Έλεγχος ηλεκτρολογικής εγκατάστασης και ΥΔΕ (διαμέρισμα)

Ο ηλεκτρολόγος δεν «ρίχνει μια ματιά» μόνο. Επιθεωρεί την εγκατάσταση, κάνει μετρήσεις με ειδικά όργανα και καταγράφει τα αποτελέσματα. Το τελικό έγγραφο περιγράφει την εγκατάσταση και γράφει τις τιμές που μέτρησε, τα προβλήματα που βρήκε και ένα σαφές συμπέρασμα: μπορεί ή δεν μπορεί η εγκατάσταση να λειτουργεί με ασφάλεια.

Στην πράξη υπάρχουν δύο περιπτώσεις:

• αρχικός έλεγχος: γίνεται πριν μπει σε λειτουργία μια νέα ή ριζικά ανακαινισμένη εγκατάσταση,
• περιοδικός έλεγχος: επαναλαμβάνεται μετά από κάποια χρόνια και δείχνει αν η εγκατάσταση έχει χειροτερέψει στο μεταξύ.

Την ΥΔΕ την υπογράφει μόνο αδειούχος ηλεκτρολόγος εγκαταστάτης με άδεια της κατάλληλης ειδικότητας. Αν δεν είστε σίγουροι, ζητήστε του να σας δείξει την άδειά του. Ένας σοβαρός επαγγελματίας δεν θα το πάρει άσχημα.

Για τα σπίτια δεν ισχύει το αυστηρό πρόγραμμα ελέγχων που έχουν οι επιχειρήσεις. Ο έλεγχος όμως χρειάζεται συχνότερα απ' όσο νομίζουν πολλοί:

• μετά από ανακαίνιση, ακόμη και μερική, για παράδειγμα όταν αλλάζει ο ηλεκτρικός πίνακας ή γίνονται νέες γραμμές στην κουζίνα και στο μπάνιο,
• για σύνδεση ή επανασύνδεση ρεύματος, ή για αύξηση ισχύος, γιατί ο ΔΕΔΔΗΕ συνήθως ζητά πρόσφατη ΥΔΕ,
• όταν αγοράζετε ή πουλάτε διαμέρισμα: πολλές φορές δεν είναι υποχρεωτικό, αλλά δείχνει στον αγοραστή την κατάσταση των καλωδιώσεων, ιδίως σε πολυκατοικίες των δεκαετιών '60 έως '80,
• μετά από βλάβη, βραχυκύκλωμα ή φωτιά, για να βρεθεί η αιτία και να ελεγχθεί η υπόλοιπη εγκατάσταση,
• όταν νοικιάζετε το σπίτι και θέλετε έγγραφο ότι το ρεύμα είναι ασφαλές.

Στα παλιότερα διαμερίσματα καλό είναι να γίνεται έλεγχος περίπου κάθε δέκα χρόνια, και συχνότερα όταν τα καλώδια είναι σε κακή κατάσταση. Ένας άλλος λόγος είναι οι νέες συσκευές: κλιματιστικά, θερμοσίφωνας, επαγωγικές εστίες. Μια εγκατάσταση που φτιάχτηκε πριν από δεκαετίες συχνά δεν σχεδιάστηκε για τόσο φορτίο. Αν μένουν στο σπίτι μικρά παιδιά ή ηλικιωμένοι, ο έλεγχος αξίζει ακόμη περισσότερο.

Ποιος ευθύνεται για τι; Για την εγκατάσταση μέσα στο διαμέρισμα, από τον μετρητή και μετά, ευθύνεται ο ιδιοκτήτης. Για τις κοινές γραμμές, το κλιμακοστάσιο, τις αποθήκες και τους κοινόχρηστους χώρους φροντίζει η πολυκατοικία μέσω του διαχειριστή. Ο μετρητής και η παροχή ανήκουν στον ΔΕΔΔΗΕ, που έχει τους δικούς του όρους.

Σε ένα συνηθισμένο διαμέρισμα ο έλεγχος κρατάει συνήθως μία έως τρεις ώρες. Σε μεγάλο σπίτι ή σε πολύπλοκη εγκατάσταση χρειάζεται περισσότερος χρόνος. Η σειρά είναι περίπου η εξής:

1. Ο ηλεκτρολόγος κοιτάζει ό,τι έγγραφα υπάρχουν: σχέδιο του πίνακα, παλιότερη ΥΔΕ, σημειώσεις από προηγούμενες εργασίες.
2. Επιθεωρεί τον πίνακα, τη σήμανση των ασφαλειών, τις πρίζες, τους διακόπτες και τα καλώδια που φαίνονται. Ελέγχει επίσης αν τα υλικά ταιριάζουν στον χώρο, για παράδειγμα στο μπάνιο ή στο μπαλκόνι.
3. Μετράει τη συνέχεια του αγωγού προστασίας, δηλαδή αν η γείωση φτάνει σε κάθε πρίζα και σε κάθε συσκευή που τη χρειάζεται.
4. Μετράει την αντίσταση μόνωσης, που δείχνει αν η μόνωση των καλωδίων έχει φθαρεί ή παλιώσει.
5. Μετράει τη σύνθετη αντίσταση του βρόχου σφάλματος, για να δει αν σε μια βλάβη η ασφάλεια θα πέσει αρκετά γρήγορα.
6. Δοκιμάζει το διαφορικό (ρελέ διαφυγής): πέφτει στο σωστό ρεύμα διαρροής και στον σωστό χρόνο;
7. Αξιολογεί τα αποτελέσματα σύμφωνα με το πρότυπο ΕΛΟΤ HD 384 και συντάσσει τα έγγραφα.

Στη διάρκεια των μετρήσεων το ρεύμα θα κοπεί για λίγο. Σκεφτείτε το ψυγείο, τον υπολογιστή ή το ενυδρείο. Για τη μέτρηση μόνωσης πρέπει να βγάλετε τις συσκευές από τις πρίζες, αλλιώς μπορεί να αλλοιώσουν το αποτέλεσμα ή να πάθουν ζημιά.

Ο χρόνος που θα χρειαστεί ο ηλεκτρολόγος, άρα και το κόστος, εξαρτάται κυρίως από την κατάσταση του σπιτιού και από όσα του δώσετε:

• έγγραφα: με σχέδιο πίνακα και παλιά ΥΔΕ δεν χρειάζεται να ψάχνει ποια ασφάλεια ανήκει σε ποιο δωμάτιο,
• πλήθος κυκλωμάτων: περισσότερα κυκλώματα, πρίζες και διαφορικά σημαίνουν περισσότερες μετρήσεις,
• πρόσβαση στον πίνακα: ένας πίνακας κρυμμένος πίσω από ντουλάπα ή κλεισμένος από πλακάκια καθυστερεί τη δουλειά,
• ηλικία της εγκατάστασης: σε παλιά καλώδια, χωρίς γείωση ή με πρόχειρες προσθήκες των τελευταίων χρόνων, ο ηλεκτρολόγος πρέπει να ανακαλύψει πώς είναι συνδεδεμένα,
• υγροί χώροι: μπάνιο και μπαλκόνι έχουν αυστηρότερες απαιτήσεις και ελέγχονται πιο προσεκτικά,
• προβλήματα που βρίσκονται: ο έλεγχος δεν διορθώνει τίποτα, η επισκευή είναι ξεχωριστή δουλειά και μετά συνήθως χρειάζεται νέος έλεγχος.

Τα ίδια προβλήματα εμφανίζονται ξανά και ξανά. Αν τα ξέρετε από πριν, το αποτέλεσμα δεν θα σας ξαφνιάσει:

• δεν υπάρχει διαφορικό: σε πολλά παλιά σπίτια λείπει, ενώ αυτό κόβει το ρεύμα σε κλάσματα του δευτερολέπτου όταν κάποιος πάθει ηλεκτροπληξία,
• λείπει η γείωση σε πρίζες ή σε ολόκληρα δωμάτια,
• παλιός πίνακας με βιδωτές ασφάλειες και φθαρμένες ή υπερθερμασμένες συνδέσεις, που μπορεί να προκαλέσουν φωτιά,
• ερασιτεχνικές επεμβάσεις: πρίζα που άλλαξε χωρίς γείωση, φωτιστικό συνδεδεμένο «όπως βγει», ασφάλεια λάθος μεγέθους για το καλώδιο,
• φτηνά υλικά χωρίς πιστοποίηση: πρίζες και πολύπριζα που ζεσταίνονται με το φορτίο,
• χωρίς σήμανση στον πίνακα, οπότε σε μια βλάβη κανείς δεν ξέρει τι να κατεβάσει.

Αν ο ηλεκτρολόγος βρει σοβαρό πρόβλημα, ο έλεγχος βγαίνει αρνητικός. Μπορεί επίσης να σας προτείνει να μη χρησιμοποιείτε ένα μέρος της εγκατάστασης μέχρι να διορθωθεί. Αυτό δεν είναι υπερβολή, σας προστατεύει από ατύχημα και φωτιά. Αν έχετε κάνει κάτι μόνοι σας, πείτε του το ανοιχτά, γλιτώνετε και οι δύο χρόνο.

Στην ηλεκτρολογική εγκατάσταση πρέπει να επεμβαίνει μόνο αδειούχος ηλεκτρολόγος. Μη διορθώνετε μόνοι σας όσα βρέθηκαν στον έλεγχο.

Θα πάρετε τα έγγραφα σε γραπτή μορφή. Φυλάξτε τα μαζί με τα υπόλοιπα χαρτιά του σπιτιού και δώστε τα στον νέο ιδιοκτήτη αν πουλήσετε. Πριν τα παραλάβετε, δείτε αν περιέχουν:

• τη διεύθυνση και την ακριβή περιγραφή του διαμερίσματος,
• το είδος του ελέγχου, δηλαδή αρχικός ή περιοδικός,
• το όνομα του ηλεκτρολόγου, τα στοιχεία της άδειάς του και την υπογραφή του,