Eski yağlı boyanın kazınması

Her zaman değil. Karar, boyanın durumuna göre verilir. Yağlı boya sağlam, duvara iyi yapışmış ve hiçbir yerde kalkmıyorsa, çoğu zaman iyice zımparalamak, yağını almak ve üreticinin önerdiği yağlı boya üstü astarı (tutunma astarı) sürmek yeterlidir. Ama boya kırılıyor, kabarcık yapıyor, tırnakla kalkıyor ya da duvarda üst üste birkaç kat varsa, yeni boya er ya da geç eskisiyle birlikte dökülür. Bu durumda boyayı sıvaya kadar kazımak gerekir.

Duvardakinin yağlı boya olduğunu nereden anlarsınız? Parlak veya yarı parlaktır, serttir, su üzerinden akıp gider, parmakla vurunca ince bir kabuk gibi hissettirir. Basit bir deneme yapabilirsiniz: küçük bir noktayı ispirto ya da alkole batırılmış bir bezle silin. Plastik boya genellikle bezle birlikte çözülmeye başlar, yağlı boya ise hiç değişmez.

Çok eski binalarda boyanın içinde kurşun olabilir. Eski bir yapıda oturuyorsanız ve emin değilseniz boyayı test ettirin ve duvarı kuru kuru zımparalamayın.

Yöntem; zemine (sıva, beton, alçıpan), kat sayısına ve yüzeyin büyüklüğüne göre seçilir. Uygulamada yöntemler çoğu zaman birlikte kullanılır.

Elle kazıma

Kazıyıcı, çelik spatula ve tel fırça kullanılır. Küçük alanlar ve boyanın zaten kendiliğinden kalktığı yerler için uygundur. İşi tam kontrol edersiniz, dikkatli çalışınca sıvaya zarar vermezsiniz. Ancak yorucudur ve büyük duvarlarda çok uzun sürer. Bugün daha çok kasa kenarlarında, köşelerde ve petek arkalarında kullanılır.

Makineyle zımparalama

Kaba zımpara kâğıdı takılmış eksantrik ya da titreşimli zımpara makinesi, geniş yüzeylerde de zürafa zımpara kullanılır. Hızlıdır ve yüzeyi pürüzlendirir, böylece yeni kat daha iyi tutunur. Düz ve sağlam zeminde iyi sonuç verir. Çok ince toz çıkar, bu yüzden makineye mutlaka toz emme bağlanmalı ve maske takılmalıdır. Fazla bastırınca yumuşak bir sıva kolayca aşınır.

Kimyasal boya sökücü

Jel veya sıvı sökücü fırçayla sürülür, üreticinin önerdiği süre kadar beklenir (genellikle çeyrek saat ile bir saat arası) ve yumuşayan boya kazıyıcıyla sıyrılır. Başka türlü günlerce kazınacak kalın ve sıkı yapışmış katlarda işi çok kolaylaştırır. İyi havalandırma, eldiven, gözlük ve kalıntıların iyice yıkanması gerekir.

Yöntemlerin birlikte kullanılması

Çok katlı boyalarda genellikle önce boya kimyasalla yumuşatılır, kazınır, kalan izler zımparayla alınır. Sonuçta sonraki işlere hazır, temiz ve hafif pürüzlü bir zemin elde edilir.

İşin zorluğunu ve dolayısıyla maliyetini en çok şunlar etkiler:

• kat sayısı: her yeni kat, bir tur daha kazıma ya da kimyasal demektir,
• boyanın yapışması: kendiliğinden kalkan boya hızlı çıkar, sert ve sağlam boya direnir,
• yüzeyin karmaşıklığı: düz bir duvar çabuk biter, boruları, köşeleri ve kasaları olan küçük bir banyo çok daha fazla zaman alır,
• sıvanın durumu: boyanın altında sıva dökülüyorsa alçı sıva ile tamir ya da macunla düzeltme eklenir,
• seçilen yöntem: kimyasal daha fazla malzeme ve koruma, zımpara ise makine ve toz emme gerektirir,
• örtme ve temizlik: eşyalı, içinde oturulan bir dairede hazırlık, boş bir odaya göre daha zahmetlidir.

Küçük bir alanı sabrınız ve koruyucu ekipmanınız varsa kendiniz de halledebilirsiniz. Boyada kurşundan şüpheleniyorsanız ya da alan büyükse bir boyacı çağırmak daha akıllıcadır.

1. Mobilyaları dışarı çıkarmak veya örtmek, zemini naylonla kaplamak, kenarları bantlamak.
2. Duvardaki prizlerin ve anahtarların sigortasını kapatmak, kapaklarını sökmek ve üstlerini bantlamak.
3. Eldiven, koruyucu gözlük ve maske takmak.
4. Küçük bir deneme noktasında boyanın kazıyıcıya ve sökücüye nasıl tepki verdiğine bakmak.
5. Gevşemiş kısımları, sıvaya zarar vermemek için kazıyıcıyı yatık tutarak kazımak.
6. Sağlam katlara sökücü sürmek, talimattaki süre kadar bekletmek ve yumuşayan boyayı sıyırmak.
7. Kalan izleri toz emmeli makineyle, köşeleri ve detayları elle zımparalamak.
8. Duvarı yağ çözücü bir temizleyici katılmış suyla yıkamak ve kimyasal kalıntılarını iyice almak.
9. Duvarın tamamen kurumasını beklemek, bu genellikle en az bir gün sürer.
10. Derin işleyen astar sürmek, kuruduktan sonra çatlakları ve oyukları alçı veya macunla doldurmak.
11. Macunlu yerleri ince zımparayla (yaklaşık 120 ile 180 kum arası) düzeltmek, duvarı süpürmek ve nemli bezle silmek.

Ardından bir kat astar boya, sonra da genellikle iki kat son kat boya sürebilirsiniz. Kaç kat gerektiği, kullanılan boyaya ve zeminin durumuna göre değişir. Mutfak ve koridor için silinebilir plastik boya, normal odalar için standart plastik boya uygundur.

• Yağı alınmamış parlak boyanın üstüne boya sürmek. Yeni boya birkaç hafta güzel görünür, sonra şerit şerit kalkmaya başlar.
• Sökücü kalıntılarını yıkamamak. Lekelere, renk değişimine ya da sonraki katların iyi tutunmamasına yol açabilir.
• Toz emme olmadan zımparalamak. Toz bütün eve yayılır, solumak sağlıksızdır, eski boyalarda daha da fazla.
• Astarı atlamak. Sıvanın çıplak kaldığı yerler ile macunlu yerler boyayı farklı emer, boyadıktan sonra lekeler görünür.
• Acele etmek. Nemli duvara boya sürmek ya da kimyasalın bekleme süresini kısaltmak, sonradan tamir olarak geri döner.
• Yer yer eski boya adacıkları bırakmak. Eski boya ile çıplak sıva arasındaki kenarlar düzeltilmezse yeni boyanın altından belli olur.

Boyamadan önce duvara yandan ışık tutun, örneğin bir el fenerini duvara yaslayarak. Şunlara bakın:

• eski boya, köşeler ve petek arkaları dahil, kararlaştırılan alanın tamamından sökülmüş mü,
• yüzey mat ve hafif pürüzlü mü, parlak yer kalmış mı,
• sıva sağlam mı, elinizle sıvazladığınızda dökülüyor mu,
• duvar yıkanmış mı, yağ ve kimyasal kalıntısı var mı,
• duvar dokununca ve bakınca kuru mu, koyu nem lekesi var mı,
• her çatlak ve oyuk doldurulup zımparalanmış mı,
• macun ile sıva arasındaki geçiş yandan gelen ışıkta göze batıyor mu,
• iş bitince ortam toplanmış, örtüler kaldırılmış ya da boyaya hazır bırakılmış mı.