Έκθεση ελέγχου εξωτερικής παροχής χαμηλής τάσης

Ο έλεγχος της παροχής δεν είναι τυπική διαδικασία που γίνεται μόνο για τα χαρτιά. Δείχνει αν η γραμμή που τροφοδοτεί όλο το σπίτι αντέχει και προστατεύει. Οι συνηθισμένες περιπτώσεις είναι αυτές:

• νέα σύνδεση: νέα μονοκατοικία, εξοχικό, αποθήκη ή εργαστήριο με δικό του μετρητή,
• αλλαγή ή μετατόπιση της γραμμής: νέο καλώδιο, άλλη διαδρομή, νέο κιβώτιο μετρητή,
• επισκευή μετά από ζημιά: για παράδειγμα, όταν ένας εκσκαφέας κόψει το καλώδιο σε εργασίες στην αυλή. Δεν αρκεί να ενωθεί ξανά, η επισκευή πρέπει να επιβεβαιωθεί με μετρήσεις,
• αύξηση ισχύος της παροχής, όπου μεγαλώνει η γενική ασφάλεια και το καλώδιο πρέπει να αντέχει το νέο φορτίο,
• παλιά κτίρια, όπου κανείς δεν ξέρει σε τι κατάσταση είναι η γραμμή και δεν υπάρχει πρόσφατο έγγραφο ελέγχου.

Στην Ελλάδα το δίκτυο και ο μετρητής ανήκουν στον ΔΕΔΔΗΕ. Η ευθύνη για τη γραμμή μετά τον μετρητή είναι δική σας. Ο ΔΕΔΔΗΕ έχει τεχνικές προδιαγραφές για τη θέση και τον τύπο του κιβωτίου μετρητή. Αξίζει να τις συζητήσετε με τον ηλεκτρολόγο πριν ανοίξει το αυλάκι, γιατί αργότερα οι αλλαγές κοστίζουν σε κόπο.

Ο έλεγχος δεν είναι μια γρήγορη ματιά στο καλώδιο. Ο ηλεκτρολόγος διαβάζει τα σχέδια, κοιτάζει πώς έγινε η τοποθέτηση και μετράει με βαθμονομημένα όργανα. Συνήθως η σειρά είναι η εξής:

1. Ζητά τα στοιχεία της εγκατάστασης: σχέδιο ή σκαρίφημα της γραμμής, τύπο καλωδίου και υλικών, φωτογραφίες του αυλακιού πριν το κλείσιμο, παλαιότερα έγγραφα ελέγχου αν υπάρχουν.
2. Ακολουθεί τη διαδρομή από το κιβώτιο του μετρητή μέχρι τον γενικό πίνακα. Ελέγχει αν οι πίνακες ταιριάζουν με το σχέδιο, αν κλείνουν καλά, αν έχουν σήμανση και αν έχουν βαθμό προστασίας κατάλληλο για εξωτερικό χώρο.
3. Επιβεβαιώνει ότι το καλώδιο προορίζεται για υπόγεια τοποθέτηση και ότι η διατομή του ταιριάζει με τη γενική ασφάλεια. Όπου φαίνονται, ελέγχει σωλήνες προστασίας, διελεύσεις και σφραγίσεις.
4. Μετρά την αντίσταση μόνωσης των αγωγών, δηλαδή αν η μόνωση έχει πάθει ζημιά ή έχει πάρει υγρασία.
5. Ελέγχει τη συνέχεια των αγωγών προστασίας (γείωσης). Ελέγχει επίσης ότι ο συνδυασμένος αγωγός PEN χωρίζεται σωστά σε PE και N, στο σημείο που ορίζει το σχέδιο.
6. Μετρά την αντίσταση του βρόχου σφάλματος. Έτσι φαίνεται αν η ασφάλεια θα πέσει αρκετά γρήγορα σε περίπτωση βλάβης.
7. Μετρά την αντίσταση γείωσης. Αν ο πίνακας έχει διακόπτη διαφυγής (ρελέ διαφυγής), δοκιμάζει και την πτώση του.
8. Συντάσσει την έκθεση με τις μετρήσεις, το συμπέρασμα και τυχόν ελλείψεις και την παραδίδει υπογεγραμμένη.

Η εξωτερική γραμμή δέχεται υγρασία, ζέστη, κρύο και χτυπήματα. Γι' αυτό ο ηλεκτρολόγος προσέχει πράγματα που μέσα στο σπίτι δεν παίζουν τόσο μεγάλο ρόλο: την άμμο γύρω από το καλώδιο, την προειδοποιητική ταινία από πάνω, τον σωλήνα κάτω από ράμπες και πλακόστρωτα, και τη στεγανή είσοδο του καλωδίου στο κτίριο.

Οι εγκαταστάσεις χαμηλής τάσης στην Ελλάδα ακολουθούν το πρότυπο ΕΛΟΤ HD 384, που βασίζεται στη διεθνή σειρά IEC 60364. Ένα μέρος του αφορά ειδικά τον έλεγχο της εγκατάστασης και ένα άλλο την προστασία από ηλεκτροπληξία. Μια σωστή έκθεση περιέχει:

• τα στοιχεία του ακινήτου, τον αριθμό παροχής και το είδος του ελέγχου (σε νέα γραμμή πρόκειται για αρχικό έλεγχο),
• περιγραφή της γραμμής: τύπο και διατομή καλωδίου, μήκος διαδρομής, τρόπο τοποθέτησης, πίνακες και μέγεθος γενικής ασφάλειας,
• το σύστημα γείωσης του δικτύου και τον τρόπο προστασίας από ηλεκτροπληξία,
• τις τιμές που μετρήθηκαν και τα όργανα που χρησιμοποιήθηκαν,
• λίστα με τις ελλείψεις που βρέθηκαν και προτάσεις για διόρθωση,
• καθαρό συμπέρασμα: μπορεί ή δεν μπορεί η εγκατάσταση να λειτουργήσει με ασφάλεια,
• όνομα του ηλεκτρολόγου, αριθμό και κατηγορία άδειας, ημερομηνία, υπογραφή και σφραγίδα.

Αν το συμπέρασμα είναι αρνητικό, η γραμμή δεν πρέπει να τεθεί σε λειτουργία. Μετά τη διόρθωση ο έλεγχος γίνεται ξανά.

Ο χρόνος και η δυσκολία της δουλειάς εξαρτώνται κυρίως από όσα βρίσκει ο ηλεκτρολόγος επί τόπου. Ο έλεγχος είναι πιο απλός όταν:

• η γραμμή είναι καινούργια και υπάρχουν σχέδιο και φωτογραφίες του αυλακιού πριν το κλείσιμο,
• η διαδρομή είναι μικρή και ξεκάθαρη και οι πίνακες είναι εύκολα προσβάσιμοι,
• την τοποθέτηση έκανε συνεργείο που γνωρίζει τις απαιτήσεις του ΔΕΔΔΗΕ.

Αντίθετα, ο έλεγχος γίνεται πιο δύσκολος με μεγάλη ή άγνωστη διαδρομή, χωρίς σχέδια, με παλιό καλώδιο άγνωστου τύπου, με γείωση που δύσκολα βρίσκεται ή όταν η δουλειά πρέπει να γίνει βιαστικά. Αν βρεθούν λάθη, χρειάζεται επισκευή και νέος έλεγχος. Στην πράξη συμβαίνει συχνά να μην έχει βγάλει κανείς φωτογραφίες πριν μπει το μπετό ή το χώμα. Τότε ο ηλεκτρολόγος δεν μπορεί να δει πώς μπήκε το καλώδιο. Μπορεί να ζητήσει τοπικό άνοιγμα ή γραπτή δήλωση του συνεργείου που το τοποθέτησε.

• Κακή ή ανύπαρκτη γείωση. Το ηλεκτρόδιο γείωσης δεν είναι συνδεδεμένο, οι συνδέσεις έχουν οξειδωθεί ή η αντίσταση γείωσης βγαίνει πολύ μεγάλη. Τότε η προστασία από ηλεκτροπληξία δεν δουλεύει όπως πρέπει.
• Πολύ λεπτό καλώδιο. Η διατομή δεν ταιριάζει με τη γενική ασφάλεια ή με το μήκος της διαδρομής. Το καλώδιο μπορεί να ζεσταίνεται και ο βρόχος σφάλματος δεν βγαίνει μέσα στα όρια.
• Λάθος καλώδιο ή λάθος τοποθέτηση. Καλώδιο που δεν προορίζεται για το έδαφος, χωρίς άμμο, χωρίς προειδοποιητική ταινία ή χωρίς σωλήνα κάτω από τη ράμπα του αυτοκινήτου.
• Πρόχειρες συνδέσεις. Γραμμή κρεμασμένη σε παλιό πίνακα χωρίς ασφάλεια, προσωρινά μούφα ή ένωση μετά από επισκευή που δεν είναι κατάλληλη για υπόγεια χρήση.
• Έλλειψη στοιχείων. Ο ιδιοκτήτης έχει μόνο τη διαβεβαίωση ότι «τα ηλεκτρικά τα έκανε ηλεκτρολόγος». Αυτό δεν αρκεί.

Μια ανεπίσημη γνώμη από γνωστό που ξέρει από ηλεκτρικά, χωρίς άδεια ηλεκτρολόγου, δεν έχει καμία αξία. Ο ηλεκτρολόγος που υπογράφει την έκθεση έχει προσωπική ευθύνη για όσα γράφει. Γι' αυτό είναι χρήσιμο να ελέγξει τη γραμμή κάποιος άλλος από εκείνον που την τοποθέτησε, ή τουλάχιστον να κρατήσετε φωτογραφίες και μετρήσεις που μπορεί να δει κάποιος τρίτος.

Πριν κρατήσετε την έκθεση στον φάκελο του σπιτιού ή τη δώσετε όπου χρειάζεται, διαβάστε την σημείο προς σημείο:

• η διεύθυνση, ο αριθμός παροχής και η περιγραφή της γραμμής συμφωνούν με την πραγματικότητα,
• αναφέρονται ο τύπος και η διατομή του καλωδίου και το μέγεθος της γενικής ασφάλειας,
• η έκθεση έχει πραγματικές τιμές μετρήσεων και όχι μόνο γενικές φράσεις,
• το συμπέρασμα λέει καθαρά ότι η εγκατάσταση μπορεί να λειτουργήσει με ασφάλεια,
• αν αναφέρονται ελλείψεις, έχετε γραπτή επιβεβαίωση ότι διορθώθηκαν,
• υπάρχουν το όνομα του ηλεκτρολόγου, ο αριθμός και η κατηγορία της άδειάς του,
• η έκθεση έχει ημερομηνία, αριθμό, υπογραφή και σφραγίδα,
• την έχετε σε χαρτί και ηλεκτρονικά, μαζί με φωτογραφίες της διαδρομής.