Buitenvensterbank plaatsen

Bij een gewoon PVC- of aluminium raam met een onderprofiel volgt de plaatsing altijd dezelfde stappen. De volgorde verschuift alleen als de gevel nog geïsoleerd of bepleisterd moet worden.

Opmeten en voorbereiden

De plaatser meet de breedte tussen de zijkanten van de raamopening, de neggen, en de diepte van het raamkader tot de buitenkant van de gevel. Bij die diepte telt hij een overstek op, het stuk dat voor de gevel uitsteekt, meestal ongeveer 30 tot 40 mm. Bij buitenisolatie meet hij tot de afgewerkte pleisterlaag, niet tot de kale muur. Daarna wordt de vensterbank op lengte gezaagd, zodat er na het plaatsen van de eindkappen nog speling overblijft om uit te zetten.

De ondergrond

Onder de vensterbank hoort een vlakke, stevige ondergrond die naar buiten afloopt. Bij een bakstenen muur is dat een uitgevlakte mortellaag of lijm, bij buitenisolatie een isolatieplaat die op afschot gesneden is. De voeg tussen raam en muur wordt aan de buitenkant afgeplakt met een waterkerende, dampopen tape. Die laat vocht uit het purschuim naar buiten ontsnappen, maar houdt regen tegen. Bij goedkope plaatsingen wordt deze stap vaak overgeslagen, en dat merk je pas jaren later.

Plaatsen en bevestigen

De vensterbank wordt met de opstaande achterrand onder het raamkader of in de groef van het onderprofiel geschoven. Eronder komt laag-expansief montageschuim of montagelijm in stroken, zodat de vensterbank over de hele breedte draagt en niet hol ligt. Aan de onderkant kleeft vaak een antidreuntape die het getrommel van regen dempt. De achterrand wordt met roestvrije schroeven aan het onderprofiel vastgezet. Terwijl het schuim uithardt, wordt de vensterbank verzwaard, zodat het schuim hem niet omhoog duwt.

Eindkappen en afkitten

Op de uiteinden komen eindkappen. Bij aluminium en plaatstaal moeten die toelaten dat de vensterbank in de zomer uitzet en in de winter krimpt. De aansluiting van de kap op de pleister en op het kader wordt met een geschikte kit afgedicht. Tot slot gaat de beschermfolie eraf en wordt de vensterbank met water getest.

Er bestaan verschillende soorten buitenvensterbanken. Elk materiaal past bij een andere situatie en wordt net iets anders geplaatst.

Blauwe hardsteen en andere natuursteen

In Vlaanderen en Brussel zie je op talloze rijwoningen en villa's een dorpel in blauwe hardsteen, ook arduin genoemd. Bij nieuwbouw met een spouwmuur metselt de metselaar die dorpel meestal mee in, nog voor het raam komt. Onder de dorpel hoort dan een waterkerende folie die eventueel water in de spouw naar buiten leidt. Een stenen dorpel moet aan de onderkant een druipgroef hebben, een uitgefreesde gleuf die de waterdruppel van de gevel afscheurt. Steen is zwaar, wordt bij renovatie in een flexibele lijmmortel gezet en de aansluitingen op de muur worden elastisch afgekit. Het werk gaat trager, maar een stenen dorpel trommelt niet en gaat tientallen jaren mee.

Aluminium

Bij renovatie en buitenisolatie is aluminium vandaag de meest gekozen oplossing. Het is licht, roest niet en is in veel kleuren te krijgen. Geplooid aluminium is dunner, geëxtrudeerd aluminium is stijver, heeft verstevigingsribben aan de onderkant en dreunt minder. Aluminium zet in de zon flink uit, daarom heeft het schuivende eindkappen nodig en bij lange stukken een uitzetvoeg. Fabrikanten vermelden meestal vanaf welke lengte je de vensterbank moet opdelen.

Gelakt of gecoat verzinkt staal

Dit is een vensterbank die op maat geplooid wordt uit gelakt of gecoat verzinkt staal. Omdat hij op maat gemaakt wordt, is hij geschikt voor afwijkende maten, bogen en hoekramen. Zaagsneden en boorgaten moet je beschermen, anders begint de rand te roesten. Vaak plaatst de dakwerker of zinkwerker hem samen met andere afdekkingen.

Kunststof

Een kunststof buitenvensterbank is goedkoop en makkelijk te zagen. In de zon zet hij nog meer uit dan aluminium, en in donkere kleuren kan hij kromtrekken. Hij past eerder bij kleine ramen, kelders, tuinhuizen en bijgebouwen.

Zink en koper

Die zie je vooral op woningen waar ook het dak, de goten of de dakkapellen in zink of koper uitgevoerd zijn. Ze worden met zinkwerkerstechnieken verbonden en vragen een ervaren vakman.

De buitenvensterbank zit op de grens van drie vakken: de schrijnwerker of ramenplaatser, de gevelisoleerder of plafonneerder en de dakwerker of metselaar. De meeste problemen ontstaan net op de plek waar de ene op de andere wacht.

Het raam en het onderprofiel

PVC- en aluminium ramen hebben aan de onderkant een onderprofiel, ook opdikprofiel genoemd. Dat is een lat die het raam wat verhoogt en waarin de vensterbank geschoven wordt. Ontbreekt het, dan kan de vensterbank nergens onder en loopt het water onder het kader. Vraag bij het bestellen van je ramen dus uitdrukkelijk naar dat profiel en laat de hoogte afstemmen op de dikte van de toekomstige isolatie.

De volgorde bij buitenisolatie

Bij buitenmuurisolatie met crepi wordt de vensterbank meestal geplaatst nadat de isolatieplaten gekleefd zijn en het wapeningsnet is ingebed, maar vóór de dunne sierpleister. De eindkappen zitten dan netjes in de pleister. Plaatsen na de pleister kan ook, maar dan moet de voeg tussen kap en pleister heel zorgvuldig afgedicht worden. Spreek vooraf duidelijk af wie de vensterbank levert en wie hem plaatst, zodat het niet tussen twee offertes valt. Vraag je een premie aan, zoals Mijn VerbouwPremie voor buitenmuurisolatie, kijk dan ook na welke uitvoeringsvoorwaarden er gelden en bewaar facturen en foto's van de aansluitingen.

Dikke isolatie en grote overstek

Bij isolatie van ongeveer 15 tot 20 cm wordt de vensterbank diep en steekt hij ver voor het raam uit. Onder zo'n vensterbank komt een isolerende wig of een isolerend onderprofiel, en bij grote diepte ook metalen consoles. Zonder steun buigt de vensterbank door zodra er gewicht op komt, bijvoorbeeld als iemand er een ladder tegen zet.

Bestaande arduinen dorpel

Bij buitenisolatie op een oudere woning blijft de oude arduinen dorpel vaak zitten, maar hij is dan te kort, want hij komt niet meer voorbij de nieuwe gevel. Dan wordt er een aluminium vensterbank over of vóór geplaatst, of de oude dorpel wordt verwijderd. Welke keuze werkt, hangt af van de hoogte onder het raamkader en van de staat van de steen. Het is een vraag om vóór de start met de isolatiefirma en de schrijnwerker samen te bekijken.

Appartementen

Bij een appartementsgebouw hoort de buitenvensterbank bij de gevel, die gemeenschappelijk is. Overleg daarom vooraf met de syndicus of de VME. Vaak ligt kleur en type vast, zodat de gevel één geheel blijft.

De prijs wordt per lopende meter gerekend, maar dezelfde meter kan het ene keer vlot gaan en een andere keer veel werk vragen. Het helpt om te weten waarmee dat samenhangt.

Het werk gaat vlotter bij:

• Een nieuw raam met een onderprofiel op de juiste hoogte
• Rechte, stevige neggen in de haak
• Bereikbaarheid vanaf de grond of vanaf een staande stelling
• Meerdere ramen met dezelfde breedte op één werf
• Een vensterbank die op basis van een nauwkeurige opmeting op maat klaarligt

Het werk duurt langer en wordt moeilijker bij:

• Het uitbreken van een oude dorpel, zeker een ingemetselde arduinen dorpel
• Herstellen van pleister en neggen na het uitbreken
• Ramen op hoogte zonder stelling, waar een hoogtewerker nodig is
• Een diepe vensterbank bij dikke isolatie en de nood aan consoles
• Hoekramen, boogramen en afwijkende ramen met een vensterbank op maat
• Een ontbrekend of beschadigd onderprofiel
• Scheve neggen, waarbij de eindkappen telkens aangepast moeten worden

Een slecht geplaatste vensterbank verraadt zich niet meteen. Het probleem komt pas na de eerste winter of na een stevige bui met wind, en aan de Belgische kust of op een open ligging gaat dat sneller.

• Te weinig of omgekeerd afschot: water blijft staan of loopt naar het raam, onder het kader ontstaan vochtplekken en binnen schimmelt de negge. Het afschot moet duidelijk zichtbaar zijn, meestal minstens ongeveer 3 tot 5 graden
• Te korte overstek: het water loopt rechtstreeks langs de gevel en onder elk raam blijven donkere strepen of groene aanslag achter
• Vastgekitte eindkappen zonder speling: het aluminium zet in de zomer uit en bolt op, of de kap breekt de pleister los
• Holle vensterbank zonder schuim: hij trommelt bij regen, deukt makkelijk in en buigt door als iemand erop staat
• Te veel expansief schuim: het schuim duwt de vensterbank omhoog, het afschot verdwijnt of de achterrand komt los
• Vensterbank niet onder het kader geschoven: water vindt een weg achter de achterrand en dringt in het metselwerk
• Geen waterkerende tape: de voeg tussen raam en muur hangt alleen af van kit, die na enkele jaren barst
• Schroeven door het horizontale vlak: elk gat zonder afdichting is een plek waar water binnenkomt
• Beschermfolie laten zitten: in de zon bakt hij vast en later krijg je hem er maar met moeite af
• Onbeschermde zaagsneden in verzinkt staal: aan de randen verschijnt roest die langs de gevel uitloopt
• Stenen dorpel zonder druipgroef: het water kruipt onder de steen terug naar de gevel en laat er strepen en vocht achter

In de praktijk zoekt een eigenaar de oorzaak van vocht onder het raam vaak in het raam zelf, terwijl het water eigenlijk onder een slecht geplaatste vensterbank door loopt. Voor je het raam bij de schrijnwerker reclameert, loont het om eerst de vensterbank na te kijken.

Het plaatsen zelf van een gewone vensterbank op een voorbereide ondergrond duurt voor een ervaren ploeg meestal minder dan een uur per raam. Meer tijd gaat naar het uitbreken van een oude dorpel, het herstellen van de ondergrond en stukken op maat.

Laag-expansief schuim of montagelijm heeft meestal enkele uren nodig om uit te harden. De volle sterkte komt volgens de fabrikant later. Kit op de aansluitingen heeft doorgaans ongeveer een dag nodig. In die tijd mag het liefst niet op de vensterbank regenen, mag hij niet belast worden en zet je er geen ladder op. Schuim en lijm breng je niet aan bij vorst, de meeste producten vermelden een minimale verwerkingstemperatuur. Een stenen dorpel in lijmmortel laat je langer met rust, meestal minstens een tot twee dagen voor de voegen afgekit worden.

Heb je een raam op het gelijkvloers, waar je de vensterbank makkelijk vanaf de grond bereikt, en is de gevel afgewerkt, dan kun je een aluminium of kunststof vensterbank zelf vervangen. Bij ramen op hoogte, waar je op een ladder zou moeten staan of uit het raam leunen, laat je het werk over aan een ploeg met stelling of hoogtewerker. Een val is geen risico dat je voor een vensterbank wil nemen. Het uitbreken van een ingemetselde arduinen dorpel is ook beter iets voor een vakman, omdat je makkelijk het raamkader of de gevelsteen beschadigt.

1. De breedte tussen de neggen en de diepte van het kader tot de gevel opmeten, en er een overstek van ongeveer 30 tot 40 mm bij tellen.
2. Een vensterbank in de juiste diepte en kleur bestellen, samen met eindkappen, antidreuntape en montageschuim of montagelijm.
3. De oude vensterbank voorzichtig verwijderen zonder het raamkader te beschadigen.
4. De ondergrond reinigen van oud schuim, stof en losse pleister.
5. Het onderprofiel en de voeg tussen raam en muur controleren.
6. De voeg tussen raam en muur afplakken met een waterkerende, dampopen tape.
7. De vensterbank op lengte zagen met een fijne metaalzaag en de zaagrand ontbramen.
8. Antidreuntape op de onderkant kleven.
9. De eindkappen erop zetten, de vensterbank droog passen en het afschot met een waterpas controleren.
10. Schuim of lijm in enkele stroken aanbrengen, niet als één dikke laag over het hele vlak.
11. De vensterbank onder het kader schuiven, aandrukken en de achterrand met roestvrije schroeven aan het profiel vastzetten.
12. De vensterbank verzwaren, bijvoorbeeld met een zak zand, en het schuim laten uitharden.
13. De aansluiting van de eindkappen op pleister en kader afkitten met een geschikte kit.
14. De beschermfolie verwijderen en na het uitharden de vensterbank met een gieter water testen.

Daar heb je geen speciaal gereedschap voor nodig, een waterpas en een gieter volstaan. Doe het bij voorkeur meteen bij de oplevering, zolang de plaatser nog ter plaatse is.

Leg de waterpas dwars op de vensterbank, haaks op het raam. De luchtbel moet duidelijk een afschot naar buiten tonen. Giet daarna langzaam water op de vensterbank vlak bij het raam. Het water moet vlot naar de voorrand lopen en vrij voor de gevel afdruppen, niet langs de pleister naar beneden lopen. Er mogen geen plassen blijven staan, ook niet bij de eindkappen.

Tik met je vinger over de hele lengte van de vensterbank. Een klein verschil in klank is normaal, maar lange holle stukken betekenen dat er onder de vensterbank schuim ontbreekt. Kijk ook van onderen of de druipneus ver genoeg van de gevel staat en of de overstek over de hele lengte gelijk is. Bij een stenen dorpel kijk je of de druipgroef doorloopt en niet met mortel of kit is dichtgesmeerd.

Controleer de eindkappen: ze moeten stevig zitten, maar de vensterbank mag er niet in klemmen. De aansluitingen op pleister en kader moeten doorlopend zijn, zonder kieren. Het oppervlak mag geen krassen of deuken hebben en de folie moet eraf zijn.

• De vensterbank heeft over de hele lengte een zichtbaar afschot naar buiten
• Bij de watertest loopt het water weg en druppelt het voor de gevel af
• De overstek voor de gevel is gelijkmatig en voldoende
• De vensterbank zit onder het kader of in het onderprofiel
• Onder de vensterbank zijn geen lange holle plekken
• De eindkappen zitten erop en laten uitzetten toe
• De aansluitingen op pleister en kader zijn zonder kieren afgekit
• Op het horizontale vlak zitten geen onafgedichte schroeven
• Het oppervlak is vrij van krassen en deuken, de folie is verwijderd
• Zaagsneden in verzinkt staal zijn behandeld
• Bij een stenen dorpel is de druipgroef vrij
• Raam en gevel zijn schoongemaakt van schuim en kit
• De plaatser heeft informatie gegeven over het materiaal en het onderhoud