Inblaasisolatie van zoldervloer en spouwmuur

De post inblaasisolatie met glaswol omvat het machinaal inblazen van het isolatiemateriaal op een voorbereide oppervlakte of in een gesloten holte. Daarbij horen het afstellen van de machine op de voorgeschreven dichtheid, het uitleggen van de slang, het aanduiden van de laagdikte op meetstokken, het gelijkmatig verdelen en bij holtes het boren en dichtmaken van de inblaasopeningen. Op het einde hoort de aannemer de dikte, de oppervlakte en het aantal verbruikte zakken door te geven, zodat de werkelijke dichtheid na te rekenen is.

Meestal niet inbegrepen zijn het herstellen van het plafond, het plaatsen van een dampscherm, loopplanken, het verwijderen van oude vulling of stellingen. Die werken worden apart geregeld en het is verstandig al bij het plaatsbezoek af te spreken wie ze uitvoert.

Zoldervloer onder een onverwarmde zolder

Dit is de meest dankbare toepassing. De zolder wordt niet bewoond, de warmte ontsnapt door de vloer en de vlokken laten zich makkelijk over de open oppervlakte verdelen in de nodige dikte. Onder een laag hellend dak, waar men zelfs op de knieën niet geraakt, is het vaak de enige redelijke manier om er isolatie te krijgen. Bij een houten balkenvloer moet een oude vulling niet altijd weg als ze droog en stevig is. Ze effenen en de isolatie erover blazen volstaat.

Hellend dak en zolderkamers

In een zolder die al met gipsplaten of planchetten is afgewerkt, wordt de isolatie in de gesloten vakken tussen de kepers geblazen. De ruimte moet duidelijk afgebakend zijn: binnen een dampscherm en de afwerking, buiten een dampopen onderdak en daarboven een verluchte laag onder de dakbedekking. Zonder die opbouw wordt inblazen afgeraden.

Spouwmuren en houtskeletbouw

Veel Belgische woningen hebben een spouwmuur met een binnen- en buitenblad en daartussen een luchtspouw, die in oudere huizen vaak nog leeg is. Ingeblazen wol raakt daar via geboorde gaten in de voegen in, zonder breekwerk. Op dezelfde manier worden wanden en vloeren in houtskeletbouw gevuld, waarbij vóór het sluiten een net of folie wordt gespannen en de isolatie in elk vak geblazen wordt. Bij spouwmuren beslist de toestand van de spouw: die moet doorlopend, droog en vrij van veel mortelresten en puin zijn, want die houden de vlokken tegen.

Waar inblaasisolatie niet past

• in vochtige constructies en onder een lekkend dak, zolang de oorzaak niet is weggenomen,
• in een hellend dak zonder verluchte laag onder de dakbedekking, bijvoorbeeld onder bitumineuze shingles op een volle beplanking zonder verluchting,
• in een spouwmuur aan de regenkant waar water door het buitenblad dringt, zonder beoordeling door een deskundige,
• op oppervlakken waarover gelopen wordt zonder loopplanken of draagstructuur, omdat de vlokken onder voeten samengedrukt worden.

Op de markt vindt u vooral glaswol, rotswol en cellulose, en voor spouwmuren daarnaast EPS-parels. Glaswol, bijvoorbeeld Supafil van Knauf Insulation, Isover InsulSafe of Ursa PureFloc, is licht, onbrandbaar in brandklasse A1 en zakt volgens de fabrikanten haast niet in. Isover vermeldt in de technische fiche bij vrij inblazen een dichtheid van ongeveer 15 kg/m³, een warmtegeleidingscoëfficiënt van 0,041 W/(m·K) en zettingsklasse S1, dus minder dan 1 %. Bovendien houden knaagdieren en insecten er niet van.

Rotswol is zwaarder en iets beter bestand tegen hoge temperaturen, daarom wordt ze soms gekozen rond schouwen of bij strengere brandeisen. Cellulose uit gerecycleerd papier buffert warmte goed, maar bevat toevoegingen tegen brand en schimmels en zakt volgens gegevens van producenten van minerale wol meer. Daar rekent men dus met een hogere dichtheid of een grotere diktereserve. Welk materiaal u kiest, hangt af van de constructie, de brandeisen en het advies van de architect of een ervaren aannemer. Voor spouwmuurisolatie is het verstandig een product met een Belgische technische goedkeuring (ATG) te laten gebruiken.

De dikte hoort niet geraden te worden, maar volgt uit een berekening of minstens uit de tabellen van de fabrikant. Op een zoldervloer onder een onverwarmde zolder wordt vandaag doorgaans 30 tot 40 cm glaswol geblazen. Ter oriëntatie: de technische fiche van Isover InsulSafe geeft voor een warmteweerstand van 7,5 m²K/W ongeveer 31 cm en voor 10 m²K/W ongeveer 41 cm bij een dichtheid van 15 kg/m³. Bij die dikte verbruikt men op 100 m² ongeveer 29 tot 38 zakken. Bij een spouwmuur bepaalt de spouwbreedte de dikte.

In gesloten holtes wordt met een hogere dichtheid geblazen dan op een open vloer, zodat de vlokken de hele ruimte vullen en niet samenzakken. De juiste waarde staat in de technische fiche van het product. Een goede aannemer kan uit het aantal zakken en het volume van de holte terugrekenen welke dichtheid werkelijk bereikt is.

Op de werf gebeurt het dat een ploeg op zicht blaast en dat de laag na een jaar dunner lijkt dan afgesproken. Daarom loont het om aan te dringen op meetstokken over de hele oppervlakte en op een overzicht van het aantal zakken.

• de zolder leegmaken, zodat men tot aan de dakvoet geraakt,
• nakijken of het dak nergens lekt en beschadigde pannen of zinkwerk laten herstellen,
• controleren of de verluchting aan de dakvoet en de nok vrij blijft,
• uitzoeken waar elektrische kabels, aftakdozen en inbouwspots in het plafond lopen,
• vóór het inblazen beslissen over loopplanken naar installaties, schouw en antenne,
• toegang voorzien voor de machine, die meestal buiten bij het huis of in een bestelwagen staat, en een stopcontact volgens de vraag van de aannemer.

Zoldervloer onder een onverwarmde zolder

1. Zoldervloer en dak nakijken, de oppervlakte opmeten en de dikte kiezen op basis van een berekening of de tabel van de fabrikant.
2. De luchtdichtheid van het plafond controleren. Bij houten vloeren zonder doorlopende laag aan de onderkant een dampscherm toevoegen of minstens de doorvoeringen afdichten.
3. De ruimte rond schouw, zolderluik en armaturen die warm kunnen worden afschermen volgens de richtlijnen van de fabrikant en de brandvoorschriften.
4. Aan de dakvoet schotten plaatsen die de vlokken uit de verluchte ruimte onder de dakbedekking houden.
5. Meetstokken met de aangeduide laagdikte plaatsen, ongeveer om de paar vierkante meter.
6. De machine afstellen op de dichtheid uit de technische fiche en blazen vanaf het verste punt richting zolderluik.
7. De laag gelijkmatig verdelen tot de merktekens op de stokken, zonder op de afgewerkte oppervlakte te stappen.
8. Het zolderluik isoleren en luchtdicht maken, zodat daar geen warmte weglekt.
9. Oppervlakte, dikte en aantal zakken noteren en die gegevens aan de eigenaar bezorgen.

Gesloten holte in spouwmuur of hellend dak

1. Met een endoscoop of sonde nagaan hoe breed de spouw is en of hij doorlopend en droog is.
2. Een boorpatroon uittekenen zodat de isolatie de volledige oppervlakte bereikt.
3. De gaten boren, bij metselwerk meestal in de voegen.
4. De isolatie met hogere dichtheid inblazen, gat per gat, tot de machine weerstand voelt.
5. De vulling controleren met een bijkomende sonde of een warmtecamera bij temperatuurverschil tussen binnen en buiten.
6. De gaten dichtmaken en de voegen herstellen.

Warme lucht uit de leefruimtes bevat vocht. Komt die door het plafond in de koude isolatie, dan kan ze daar condenseren. Daarom geldt een eenvoudige regel: aan de onderkant, de warme zijde, moet de constructie zo luchtdicht mogelijk zijn, aan de bovenkant moet de isolatie vrij kunnen ademen. Bij een betonvloer met pleisterwerk is de luchtdichtheid meestal voldoende. Bij een houten balkenvloer met een plafond in planken of gipsplaat wordt doorgaans een dampscherm met afgekleefde naden toegevoegd.

Boven de isolatie moet een verluchte ruimte blijven. Verluchtingsopeningen aan dakvoet en nok mogen niet dichtgeblazen worden, anders stapelt vocht zich op en verschijnt er schimmel op de kepers. Doorvoeringen door het plafond, zoals kabels, spots, ventilatiekanalen en rookkanalen, moeten vóór het inblazen afgedicht worden. Nadien geraakt niemand er nog bij.

• lagere dichtheid dan de fabrikant voorschrijft: de laag lijkt dik, maar isoleert slechter en kan na verloop van tijd zakken,
• ongelijke laag: aan de randen en achter balken blijft minder isolatie liggen en ontstaan koude stroken,
• dichtgeblazen verluchting aan de dakvoet: de zolder ademt niet meer, er vormt zich condens en het hout wordt vochtig,
• luchtlekken in het plafond: vochtige lucht stroomt in de isolatie en vermindert het rendement,
• geen loopplanken: bij elke controle van antenne of schouw wordt de isolatie platgetrapt,
• inblazen onder een lekkend dak: natte wol isoleert niet meer en het probleem blijft verborgen,
• spouw vol mortelresten en puin: de vlokken blijven steken en in de muur blijven holle plekken,
• geen overzicht van het verbruik: achteraf valt niet na te gaan of dikte en dichtheid gehaald zijn.

Vaak vergelijken eigenaars offertes enkel op de prijs per vierkante meter. Het verschil zit dan in dikte of dichtheid, die op het eerste gezicht niet te zien zijn. Vraag bij het vergelijken dus naar dikte, dichtheid, product en aantal zakken per 100 m².

Inblazen vraagt een machine en een ervaren vakman. Kies daarom een aannemer met een ondernemingsnummer in de Kruispuntbank van Ondernemingen en ervaring met het gekozen product. Vraag een schriftelijke offerte met productnaam, dikte en dichtheid en na afloop een factuur. Vraag bij uw gemeente na of voor uw ingreep iets aangevraagd of gemeld moet worden, zeker als het uitzicht van het gebouw verandert. In een appartementsgebouw beslist de algemene vergadering van mede-eigenaars, samen met de syndicus, over werken aan dak en gevels.

In Vlaanderen kan dak- en spouwmuurisolatie in aanmerking komen voor Mijn VerbouwPremie, in Brussel en Wallonië bestaan eigen gewestelijke premies. Bedragen en voorwaarden worden regelmatig aangepast, controleer dus de actuele voorwaarden op het officiële portaal van uw gewest voordat u tekent. Doorgaans moet het werk door een aannemer uitgevoerd en gefactureerd worden.

Het inblazen zelf is werk voor een machine en een ervaren bediener. De voorbereiding van de zolder kan de eigenaar wel zelf doen, wat de ploeg tijd en u extra uren bespaart.

1. De zolder leegmaken en oude spullen, planken en dozen tot aan het zolderluik dragen.
2. De zoldervloer vegen of stofzuigen en resten bouwpuin verwijderen.
3. Tijdens een stevige regenbui het dak van binnen met een zaklamp nakijken en noteren waar licht doorschijnt of water druppelt.
4. Aftakdozen, spots en kabels die door het plafond gaan met gekleurde tape aanduiden.
5. Kieren rond doorvoeringen en aan het luik afkleven of afkitten, zodat er geen warme lucht door stroomt.
6. Eenvoudige loopplanken uit latten en planken maken naar schouw en antenne, hoger dan de toekomstige isolatielaag.
7. De voorbereide toestand fotograferen, de foto's komen van pas bij de oplevering en bij een premieaanvraag.

Op een open zoldervloer is de controle eenvoudig. Kijk op de meetstokken of de laag overal tot het merkteken komt en meet op enkele plaatsen na met een plooimeter. De oppervlakte moet gelijkmatig zijn, zonder putten langs balken en randen. De verluchtingsopeningen aan de dakvoet moeten vrij zijn en het zolderluik geïsoleerd.

De dichtheid controleert u met een berekening. Het gewicht van een zak maal het aantal zakken, gedeeld door het volume van de laag, moet ongeveer overeenkomen met de waarde in de technische fiche. Bij spouwmuren en hellende daken is een thermografie tijdens het eerste stookseizoen de beste controle. Koude vlekken tonen waar isolatie ontbreekt, en de aannemer kan daar bijblazen.

Checklist bij de oplevering

• de laagdikte komt over de volledige oppervlakte overeen met de afspraak,
• de aannemer heeft productnaam, oppervlakte, dikte en aantal zakken bezorgd,
• de verluchting aan dakvoet en nok is vrij,
• rond schouw en armaturen is de afstand volgens de fabrikant gerespecteerd,
• het zolderluik is geïsoleerd en sluit goed,
• loopplanken naar antenne en schouw liggen boven de isolatie,
• de boorgaten in de gevel zijn dichtgemaakt en de voegen hersteld,
• nergens zijn sporen van lekken of vochtige plekken.

In de prijslijst van NUMIQ staat inblaasisolatie met glaswol als arbeid per m² inclusief klein verbruiksmateriaal. Het isolatiemateriaal zelf, dus de zakken wol, wordt apart als materiaal gerekend. De richtprijs voor het werk ligt rond 27,60 € per m². De prijzen verschillen per regio en stad, in Brussel en rond Antwerpen liggen ze doorgaans hoger dan in kleinere gemeenten.

De arbeidsprijs hangt vooral af van de vraag of het om een open zoldervloer of een gesloten holte gaat. Bij holtes komen boren, controleren en dichtmaken van de gaten erbij. Verder spelen de bereikbaarheid van de zolder, de hoogte waarop geblazen wordt, de afstand van de machine tot de werkplek en de nood aan loopplanken en het afdichten van het plafond mee. Het materiaal hangt af van dikte en dichtheid, hoe dikker de laag, hoe meer zakken. Vergelijk bij offertes daarom altijd dezelfde dikte en hetzelfde product.

Wordt tegelijk aan het dak gewerkt, dan is het artikel Zinkwerk en dakgoten de moeite waard. Bij een bewoonde zolder wordt in plaats van inblazen vaak gespoten isolatie gekozen, daarover gaat het artikel Gespoten schuimisolatie met gesloten celstructuur. Plant u ook gevelisolatie, lees dan Gevelisolatie.