uygulamayı aynı yetkili firmanın üstlenmesi, ileride sorumluluğun kimde olduğunu tartışmanızı önler.

İç tesisatta klasik malzeme, kaynakla birleştirilen çelik borudur. Kaynaklı bağlantı sonradan sökülemez ve iyi yapıldığında son derece güvenilirdir. Bu yüzden kaynaklı çelik boru, özellikle duvar içindeki kanallarda ve uzun hatlarda hâlâ yaygın olarak kullanılır.

Sık kullanılan bir diğer seçenek, sert lehimle birleştirilen bakır borudur. Su tesisatından bildiğiniz yumuşak lehim gaz için kullanılmaz. Çelik, bakır veya paslanmaz çelikten pres bağlantılı sistemlerle de açık alev kullanmadan hızlıca montaj yapılabilir. Ancak gaz hattına yalnızca açıkça gaz için üretilmiş bağlantı parçaları ve contalar takılabilir. Üretici bunları genellikle sarı bir şerit veya özel bir işaretle ayırt eder. Su için üretilen bir parça ile gaz için üretilen parça birbirine çok benzer, ama birinin yerine diğerini kullanmak ciddi bir hatadır.

Toprak altındaki dış hatlar, gaz için üretilmiş ve genellikle sarı renkli polietilen (PE) borularla yapılır. Boru, projede belirtilen derinlikte, yaklaşık 0,8 metre civarında, kum yatağına yerleştirilir ve üzerine sarı bir uyarı bandı serilir. Borunun topraktan çıkıp binaya girdiği yerde PE borudan çelik boruya geçiş parçası kullanılır, duvardan geçişte ise boru bir koruma kılıfı içinden geçirilir.

Güzergâh kısa ve anlaşılır olmalıdır. Sıva altındaki kanallarda yalnızca sökülemeyen bağlantılar bulunabilir: kaynak, sert lehim ya da üreticisinin üstü kapatılabilir olarak belirttiği pres bağlantılar. Örneğin bir vananın dişli bağlantısı gibi sökülebilir birleşimler her zaman ulaşılabilir kalmalıdır. Kısacası vanayı asla duvarın içine gömmeyin ve kapağı olmayan sabit bir fayans ya da dolap arkasına saklamayın.

Gaz borusu elektrik kablolarından, su borularından ve kanalizasyondan belirli bir mesafede olmalıdır ve hiçbir zaman topraklama hattı olarak kullanılmamalıdır. Duvardan veya döşemeden geçtiği yerlerde, yapıdaki hareketler boruya zarar vermesin diye bir kılıf içine alınır. Alçıpan duvarların içindeki boşluklara, havalandırması olmayan şaftlara ya da sonradan bakılamayacak döşeme altlarına gaz borusu ancak proje ve ilgili TS EN standartları buna açıkça izin veriyorsa döşenir.

Açıkta kalan borular sarıya boyanır ya da işaretlenir, böylece herkes içinden ne geçtiğini hemen anlar. Birkaç yıl sonra evde duvara matkapla delik açacak kişi, bu sayede hem zamandan kazanır hem de tehlikeli bir hatadan kurtulur.

Sızdırmazlık testi, borular kapatılmadan ve cihazlar bağlanmadan önce hattın kaçak yapıp yapmadığını gösterir. Tesisat, hava veya azot gibi tepkimeye girmeyen bir gazla belirli bir test basıncına getirilir ve belirlenen süre boyunca basıncın düşüp düşmediği izlenir. Sonuç, kontrol belgelerinin bir parçası olan bir test tutanağına yazılır.

Kontrol raporu, tesisatın kontrol günü güvenli ve kurallara uygun olduğunu gösterir. Bu kalıcı bir garanti değildir. Kontrolden sonra bir cihazı değiştirirseniz ya da tesisatta bir düzenleme yapılırsa yeni bir kontrol gerekir.

Gaz ilk kez açılmadan önce yapılan kontrolün yanında, tesisatın düzenli aralıklarla da gözden geçirilmesi gerekir. Bu aralıkları dağıtım şirketinizden veya tesisatı yapan firmadan öğrenebilirsiniz, son kontrol belgesinde de genellikle yer alır. Kombinin ise ayrıca üreticinin önerdiği periyodik bakımı vardır. Bu bakım çoğu zaman yılda bir yapılır ve garantinin devamı genellikle buna bağlıdır. Isıtma sezonu başlamadan önce, yaz sonunda bakım yaptırmak pratik bir alışkanlıktır.

Bugün piyasada satılan kombilerin neredeyse tamamı yoğuşmalıdır, eski tip yoğuşmasız kombiler enerji verimliliği kuralları nedeniyle büyük ölçüde rafa kalktı. Eski kombinizi değiştirdiğinizde büyük ihtimalle yoğuşmalı bir cihaz alacaksınız. Bu da planlama aşamasında kolayca gözden kaçan bazı değişiklikleri beraberinde getirir.

• Baca gazı çıkışı: yoğuşmalı kombinin baca gazı serin ve nemlidir. Eski tuğla bir baca buna dayanamaz. Bu nedenle bacanın içine yoğuşmalı cihazlar için üretilmiş plastik veya paslanmaz çelik bir boru geçirilir ya da iç içe iki borudan oluşan hermetik (koaksiyel) baca kullanılır.
• Yoğuşma suyu: kombi asidik bir yoğuşma suyu üretir ve bu su bir sifon üzerinden pis su hattına akar. Yani kombinin yakınında bir gider bağlantısına ihtiyacınız vardır. Bu suyu balkona veya dış cepheye akıtmak doğru bir çözüm değildir.
• Baca kontrolü: kombi çalıştırılmadan önce baca gazı yolu kontrol edilir. Gazlı cihazlarda bacanın bundan sonra genellikle yılda bir kez kontrol ettirilmesi önerilir.
• İlk çalıştırma: üreticinin yetkili servisi tarafından yapılır. Servis yanma ayarlarını yapar ve cihazın devreye alındığını garanti belgesine işler.

Sıcak suyu gazla elde etmenin farklı yolları vardır. Şofben ve gazlı termosifon doğrudan gaz hattına bağlanır ve kendi baca bağlantısına ihtiyaç duyar. Kombiye bağlı boyler ise gaz hattına hiç bağlanmaz: kombiden gelen sıcak su onu bir eşanjör üzerinden ısıtır ve bağlantısı ısıtma ve su tesisatçısının işidir.

Ocak, gaz hattına ya sabit bir bağlantıyla ya da gaz için üretilmiş esnek bir hortumla bağlanır. Cihazın önünde mutlaka bir kesme vanası bulunmalıdır. Ocağı bağlamak ve sökmek, aynı zamanda sızdırmazlığı ve çalışmayı kontrol edecek yetkili bir tesisatçının işidir. Taşınma sırasında ya da yeni mutfak yapılırken hortumu kendi başına değiştirmek, evlerde en çok hafife alınan riskli işlerden biridir.

Esnek hortumlar sonsuza kadar dayanmaz. Üretim veya son kullanma tarihi hortumun üzerinde yazar. Kauçuk hortumlar daha çabuk, genellikle birkaç yıl içinde değiştirilir, paslanmaz çelik spiral hortumlar daha uzun ömürlüdür. Hortum fırının arkasından ya da sıcak bir yüzeyin üzerinden geçmemeli, gergin, kıvrılmış veya bir çekmeceye sıkışmış olmamalıdır.

Yeni ocakların her gözünde alev emniyet sistemi bulunur: alev söndüğünde gaz akışını keser. Bu emniyeti olmayan eski bir ocakta taşan bir süt bile alevi söndürebilir ve gaz alevsiz şekilde kaçmaya devam eder. Eski bir ocağı değiştirmenin mantıklı olmasının pratik bir nedeni de budur.

Doğal gaz havadan hafiftir ve tavana doğru yükselir, bu yüzden doğal gaz alarmı yükseğe, genellikle tavanın hemen altına takılır. Tüpten kullanılan LPG ise havadan ağırdır, zemine yakın birikir ve onun dedektörü yerden biraz yukarıya monte edilir. Tüpten doğal gaza geçtiyseniz dedektörün yerini değiştirmeniz ya da yenisini almanız gerekir. Bazı evlerde gaz alarmı, kaçak algılandığında gazı otomatik kesen bir selenoid vanaya bağlıdır. Bu vananın da düzenli olarak denenmesi faydalıdır.

Gaz alarmı, karbonmonoksit dedektörünün yerini tutmaz. Karbonmonoksit, yanma tam olmadığında ortaya çıkar, örneğin baca tıkalıysa ya da ortamda yeterli hava yoksa. Bu sırada hiçbir gaz kaçağı olmayabilir. Kış aylarında banyoda şofbenden kaynaklanan zehirlenme haberlerinin arkasında çoğu zaman bu durum vardır. Kombinin veya açık yanma odalı bir şofbenin bulunduğu odada bir karbonmonoksit dedektörü akıllıca bir önlemdir. Dedektörlerdeki sensörlerin sınırlı bir ömrü vardır ve üretici bunu cihazın etiketinde belirtir.

Havasını odadan alan kombiler ve şofbenler sürekli temiz hava girişine ihtiyaç duyar. Eski pencereleri havalandırma menfezi olmayan sıkı PVC pencerelerle değiştirirseniz ya da havayı dışarı atan güçlü bir davlumbaz taktırırsanız evin içindeki basınç dengesi değişebilir. Bu durumda baca gazı odaya geri dönebilir. Havalandırma menfezlerini soğuk girmesin diye kapatmak da aynı riski doğurur.

Doğal gazın kendi kokusu yoktur. Dağıtım şirketi, tehlikeli bir yoğunluğa ulaşmadan kaçağı fark edebilmeniz için gaza keskin kokulu bir madde ekler. Gaz kokusu aldığınızda şu kurallara uyun:

• açık alev kullanmayın, sigara içmeyin ve hiçbir gazlı cihazı yakmayın,
• ışıkları ve elektrikli cihazları açıp kapatmayın, fişleri çekmeyin, komşuların zilini çalmayın, çünkü bir kontaktaki küçük bir kıvılcım bile karışımı tutuşturabilir,
• pencereleri ve kapıları açın, güvenli bir şekilde ulaşabiliyorsanız ana gaz vanasını kapatın,
• ortamı terk edin ve diğer insanları kapıya vurarak ve seslenerek uyarın,
• ancak dışarıda, güvenli bir yerdeyken doğal gaz acil hattı 187'yi ya da acil çağrı numarası 112'yi arayın.

Kaçağın yerini asla çakmakla ya da alevle aramayın. Koku hafifse, yalnızca ocağın yanında hissediliyorsa ve ocağın önündeki vanayı kapattığınızda kayboluyorsa, ocağı yetkili bir tesisatçı kontrol edene kadar kullanmayın.

Bu rehberde hiçbir şeyi sökmüyorsunuz, borulara ve bağlantılara dokunmuyorsunuz. Burada anlatılan, her ev sahibinin yapabileceği düzenli bir kontroldür. Gaz tesisatçısını ne zaman çağırmanız gerektiğini zamanında fark etmenize yardımcı olur.

1. Ana gaz vanasını ve ocağın önündeki vanayı bulmak, kolayca ulaşılabildiklerini ve önlerinin kapalı olmadığını kontrol etmek.
2. Son kontrol belgesini bulmak ve bir sonraki kontrolün ne zaman yapılması gerektiğine bakmak.
3. Ocak soğukken ve vana kapalıyken bağlantı hortumunu incelemek, son kullanma tarihine bakmak ve çatlak, kıvrık, gergin olup olmadığını ya da sıcak bir yüzeyden geçip geçmediğini kontrol etmek.
4. Alev dağıtıcılarını ve bek kapaklarını çıkarmak, üreticinin talimatına göre ılık sabunlu suyla yıkamak ve tamamen kurumaya bırakmak.
5. Parçaları tam yerlerine geri takmak, gözü yakmak ve alevi kontrol etmek: alev mavi, sakin ve tüm çevre boyunca eşit olmalıdır.
6. Gaz alarmının ve karbonmonoksit dedektörünün test düğmesine basmak ve sensörlerin ömür tarihini kontrol etmek.
7. Cihazın bulunduğu odadaki havalandırma menfezlerinin ve ızgaraların kapatılmadığını, bantlanmadığını kontrol etmek.
8. Sarı veya isli alev, alevin bekten kopması, hasarlı hortum ya da geçmiş kontrol tarihi gibi durumları not etmek ve yetkili bir tesisatçıdan randevu almak.

• tesisatı yapan tesisatçının ve kontrolü yapan teknisyenin yetki belgelerinin kopyası,
• borular kapatılmadan önce düzenlenmiş sızdırmazlık testi tutanağı,
• olumlu sonuçlu ve bir sonraki kontrol tarihini içeren kontrol raporu,
• bacaya bağlanan cihazlarda baca veya baca gazı yolu kontrol belgesi,
• kombinin yetkili servis tarafından devreye alındığına dair kayıt ve garanti belgesi,
• ana vananın ve cihaz önündeki vanaların ulaşılabilir, işaretli ve çalışır durumda olması,
• açıkta kalan boruların boyanmış veya işaretlenmiş olması, kanalların ancak testten sonra kapatılması,
• cihaz hortumlarının gaz için üretilmiş olması ve tarihlerinin okunabilmesi,
• dedektörlerin gaz türüne göre doğru yüksekliğe takılmış ve çalışır durumda olması,
• ileride yapılacak tadilatlar için duvar içindeki boru güzergâhını gösteren bir kroki.