Εγκατάσταση καλωδίωσης δικτύου υπολογιστών (FTP)

Μια σωστή καλωδίωση ξεκινά στο χαρτί, όχι στον τοίχο. Ο ηλεκτρολόγος συζητά μαζί σας πού θα βρίσκονται ο υπολογιστής, η τηλεόραση, το router και οι κάμερες, και με βάση αυτά προτείνει πόσες πρίζες χρειάζονται και από πού θα περάσουν τα καλώδια.

1. Σχεδιασμός: ορίζεται η θέση του κεντρικού σημείου, δηλαδή ενός μικρού ερμαρίου (rack) ή κουτιού δικτύου, οι θέσεις των πριζών RJ45 και οι διαδρομές. Στα περισσότερα ελληνικά σπίτια το router του παρόχου μπαίνει κοντά στην είσοδο ή στο σαλόνι, οπότε είναι καλό η γραμμή του παρόχου να φτάνει στο ίδιο σημείο με το ερμάριο. Είναι λογικό να προβλεφθεί περιθώριο, για παράδειγμα δεύτερη πρίζα δίπλα στην τηλεόραση ή μια έξοδος στο ταβάνι για μελλοντικό σημείο πρόσβασης Wi-Fi.
2. Προετοιμασία διαδρομών: πριν από τον σοβά ανοίγονται αυλάκια στους τοίχους και τοποθετούνται σωλήνες. Σε γυψοσανίδα και ψευδοροφή τα καλώδια περνούν στο κενό πίσω από τις πλάκες. Σε εκ των υστέρων εγκατάσταση χρησιμοποιούνται κανάλια ή πλαστικά κανάλια επιφανείας.
3. Πέρασμα καλωδίων: κάθε πρίζα παίρνει δικό της καλώδιο, που φτάνει χωρίς διακοπή μέχρι το ερμάριο. Και στις δύο άκρες αφήνεται απόθεμα, συνήθως μερικές δεκάδες εκατοστά.
4. Τερματισμός: τα καλώδια συνδέονται στις πρίζες και στο patch panel με ένα ενιαίο σχήμα, T568A ή T568B. Στο FTP η θωράκιση πρέπει να ενωθεί με το μεταλλικό μέρος της πρίζας και του panel.
5. Γείωση: το patch panel και το rack συνδέονται με την ισοδυναμική σύνδεση και τη γείωση του κτιρίου. Αυτή η σύνδεση είναι δουλειά του ηλεκτρολόγου.
6. Μέτρηση και σήμανση: κάθε γραμμή μετριέται, παίρνει τον ίδιο αριθμό στην πρίζα και στο panel, και τα αποτελέσματα καταγράφονται σε πρωτόκολλο μέτρησης.

Το αθωράκιστο καλώδιο UTP δουλεύει αξιόπιστα σε ήσυχο περιβάλλον, για παράδειγμα σε μικρή καλωδίωση μέσα σε διαμέρισμα, όπου τα καλώδια δεδομένων δεν περνούν κολλητά με τα ηλεκτρικά. Το FTP αξίζει όπου τα δεδομένα τρέχουν παράλληλα με την ηλεκτρική εγκατάσταση, σε πολυκατοικίες με πυκνές καλωδιώσεις, σε γραφεία και σε μηχανοστάσια. Η θωράκιση όμως βοηθά μόνο όταν όλη η διαδρομή είναι θωρακισμένη και σωστά γειωμένη. Ένα καλώδιο FTP σε αθωράκιστη πρίζα συμπεριφέρεται σαν απλό UTP.

Για την κατηγορία ισχύει ένας απλός κανόνας: το καλώδιο μέσα στον τοίχο αλλάζει πολύ δύσκολα, οπότε δεν αξίζει να κάνετε οικονομία σε κάτι που αργότερα δεν διορθώνεται εύκολα.

• Cat 5e: σηκώνει σύνδεση gigabit, αλλά σε νέα καλωδίωση επιλέγεται πλέον μόνο κατ' εξαίρεση
• Cat 6: η συνηθισμένη επιλογή για διαμερίσματα, μονοκατοικίες και γραφεία, με περιθώριο για το μέλλον
• Cat 6a: κατάλληλη αν θέλετε ταχύτητες γύρω στα 10 Gbit/s και σε μεγαλύτερες αποστάσεις ή στήνετε δίκτυο για πολλά χρόνια

Όλα τα στοιχεία της γραμμής, δηλαδή καλώδιο, πρίζες, βύσματα και patch panel, πρέπει να είναι της ίδιας κατηγορίας. Οι υψηλότερες κατηγορίες είναι πιο χοντρές και πιο σκληρές, οπότε θέλουν φαρδύτερα κανάλια και μεγαλύτερη ακτίνα κάμψης, σύμφωνα με τα στοιχεία του κατασκευαστή.

Στην πράξη τα καλώδια δεδομένων περνούν σχεδόν πάντα μαζί με τα ηλεκτρικά, γι' αυτό συμφέρει να γίνουν και οι δύο εγκαταστάσεις μαζί και συντονισμένα. Καλώδια δεδομένων και ρεύματος δεν πρέπει να μπαίνουν κολλητά στο ίδιο αυλάκι. Το ιδανικό είναι ξεχωριστή διαδρομή ή χωριστό τμήμα του καναλιού με διαχωριστικό. Η απόσταση που χρειάζεται εξαρτάται από τον τύπο του καλωδίου και από το αν υπάρχει διαχωριστικό ανάμεσά τους. Κανόνες για τις διαδρομές και τη δομημένη καλωδίωση δίνουν τα πρότυπα ΕΛΟΤ EN 50174 και ΕΛΟΤ EN 50173.

Το ερμάριο ή το κουτί δικτύου χρειάζεται πρόσβαση για συντήρηση, αερισμό και δική του πρίζα 230 V, ίσως και UPS. Την πρίζα, την ασφάλεια στον πίνακα και τη γείωση του rack πρέπει να τις κάνει αδειούχος ηλεκτρολόγος, γιατί πρόκειται για εργασίες στην ηλεκτρική εγκατάσταση. Αν θέλετε να τροφοδοτείτε κάμερες ή σημεία πρόσβασης μέσω του καλωδίου δικτύου (PoE), αυτό πρέπει να ληφθεί υπόψη ήδη στην επιλογή καλωδίου και switch.

Πιο απλή είναι η εγκατάσταση στη φάση του σκελετού, όταν οι τοίχοι δεν έχουν ακόμη σοβά και τα καλώδια μπαίνουν σε σωλήνες μαζί με τις υπόλοιπες εγκαταστάσεις. Διευκολύνουν επίσης η γυψοσανίδα, μια προσβάσιμη ψευδοροφή και οι μικρές αποστάσεις μέχρι το κεντρικό σημείο.

Αντίθετα, τη δουλειά δυσκολεύουν:

• Η εκ των υστέρων εγκατάσταση σε έτοιμο σπίτι, όπου πρέπει να ανοιχτούν αυλάκια στον σοβά ή να βρεθεί δρόμος μέσα από υπάρχοντες σωλήνες
• Οι τοίχοι από τούβλο και κυρίως τα δοκάρια, οι κολόνες και οι πλάκες από μπετόν, όπου χρειάζεται διάτρηση για διελεύσεις
• Οι μεγάλες διαδρομές σε περισσότερους ορόφους και ο μεγάλος αριθμός πριζών
• Η υψηλότερη κατηγορία καλωδίου, που είναι πιο σκληρή και δουλεύεται πιο αργά
• Η απαίτηση για μέτρηση με πρωτόκολλο σε κάθε γραμμή

Στην πράξη επαναλαμβάνονται συχνά τα ίδια προβλήματα, που αργότερα φαίνονται ως διακοπές ή αργή σύνδεση.

• Αγείωτη θωράκιση: το φύλλο χωρίς σύνδεση δεν προστατεύει και μερικές φορές μπορεί να χειροτερέψει τις παρεμβολές
• Σκισμένο φύλλο: κατά την απογύμνωση ή τη σύνδεση το φύλλο σκίζεται και η θωράκιση παύει να είναι συνεχής
• Ανάμειξη θωρακισμένων και αθωράκιστων στοιχείων: καλώδιο FTP σε αθωράκιστη πρίζα χάνει το πλεονέκτημα της θωράκισης
• Κακός τερματισμός: μπερδεμένα ζεύγη, συνδυασμός των σχημάτων T568A και T568B ή πολύ ξεστριμμένοι αγωγοί κοντά στο βύσμα
• Ζημιά στο πέρασμα: πολύ κλειστές καμπύλες, καλώδιο σφιγμένο από στήριγμα ή τσάκισμα σε γωνία
• Έλλειψη σήμανσης και πρωτοκόλλου: μετά από χρόνια κανείς δεν ξέρει ποιο καλώδιο πάει πού και η αναζήτηση βλάβης αργεί

Κατά την παράδοση ζητήστε να δείτε τα αποτελέσματα της μέτρησης και ελέγξτε και μόνοι σας μερικά πράγματα:

• Κάθε πρίζα και κάθε θύρα στο patch panel έχουν την ίδια, ευανάγνωστη σήμανση
• Υπάρχει σχέδιο που δείχνει πού καταλήγει κάθε καλώδιο
• Για κάθε γραμμή υπάρχει αποτέλεσμα μέτρησης της σύνδεσης και της ποιότητας
• Καλώδιο, πρίζες και panel είναι της ίδιας κατηγορίας και όλα θωρακισμένα
• Το rack ή το patch panel είναι συνδεδεμένο στη γείωση
• Τα καλώδια στο ερμάριο είναι τακτοποιημένα και πουθενά τσακισμένα
• Οι πρίζες είναι σταθερά στερεωμένες και, όταν συνδέετε μια συσκευή, το δίκτυο δουλεύει χωρίς διακοπές