Derz ve köşelerin akrilik mastikle doldurulması

Uygulamada bu iş iki biçimde karşınıza çıkar.

Normal duvar ve tavanlarda derz dolgusu daha çok tadilatta ve yeniden boyamada yapılır. Kapı kasaları, PVC ya da ahşap pencere kasaları ve denizlikler çevresindeki boşluklar, duvar ile tavan köşesindeki çatlak ya da ahşap, beton ve alçı sıva arasındaki geçişler bu gruba girer. Yüzey genelde eskidir, tozlu olabilir veya üzerinde eski boya kalıntısı vardır. Bu yüzden temizlik ve hazırlık daha uzun sürer.

Alçıpan köşe ve birleşimlerinde akrilik, alçıpan bölme duvar, giydirme duvar ve asma tavan montajından sonra gelir. Levhalar arasındaki düz derzler önce derz bandıyla birlikte alçı esaslı derz dolgu macunuyla doldurulur ve zımparalanır. Akrilik bundan sonra, iç köşelere ve alçıpanın başka bir malzemeyle buluştuğu yerlere sürülür: tavan, tuğla duvar, kapı kasası gibi. Yüzey yeni ve düz olduğu için iş hızlı ilerler, ancak yeni bir çatı katında ya da asma tavanlı bir mekânda birleşim çizgileri oldukça uzun olabilir.

Neden akrilik? Her bina sıcaklık ve nem değiştikçe hafifçe hareket eder, yeni binalar ayrıca oturur. Sert alçı macun köşede çatlar, esnek akrilik bu hareketi tolere eder. Silikondan farkı da şudur: akriliğin üzeri boyanabilir.

Boyacı önce yüzeyi kontrol eder. Derz kuru, sağlam ve tozsuz olmalıdır. Gevşemiş sıva parçalarını ve eski dolguyu söker, eski çatlağı temizler, gerekirse dolgunun içine girebilmesi için hafifçe açar. Emici ya da tozuyan yüzeylere akrilikten önce astar sürülür.

Ardından kartuşu silikon tabancasına takar, ucunu derz genişliğine yakın ölçüde çapraz keser ve mastiği sabit bir baskıyla, tek ve kesintisiz bir hareketle sıkar. Hemen ardından ıslatılmış parmakla, dar ve esnek bir spatula ya da düzeltme aparatıyla düzeltir, fazlasını nemli süngerle alır. Düzeltilmiş köşe ince, düz ve neredeyse görünmeyen bir çizgi olmalıdır, kalın bir şerit değil.

Derin derzler tek ve kalın bir katla doldurulmaz. Akrilik kururken biraz çeker, bu yüzden derin bir boşluk ya önceden doldurulur (alçıpanda alçı macunla, kapı kasası çevresindeki geniş boşluklarda örneğin köpük fitille) ya da akrilik iki ince kat halinde sürülür. İkinci kat, birincisi kuruduktan sonra gelir.

Çoğu mastik birkaç saat sonra boyanabilir hale gelir, kalın katlarda ve nemli odalarda bu süre bir güne kadar uzayabilir. Belirleyici olan kartuşun üzerindeki üretici bilgisidir.

• Derz uzunluğu ve sayısı: asma tavanlı, çok köşeli bir oda, sade bir odaya göre çok daha fazla metre demektir.
• Derz genişliği ve derinliği: dar derzler tek hamlede biter, genişler ön dolgu ya da birden fazla kat ister.
• Yüzeyin durumu: yeni alçıpan neredeyse hemen hazırdır, eski çatlakların ise açılması, temizlenmesi ve astarlanması gerekir.
• Yükseklik ve erişim: yüksek tavan köşeleri, merdiven boşlukları ve çatı katı eğimleri merdiven ya da iskele gerektirir ve işi yavaşlatır.
• Girinti çıkıntılar: nişler, kemerler, tesisat boruları ve kablo kanalları çok sayıda kısa ve zor ulaşılan bölüm demektir.
• Görünüm beklentisi: büyük pencerelerden gelen yan ışıkta her kusur görünür, bu da daha yavaş ve dikkatli çalışmayı gerektirir.

• Toza veya neme akrilik sürmek: dolgu tutmaz, zamanla kenardan ayrılır ve köşede koyu, kıl inceliğinde bir çizgi oluşur.
• Alçı macun yerine akrilik kullanmak: aynı düzlemdeki levhalar arasındaki düz derzler bantla birlikte alçı macunla kapatılır. Akrilik bu derzleri güçlendirmez ve boyanın altından belli olur.
• Fazla kalın kat: çeker, çatlar ve köşede görünür bir şerit bırakır.
• Geç düzeltmek: mastik yüzeyinde kabuk oluştuktan sonra düzgün düzeltilemez. Kurumuş akrilik yumuşak ve esnek olduğu için zımparalaması da zordur.
• Akrilik yerine silikon: boya silikonu tutmaz, yüzeyde boncuk boncuk toplanır.
• Taze mastiğin üzerine boya: derzin üstündeki boya çatlayabilir ya da lekeler kalır.
• Kritik yerleri atlamak: tavan köşesi, asma tavan birleşimi ve kapı kasası çevresi ilk çatlayan yerlerdir.

Akriliğin sınırları da vardır. Büyük dilatasyon derzleri, zemin derzleri, dış cephe ve suyun doğrudan geldiği yerler (örneğin duş alanı) başka bir dolgu ister, genellikle sıhhi silikon ya da poliüretan mastik. Dolgu yapıldıktan sonra çatlak yeniden açılıyor veya genişliyorsa, bu kozmetik bir sorun değildir. Nedenini bir uzman, gerekirse bir inşaat mühendisi değerlendirmelidir.

Bu işi becerikli biri kendisi de yapabilir. Tavan köşeleri için sağlam bir merdiven hazırlayın, normalden yüksek tavanlar için ise iskelesi olan bir boyacı çağırmak daha doğrudur. Tekniği önce kısa ve az görünen bir bölümde deneyin.

1. Üzeri boyanabilir, iç mekân tipi akrilik mastik almak, mutfak ve banyoda suyun doğrudan gelmediği yerler için neme dayanıklı bir ürün seçmek.
2. Derzi temizlemek, tozu süpürgeyle çekmek, gevşemiş eski dolguyu ve boyayı sökmek.
3. Emici ya da tozuyan yüzeye astar sürmek ve kurumasını beklemek.
4. Yüzey düzgün değilse veya ilk deneyimse kenarlara maskeleme bandı yapıştırmak.
5. Kartuşun ucunu derz genişliğinde çapraz kesmek ve kartuşu tabancaya takmak.
6. Mastiği sabit baskıyla, kesintisiz bir hareketle, yaklaşık bir kol boyu uzunluğunda bölümler halinde sıkmak.
7. Hemen ıslak parmakla veya düzeltme aparatıyla düzeltmek, fazlasını nemli süngerle almak.
8. Bandı, mastik henüz yumuşakken çekip çıkarmak.
9. Üretici bilgisine göre kurumaya bırakmak, derin yerlere gerekirse ikinci ince kat sürmek.
10. Ancak bundan sonra boyaya başlamak.

Derzlere boyaya başlamadan önce yan ışıkta bakın, örneğin el fenerini duvara yakın tutarak.

• köşelerdeki çizgiler düz, ince ve şeritsiz,
• mastik tüm uzunluk boyunca tutuyor, kenarlardan kalkmıyor,
• yüzeyde kabarcık, delik ya da parmak izi yok,
• derzlerin çevresinde kurumuş mastik bulaşığı yok,
• tavan köşeleri, kapı ve pencere kasaları çevresi ve asma tavan birleşimleri de doldurulmuş,
• mastik boyadan önce tamamen kurumuş,
• boyadan sonra derzlerin üzerindeki boya eşit örtüyor ve çatlamıyor.