Αστάρωμα δαπέδου και σφράγισμα γωνιών με ακρυλικό

Το αστάρι σταθεροποιεί την επιφάνεια του υποστρώματος, δένει τα υπολείμματα σκόνης και εξισώνει την απορροφητικότητα. Χωρίς αυτό, ένα ξερό μπετό ή μια τσιμεντοκονία θα «ρουφήξει» το νερό από το κονίαμα ή την κόλλα. Το υλικό τότε δεν σκληραίνει σωστά, ραγίζει ή ξεφλουδίζει. Το ακρυλικό στις γωνίες λύνει ένα άλλο πρόβλημα: τα κενά στις άκρες της επιφάνειας.

Γιατί να υπάρχουν κενά στις γωνίες; Σε παλαιότερα διαμερίσματα ο σοβάς συχνά δεν φτάνει ως το δάπεδο. Όταν βγαίνει το παλιό δάπεδο και τα σοβατεπί, ξεκολλάει ένα κομμάτι σοβά ή μπετοκονίας και κάτω από τον τοίχο μένει σχισμή. Γύρω από τους σωλήνες της κεντρικής θέρμανσης, που στις πολυκατοικίες συχνά κατεβαίνουν μέσα από την πλάκα, υπάρχει τρύπα που δεν κλείστηκε ποτέ. Από τέτοια σημεία περνάει σκόνη και, κυρίως, τρέχει το αυτοεπιπεδούμενο κονίαμα. Είναι ρευστό σαν πηχτή κρέμα και βρίσκει κάθε τρύπα.

Αυτή τη συνδυασμένη εργασία τη χρειάζεστε κυρίως όταν:

• θα ριχτεί αυτοεπιπεδούμενο κονίαμα και οι άκρες ή τα περάσματα σωλήνων δεν είναι στεγανά,
• το δάπεδο θα βαφτεί (μπετό σε γκαράζ, αποθήκη, υπόγειο ή εργαστήριο) και θέλετε καθαρή, κλειστή ένωση με τον τοίχο,
• στις γωνίες υπάρχουν τριχοειδείς ρωγμές ή αρμοί που βγάζουν σκόνη και αργότερα θα «διαγραφούν» μέσα από ένα λεπτό τελικό δάπεδο,
• πρόκειται για ανακαίνιση όπου, μετά το ξήλωμα παλιών πλακιδίων ή μωσαϊκού, έμειναν χαλασμένες γωνίες και βάσεις τοίχων,
• από κάτω υπάρχει άλλο διαμέρισμα ή χώρος και δεν θέλετε το κονίαμα να τρέξει από τις τρύπες στο ταβάνι του γείτονα.

Στον τιμοκατάλογο θα βρείτε και ξεχωριστή εργασία «Αστάρωμα υποστρώματος», χωρίς ακρυλικό στις γωνίες. Και οι δύο μετρώνται σε m², αλλά το εύρος της δουλειάς διαφέρει. Σε αυτή την παραλλαγή ο τεχνίτης, μετά το αστάρι, περνάει ολόκληρη την περίμετρο του δωματίου και όλα τα περάσματα, καθαρίζει τους αρμούς, τους γεμίζει όπου χρειάζεται και τους σφραγίζει. Σε ένα συνηθισμένο δωμάτιο αυτό σημαίνει αρκετά μέτρα αρμού επιπλέον, σε διαμέρισμα με πολλές γωνίες, εσοχές και σωλήνες ακόμα περισσότερα.

• Το σκέτο αστάρωμα αρκεί σε καινούρια κατασκευή με νέα τσιμεντοκονία, όπου στην περίμετρο έχει μπει ταινία διαστολής και οι γωνίες είναι ακέραιες. Αρκεί και όταν μπαίνει laminate ή άλλο πλωτό δάπεδο, όπου το κενό στον τοίχο το κρύβει ούτως ή άλλως το σοβατεπί.
• Το αστάρωμα με ακρυλικό στις γωνίες ταιριάζει σε ανακαινίσεις, σε ρίψη κονιάματος πάνω σε ανώμαλες και χαλασμένες άκρες, σε βαφές δαπέδων και παντού όπου η ένωση δαπέδου και τοίχου φαίνεται ή δεν είναι στεγανή.
• Χρόνος: στο σκέτο αστάρωμα μετράει κυρίως το εμβαδόν. Εδώ μετράει και το μήκος της περιμέτρου και ο αριθμός των περασμάτων, οπότε ένα μικρό μπάνιο με πολλές γωνίες μπορεί να πάρει περισσότερο χρόνο από ένα μεγάλο άδειο σαλόνι.
• Υλικά: εκτός από το αστάρι προστίθεται ακρυλικό σφραγιστικό, σε βαθιούς αρμούς και κορδόνι πλήρωσης, και για μεγαλύτερες τρύπες ταχύπηκτο κονίαμα.
• Κίνδυνος: στο σκέτο αστάρωμα ο βασικός κίνδυνος είναι το λάθος αστάρι. Εδώ προστίθεται ο κίνδυνος να σφραγιστεί κάτι που πρέπει να μείνει ελεύθερο ή ελαστικό, για παράδειγμα ο αρμός διαστολής μιας πλωτής τσιμεντοκονίας.

Αν δεν είστε σίγουροι ποια παραλλαγή να ζητήσετε, κοιτάξτε τις γωνίες αφού βγουν τα σοβατεπί. Αν βλέπετε συνεχές κενό, σοβά που έχει πέσει ή τρύπες γύρω από σωλήνες, μάλλον χρειάζεστε αυτή την εργασία.

Το αστάρι δεν δουλεύει πάνω σε σκόνη, λάδια και υπολείμματα παλιών κολλών. Τα περισσότερα προβλήματα με αυτοεπιπεδούμενα κονιάματα ξεκινούν ακριβώς από αστάρωμα σε απροετοίμαστο υπόστρωμα. Πριν έρθει το συνεργείο θα πρέπει να έχουν γίνει:

• αφαίρεση του παλιού δαπέδου, των σοβατεπί, των υπολειμμάτων κόλλας και των χαλαρών κομματιών μπετοκονίας,
• σοβάδες τελειωμένοι και στεγνοί, τουλάχιστον στο κάτω μέρος των τοίχων,
• σωληνώσεις και καλώδια στο δάπεδο τελειωμένα, σωλήνες θέρμανσης στη θέση τους, ώστε μετά το σφράγισμα να μη γίνει άλλο τρύπημα ή σκάψιμο,
• στεγνό υπόστρωμα· σε καινούρια μπετοκονία η υγρασία συνήθως μετριέται πριν από το κονίαμα και τον χρόνο στεγνώματος τον ορίζει ο κατασκευαστής,
• θερμοκρασία χώρου κατά κανόνα πάνω από +5 °C και κάτω από το όριο που δίνει ο κατασκευαστής, χωρίς απευθείας ήλιο και ρεύμα αέρα που θα στέγνωναν το αστάρι πολύ γρήγορα,
• άδειος χώρος χωρίς έπιπλα και ελεύθερη πρόσβαση σε ρεύμα και νερό.

Στην Ελλάδα το καλοκαίρι η ζέστη είναι συχνά μεγαλύτερο πρόβλημα από το κρύο. Σε ρετιρέ ή σε χώρο με μεγάλα τζάμια προς νότο το αστάρι μπορεί να στεγνώσει στην επιφάνεια πριν προλάβει να διεισδύσει. Σε τέτοιες περιπτώσεις η δουλειά γίνεται συνήθως νωρίς το πρωί, με κλειστά παντζούρια. Αν μένετε σε πολυκατοικία, καλό είναι να ενημερώσετε τον διαχειριστή και τον γείτονα από κάτω για τις ημέρες που θα ριχτεί κονίαμα, ώστε να ειδοποιήσει αμέσως αν δει υγρασία στο ταβάνι του.

Σημαντικό είναι επίσης να ξέρει ο τεχνίτης τι θα ακολουθήσει στο δάπεδο. Άλλο αστάρι μπαίνει κάτω από αυτοεπιπεδούμενο κονίαμα, άλλο κάτω από κόλλα πλακιδίων και άλλο κάτω από εποξειδική βαφή. Πείτε το από πριν, ιδανικά με το όνομα του συστήματος που θα χρησιμοποιηθεί.

Εκτίμηση του υποστρώματος

Ένας έμπειρος τεχνίτης δαπέδων πρώτα χαράζει το υπόστρωμα με ένα καρφί ή μια αιχμηρή άκρη και βλέπει αν η επιφάνεια θρυμματίζεται. Διαπιστώνει αν πρόκειται για τσιμεντοκονία, ανυδρίτη (γυψούχο κονίαμα, πιο σπάνιο στην Ελλάδα), παλιό μπετό ή για μη απορροφητικό υπόστρωμα, όπως παλιά πλακάκια, μάρμαρο ή μωσαϊκό. Απλή δοκιμή απορροφητικότητας: ρίχνει μια σταγόνα νερό. Αν απορροφηθεί αμέσως, το υπόστρωμα είναι πολύ απορροφητικό. Αν μείνει σαν σταγόνα, είναι λίγο ή καθόλου απορροφητικό. Ανάλογα επιλέγεται ο τύπος του ασταριού και η αραίωσή του.

Καθάρισμα και σκούπισμα

Η επιφάνεια σκουπίζεται με σκούπα και μετά περνιέται προσεκτικά με ηλεκτρική σκούπα βιομηχανικού τύπου, μαζί με τις γωνίες και τους αρμούς. Η σκόνη μέσα στον αρμό είναι ο πιο συχνός λόγος που το σφραγιστικό ξεκολλάει αργότερα. Τα λαδωμένα σημεία καθαρίζονται, τα χαλαρά κομμάτια στις γωνίες ξύνονται.

Πρώτο χέρι ασταριού

Το αστάρι απλώνεται με ρολό, φαρδιά βούρτσα ή, σε μεγάλες επιφάνειες, με ψεκαστήρα. Περνιέται ομοιόμορφα, χωρίς λιμνούλες, ως τους τοίχους και μέσα στις γωνίες. Σε πολύ απορροφητικά υποστρώματα οι κατασκευαστές συχνά προτείνουν το πρώτο χέρι αραιωμένο και το δεύτερο λιγότερο αραιωμένο ή καθαρό. Τις λιμνούλες πρέπει να τις απλώσετε, αλλιώς σχηματίζεται γυαλιστερή μεμβράνη πάνω στην οποία το κονίαμα πιάνει χειρότερα.

Προετοιμασία και γέμισμα των αρμών

Όταν στεγνώσει το αστάρι, ο τεχνίτης ξαναπερνάει τους αρμούς στους τοίχους και γύρω από τα περάσματα. Μεγαλύτερες τρύπες, όπου το σφραγιστικό θα έπεφτε μέσα, γεμίζουν πρώτα με κονίαμα ή ταχύπηκτο υλικό. Οι βαθιοί αρμοί γεμίζουν με κορδόνι πλήρωσης από αφρώδες υλικό, ώστε το σφραγιστικό να μη χρειάζεται να καλύψει όλο το βάθος. Το σφραγιστικό στον αρμό πρέπει να έχει λογικό πάχος, όχι ολόκληρο εκατοστό βάθος.

Σφράγισμα γωνιών με ακρυλικό

Το ακρυλικό βγαίνει με πιστόλι μέσα στην ένωση δαπέδου και τοίχου και γύρω από τους σωλήνες. Μετά στρώνεται με βρεγμένη σπάτουλα ή με το δάχτυλο, ώστε να πιεστεί καλά και στις δύο πλευρές. Τα περισσεύματα φεύγουν αμέσως με υγρό πανί, πριν το υλικό αρχίσει να κάνει πέτσα. Όταν πρόκειται να ριχτεί κονίαμα, κλείνονται κυρίως τα σημεία από όπου θα μπορούσε να διαφύγει. Η περιμετρική ταινία διαστολής δεν αντικαθίσταται με αυτόν τον τρόπο, μπαίνει χωριστά.

Δεύτερο χέρι ασταριού και χρόνοι στεγνώματος

Αν το σύστημα το απαιτεί, μόλις στεγνώσει το σφραγιστικό περνιέται δεύτερο χέρι ασταριού. Τα αστάρια για απορροφητικά υποστρώματα στεγνώνουν, κατά τον κατασκευαστή, συνήθως σε μερικές ώρες, ορισμένα συστήματα όμως ζητούν μεγαλύτερη αναμονή, για παράδειγμα ως την επόμενη μέρα. Το ακρυλικό κάνει πέτσα περίπου σε μερικές δεκάδες λεπτά, αλλά σκληραίνει σταδιακά, και ένα παχύτερο κορδόνι θέλει περισσότερο χρόνο. Ένα κανονικό δωμάτιο συνήθως τελειώνει σε μία μέρα, η επόμενη ειδικότητα μπαίνει σύμφωνα με τα στοιχεία του κατασκευαστή για το αστάρι και το σφραγιστικό.

Αστάρια

• Αστάρι βαθιάς διείσδυσης για απορροφητικά υποστρώματα: η συνηθισμένη επιλογή κάτω από κονιάματα και κόλλες σε τσιμεντοκονία και μπετό. Μπαίνει μέσα στην επιφάνεια και τη σταθεροποιεί.
• Αστάρι για ανυδρίτη: για γυψούχα υποστρώματα που είναι ευαίσθητα στην υγρασία. Κάτω από τσιμεντοειδή κονιάματα και κόλλες πάνω σε ανυδρίτη το σωστό αστάρι είναι ιδιαίτερα σημαντικό, αλλιώς μπορεί να υπάρξουν προβλήματα πρόσφυσης.
• Γέφυρα πρόσφυσης για μη απορροφητικά υποστρώματα: για παλιά πλακάκια, μάρμαρο, μωσαϊκό ή λείο μπετό, που στα ελληνικά διαμερίσματα είναι πολύ συχνά. Είναι πιο πηχτή, συχνά με χαλαζιακή άμμο, και αφήνει τραχιά επιφάνεια για να πιάσει το κονίαμα.
• Εποξειδικό αστάρι: κάτω από εποξειδικές και πολυουρεθανικές βαφές ή σε πιο υγρά υποστρώματα, αν το σύστημα του κατασκευαστή το επιτρέπει. Συχνά πασπαλίζεται με χαλαζιακή άμμο όσο είναι νωπό.

Ο βασικός κανόνας: το αστάρι να είναι από το ίδιο σύστημα με το κονίαμα ή την κόλλα που ακολουθεί. Οι συνδυασμοί διαφορετικών εταιρειών συχνά δουλεύουν, αλλά αν προκύψει πρόβλημα, ο κατασκευαστής μπορεί να μην αναλάβει ευθύνη.

Σφραγιστικά για τις γωνίες

• Ακρυλικό σφραγιστικό (στο εμπόριο συχνά «ακρυλική μαστίχη»): βάφεται, στρώνει εύκολα, έχει μικρή ελαστικότητα και ταιριάζει σε ξηρούς εσωτερικούς χώρους. Κατάλληλο εκεί όπου η ένωση θα βαφτεί αργότερα ή θα καλυφθεί με κονίαμα ή σοβατεπί.
• Σιλικόνη: για υγρούς χώρους και αρμούς που κινούνται περισσότερο. Δεν βάφεται και δεν κρατάει ούτε κονίαμα ούτε κόλλα, γι' αυτό δεν μπαίνει κάτω από επόμενες στρώσεις.
• Πολυουρεθανικό σφραγιστικό: πιο ελαστικό και ανθεκτικό, για βαφές σε γκαράζ και αρμούς με μεγαλύτερη κίνηση.
• Περιμετρική ταινία διαστολής: δεν είναι σφραγιστικό, είναι αφρώδης λωρίδα στην περίμετρο. Σε πλωτές τσιμεντοκονίες και κονιάματα χωρίζει το δάπεδο από τον τοίχο και δεν αντικαθίσταται με σφραγιστικό.

Σε μπάνια και ντουζιέρες οι γωνίες κάτω από τη στεγάνωση λύνονται με στεγανωτική ταινία, όχι με ακρυλικό. Το ακρυλικό δεν κάνει για σημεία που βρέχονται συνεχώς.

Η δουλειά είναι απλή και γρήγορη σε άδειο, ορθογώνιο δωμάτιο με γερή τσιμεντοκονία και ίσιους τοίχους. Το σφραγιστικό τραβιέται στις γωνίες με μία συνεχή κίνηση και το αστάρι απλώνεται με ρολό σε μεγάλη επιφάνεια.

Περισσότερο χρόνο και υλικό θέλουν:

• κάτοψη με εσοχές, κολόνες, σκαλιά και κάσες πορτών,
• πολλά περάσματα σωλήνων, ιδίως σε παλιές εγκαταστάσεις κεντρικής θέρμανσης με σωλήνες που διαπερνούν την πλάκα,
• φαρδιοί και βαθιοί αρμοί στους τοίχους που πρέπει πρώτα να γεμίσουν,
• υπόστρωμα που θρυμματίζεται ή σκονίζει και χρειάζεται περισσότερα χέρια ασταριού,
• υπολείμματα παλιών κολλών που πρέπει να τριφτούν ή να αφαιρεθούν,
• κρύος και υγρός χώρος όπου όλα στεγνώνουν πιο αργά, ή αντίθετα πολύ ζεστός χώρος όπου το αστάρι στεγνώνει απότομα,
• δουλειά σε κατοικημένο διαμέρισμα, όπου χρειάζεται κάλυψη και μετακίνηση πραγμάτων.

Συντονισμός με τις άλλες ειδικότητες

Πριν από αυτή τη δουλειά πρέπει να έχουν τελειώσει οι κτίστες, ο σοβατζής και ο υδραυλικός στο δάπεδο. Μετά συνήθως ακολουθεί ο τεχνίτης δαπέδων με το κονίαμα, ο πλακάς ή ο ελαιοχρωματιστής για τη βαφή του δαπέδου. Στην πράξη συμβαίνει συχνά ο ηλεκτρολόγος να ανοίγει αυλάκι κοντά στο δάπεδο αφού έχει γίνει το αστάρωμα και να ξαναγεμίζει τις γωνίες σκόνη. Κανονίστε τη σειρά έτσι ώστε μετά το αστάρι να μην μπει κανείς να κάνει σκόνη. Στις ασταρωμένες επιφάνειες δεν πατάμε με λασπωμένα παπούτσια και δεν ακουμπάμε σακιά με υλικά.

• Αστάρι πάνω σε σκόνη. Το αστάρι δένει τη σκόνη μόνο στην επιφάνεια, από κάτω μένει αδύναμη στρώση. Το κονίαμα αργότερα ξεκολλάει μαζί με το αστάρι ή ακούγεται κούφιο στο χτύπημα.
• Λιμνούλες ασταριού. Σχηματίζεται γυαλιστερή μεμβράνη όπου το κονίαμα πιάνει ελάχιστα. Φαίνεται ως ξεφλούδισμα στα σημεία όπου μαζεύτηκε αστάρι.
• Λάθος τύπος ασταριού. Για παράδειγμα κοινό αστάρι πάνω σε παλιό μωσαϊκό ή πλακάκι. Το κονίαμα αποκολλάται από τη λεία επιφάνεια, συχνά μόνο όταν φορτιστεί.
• Σιλικόνη αντί για ακρυλικό. Ούτε το κονίαμα ούτε η βαφή κρατάνε πάνω της, στη γωνία μένει ανοιχτός αρμός και η βαφή εκεί «φεύγει».
• Σφραγισμένος αρμός διαστολής. Αν γεμίσει με σκληρό υλικό ένα σημείο όπου το δάπεδο πρέπει να κινείται, η τσιμεντοκονία ή το κονίαμα ραγίζει κοντά στους τοίχους.
• Σφραγιστικό σε πολύ βαθύ αρμό χωρίς κορδόνι. Το ακρυλικό στεγνώνει αργά, συρρικνώνεται και στη γωνία μένει βαθούλωμα ή ρωγμή.
• Ανοιχτά περάσματα σωλήνων. Το κονίαμα τρέχει στο ταβάνι από κάτω ή στον γείτονα και γύρω από τον σωλήνα μένει βυθισμένο σημείο.
• Μη τήρηση του χρόνου στεγνώματος. Κονίαμα πάνω σε νωπό αστάρι βγάζει φυσαλίδες και μικρές τρυπίτσες, τα λεγόμενα pinholes.

Αυτή τη δουλειά μπορεί να την κάνει και ένας επιδέξιος ερασιτέχνης, αν έχει υπομονή και ακολουθεί τα τεχνικά φυλλάδια των υλικών. Το κλειδί είναι η καθαριότητα και η σωστή επιλογή ασταριού ανάλογα με το τι θα μπει στο δάπεδο. Με αστάρια διαλύτου ή εποξειδικά αερίζετε καλά και φοράτε γάντια και προστασία ματιών.

1. Ξεκαθαρίστε τι θα ακολουθήσει στο δάπεδο και αγοράστε αστάρι από το ίδιο σύστημα.
2. Βγάλτε σοβατεπί, υπολείμματα κόλλας και χαλαρά κομμάτια μπετοκονίας.
3. Χτυπήστε και χαράξτε το υπόστρωμα, ξύστε τα αδύναμα σημεία.
4. Δοκιμάστε την απορροφητικότητα με μια σταγόνα νερό και αποφασίστε την αραίωση.
5. Σκουπίστε το δάπεδο και περάστε το καλά με ηλεκτρική σκούπα, μαζί με γωνίες και αρμούς.
6. Ανακατέψτε το αστάρι και απλώστε το ομοιόμορφα με ρολό σε όλη την επιφάνεια, χωρίς λιμνούλες.
7. Αφήστε το να στεγνώσει όσο λέει ο κατασκευαστής και μην πατάτε στο δωμάτιο.
8. Γεμίστε τις μεγάλες τρύπες σε τοίχους και σωλήνες με κονίαμα, τους βαθιούς αρμούς με κορδόνι πλήρωσης.
9. Βγάλτε ακρυλικό με το πιστόλι στις γωνίες και γύρω από τα περάσματα και στρώστε το με βρεγμένη σπάτουλα.
10. Σκουπίστε αμέσως τα περισσεύματα με υγρό πανί.
11. Μόλις σκληρύνει το σφραγιστικό, περάστε δεύτερο χέρι ασταριού, αν το ζητά το σύστημα.
12. Πριν από την επόμενη στρώση ελέγξτε ότι η επιφάνεια είναι στεγνή, καθαρή και χωρίς γυαλιστερά σημεία.

Αν δεν είστε σίγουροι για τον τύπο του υποστρώματος, ιδίως σε ανυδρίτη, μάρμαρο ή παλιό μωσαϊκό, είναι λογικό να το δει ένας τεχνίτης δαπέδων. Ένα λάθος στο αστάρωμα δεν διορθώνεται αργότερα χωρίς να φύγει το κονίαμα.

Ελέγξτε τη δουλειά πριν μπει η επόμενη ειδικότητα. Μετά δεν θα φαίνεται τίποτα. Περπατήστε το δωμάτιο με καλό φως και προσέξτε τα εξής:

• η επιφάνεια είναι ομοιόμορφα ασταρωμένη, χωρίς άβαφα νησάκια και χωρίς γυαλιστερές λιμνούλες,
• αν περάσετε την παλάμη, δεν μένει σκόνη και η επιφάνεια δεν θρυμματίζεται,
• οι γωνίες σε όλη την περίμετρο είναι σφραγισμένες συνεχόμενα, χωρίς διακοπές και τρύπες,
• το σφραγιστικό είναι στρωμένο, πιάνει και στο δάπεδο και στον τοίχο και δεν ξεκολλάει εύκολα,
• τα περάσματα σωλήνων είναι κλειστά και γύρω τους δεν υπάρχουν τρύπες προς την πλάκα,
• οι αρμοί διαστολής και οι θέσεις για την περιμετρική ταινία έμειναν ελεύθερα,
• σε τοίχους, κάσες και σωλήνες δεν έχουν μείνει υπολείμματα σφραγιστικού ή ασταριού,
• ο τεχνίτης σάς είπε ποιο υλικό χρησιμοποίησε και πότε μπορεί να μπει η επόμενη ειδικότητα.