Ηλεκτρολογική εγκατάσταση σε διαμέρισμα 5 δωματίων: τοποθέτηση και τελειώματα

«Πακέτο» σημαίνει ότι η δουλειά κοστολογείται για ολόκληρο το διαμέρισμα και όχι ανά πρίζα. Για να λειτουργήσει αυτό, πρέπει και οι δύο πλευρές να ξέρουν τι περιλαμβάνεται και τι όχι. Σε διαμέρισμα πέντε δωματίων αυτό μετράει περισσότερο απ' ό,τι σε μια γκαρσονιέρα, γιατί οι διαφορές στον αριθμό των σημείων είναι μεγάλες.

Η πρώτη φάση (τοποθέτηση)

• σημάδεμα των διαδρομών και των θέσεων των κουτιών στους τοίχους σύμφωνα με το σχέδιο που έχετε συμφωνήσει,
• άνοιγμα αυλακιών στους τοίχους και οπών για τα κουτιά,
• τοποθέτηση κουτιών για διακόπτες και πρίζες και κουτιών διακλάδωσης,
• πέρασμα σωλήνων (σπιράλ) και καλωδίων για τις γραμμές φωτισμού και πριζών, την κουζίνα, τα μπάνια και τις μεμονωμένες συσκευές,
• τοποθέτηση και σύνδεση νέου ηλεκτρικού πίνακα διαμερίσματος,
• σύνδεση με τη γραμμή που έρχεται από τον μετρητή στην είσοδο της πολυκατοικίας, εφόσον αυτό έχει συμφωνηθεί,
• ισοδυναμική σύνδεση στα μπάνια όπου χρειάζεται.

Τα τελειώματα

Τα τελειώματα έρχονται μετά τους σοβάδες, τα σπατουλαρίσματα και το βάψιμο. Ο ηλεκτρολόγος βάζει πρίζες, διακόπτες και ροοστάτες, συνδέει κλέμες για τα φωτιστικά, εξοπλίζει τον πίνακα με τις ασφάλειες και τα ρελέ διαρροής και ελέγχει όλη την εγκατάσταση. Τότε φαίνεται αν η πρώτη φάση έγινε σωστά: ένα κουτί βαθιά χωμένο στον τοίχο ή στραβό διορθώνεται πολύ δύσκολα σε αυτό το στάδιο.

Τι συνήθως δεν περιλαμβάνεται

Χωριστά τιμολογούνται συνήθως το κλείσιμο των αυλακιών, η τοποθέτηση φωτιστικών (ειδικά πολυελαίων και ταινιών LED), τα ασθενή ρεύματα (δίκτυο δεδομένων, κεραία, θυροτηλέφωνο, συναγερμός), οι εφαρμογές έξυπνου σπιτιού, η αντικατάσταση της κεντρικής γραμμής της πολυκατοικίας και η αλλαγή της παροχής από τον διαχειριστή του δικτύου. Πρίζες και διακόπτες συχνά τα διαλέγει ο ίδιος ο πελάτης, οπότε ξεκαθαρίστε από πριν αν τα φέρνει ο ηλεκτρολόγος ή εσείς. Ρωτήστε επίσης ρητά αν οι τελικές μετρήσεις και τα σχετικά έγγραφα του αδειούχου ηλεκτρολόγου είναι μέσα στο πακέτο.

Στον τιμοκατάλογο θα βρείτε την ίδια δουλειά και για διαμερίσματα 1, 2, 3 και 4 δωματίων, η καθεμία σε δική της σελίδα. Η αρχή είναι ίδια, αλλά όσο μεγαλώνει το σπίτι, δεν αλλάζει μόνο ο αριθμός των πριζών. Αλλάζει και η λογική όλης της εγκατάστασης.

• Διαμέρισμα 1 και 2 δωματίων: λίγες γραμμές, μικρός πίνακας μίας ή δύο σειρών, δουλειά για έναν ή δύο τεχνίτες για λίγες μέρες. Κουζίνα και μπάνιο είναι τα μόνα πιο απαιτητικά σημεία.
• Διαμέρισμα 3 δωματίων: το τυπικό οικογενειακό διαμέρισμα. Οι γραμμές αυξάνονται, ο πίνακας θέλει συνήθως περισσότερες σειρές, αλλά η λογική μένει απλή.
• Διαμέρισμα 4 δωματίων: συχνά υπάρχει ήδη δεύτερο μπάνιο ή WC, περισσότερες συσκευές και μεγαλύτερες αποστάσεις.
• Διαμέρισμα 5 δωματίων: το μεγαλύτερο εύρος. Συνήθως δύο μπάνια, μεγάλη κουζίνα με επαγωγικές εστίες, γραφείο με πολλές πρίζες, ντουλάπες ή dressing room και κλιματιστικό σχεδόν σε κάθε δωμάτιο. Οι γραμμές είναι τόσες που ο πίνακας γίνεται πολλών σειρών και η κατανομή στα ρελέ διαρροής θέλει σκέψη.

Τι σημαίνει αυτό στην πράξη για ένα διαμέρισμα πέντε δωματίων:

• Μεγαλύτερα καλώδια: από τον πίνακα μέχρι το πιο απομακρυσμένο δωμάτιο η διαδρομή μπορεί να είναι μεγάλη. Στις ισχυρές συσκευές ο ηλεκτρολόγος προσέχει την πτώση τάσης και διαλέγει την κατάλληλη διατομή.
• Περισσότερα ρελέ διαρροής: αν όλο το σπίτι κρέμεται από ένα ρελέ, μια βλάβη σε μία συσκευή ρίχνει τα πάντα. Γι' αυτό οι γραμμές μοιράζονται σε περισσότερα ρελέ ή μπαίνουν συνδυασμένοι διακόπτες ρελέ και ασφάλειας (RCBO) στις σημαντικές γραμμές.
• Ισχύς παροχής: ένα μεγάλο σπίτι με επαγωγικές εστίες, φούρνο, δύο ηλεκτρικούς θερμοσίφωνες και πέντε κλιματιστικά μπορεί να φτάσει στο όριο της μονοφασικής παροχής. Μερικές φορές χρειάζεται τριφασική παροχή ή αύξηση της ισχύος.
• Μεγαλύτερο συνεργείο: στην πρώτη φάση συνήθως δουλεύουν περισσότεροι τεχνίτες ταυτόχρονα, αλλιώς οι άλλες ειδικότητες θα περίμεναν εβδομάδες.
• Μεγαλύτερος κίνδυνος λάθους στο σχέδιο: σε πέντε δωμάτια ξεχνιέται εύκολα μια πρίζα δίπλα στο κρεβάτι ή ένας διακόπτης στη δεύτερη είσοδο του σαλονιού. Ένα καλό σχέδιο εδώ μετράει περισσότερο απ' ό,τι σε ένα μικρό σπίτι.

Σχέδιο πριζών και φώτων

Τη μεγαλύτερη αξία την έχει ένα σχέδιο που γίνεται πριν ανοίξει κανείς το πρώτο αυλάκι. Αρκεί η κάτοψη του σπιτιού με τα έπιπλα σχεδιασμένα: πού θα μπει το κρεβάτι, το γραφείο, η τηλεόραση, ο πάγκος της κουζίνας, το πλυντήριο, το στεγνωτήριο. Μόνο μετά σχεδιάζονται πρίζες και διακόπτες. Γιατί; Επειδή μια πρίζα πίσω από ντουλάπα είναι άχρηστη και έναν διακόπτη πίσω από την ανοιχτή πόρτα δεν τον βρίσκει κανείς. Για την κουζίνα ζητήστε από τον κατασκευαστή των ντουλαπιών σχέδιο με τις θέσεις των συσκευών, αλλιώς τα κουτιά συχνά μετακινούνται. Σκεφτείτε επίσης από τώρα τις θέσεις των κλιματιστικών: παροχή ρεύματος και αποχέτευση νερών είναι πιο εύκολο να μπουν τώρα παρά αργότερα σε κανάλι.

Συνεννόηση με τον διαχειριστή της πολυκατοικίας

Σε πολυκατοικία δεν είστε μόνοι. Η γραμμή προς το διαμέρισμα έρχεται από τους μετρητές στην είσοδο ή στο υπόγειο, ο μετρητής ανήκει στον διαχειριστή του δικτύου και οι κολώνες και τα δοκάρια είναι φέροντα στοιχεία. Πριν ξεκινήσετε, ενημερώστε τον διαχειριστή της πολυκατοικίας, κανονίστε πότε θα κοπεί το ρεύμα στη γραμμή σας και πώς θα έχει πρόσβαση ο ηλεκτρολόγος στον χώρο των μετρητών. Οι περισσότερες πολυκατοικίες έχουν κανόνες για τις ώρες κοινής ησυχίας, τη χρήση του ανελκυστήρα και την απομάκρυνση των μπαζών.

Ισχύς παροχής

Αν σχεδιάζετε μεγαλύτερη κατανάλωση, για παράδειγμα επαγωγικές εστίες, αντλία θερμότητας για ζεστό νερό ή φόρτιση ηλεκτρικού αυτοκινήτου στην πυλωτή, η αύξηση ισχύος ή η μετατροπή σε τριφασική παροχή ζητείται από τον διαχειριστή του δικτύου διανομής. Αυτό παίρνει χρόνο, οπότε ξεκινήστε το παράλληλα με τον σχεδιασμό και όχι μετά το τέλος της δουλειάς. Αν η ανακαίνιση συνδυάζεται με ενεργειακή αναβάθμιση μέσω προγράμματος τύπου «Εξοικονομώ», ρωτήστε από νωρίς ποιες εργασίες καλύπτονται, ώστε η ηλεκτρολογική να συμβαδίζει με την αντλία θερμότητας ή τα νέα κλιματιστικά.

Κατάσταση του διαμερίσματος

Το σπίτι πρέπει να είναι άδειο, τα παλιά πλακάκια και οι σαθροί σοβάδες στα σημεία των αυλακιών να έχουν αφαιρεθεί και οι τοίχοι που γκρεμίζονται ή χτίζονται να έχουν τελειώσει. Ο ηλεκτρολόγος πρέπει να ξέρει πού θα είναι οι τελικοί τοίχοι, αλλιώς σχεδιάζει διαδρομές στα τυφλά. Φροντίστε για προσωρινό ρεύμα για τα εργαλεία, για παράδειγμα έναν πίνακα εργοταξίου ή μια προσωρινή γραμμή που έχετε συμφωνήσει.

1. Αποσύνδεση και αφαίρεση της παλιάς εγκατάστασης. Παλιά καλώδια που δεν βγαίνουν χωρίς να καταστραφεί ο σοβάς μένουν συχνά μέσα στον τοίχο αποσυνδεδεμένα. Το σημαντικό είναι να μη μείνει κανένα υπό τάση.
2. Περπάτημα στο σπίτι μαζί με τον πελάτη και σημάδεμα όλων των κουτιών και των διαδρομών στους τοίχους. Σε διαμέρισμα πέντε δωματίων αυτό παίρνει συνήθως μια ολόκληρη μέρα, και αξίζει.
3. Άνοιγμα αυλακιών και οπών για τα κουτιά. Χρησιμοποιείται φρέζα αυλακώσεων με αναρρόφηση, που μειώνει πολύ τη σκόνη. Οι διαδρομές πάνε κάθετα και οριζόντια σε συμφωνημένες ζώνες, όχι διαγώνια στον τοίχο.
4. Στερέωση των κουτιών με γύψο ή ταχύπηκτο κονίαμα. Τα κουτιά πρέπει να είναι στο επίπεδο της τελικής επιφάνειας, δηλαδή υπολογίζοντας το πάχος του σοβά ή του πλακιδίου.
5. Πέρασμα σωλήνων και καλωδίων. Κάθε γραμμή σημαδεύεται στην άκρη της μέσα στον πίνακα, ώστε αργότερα να είναι σαφές τι πάει πού.
6. Τοποθέτηση του πίνακα και σύνδεση της γραμμής παροχής. Η γραμμή από τους μετρητές συνδέεται μόνο αφού έχει συνεννοηθεί κανείς με τον διαχειριστή της πολυκατοικίας και όσο είναι χωρίς ρεύμα.
7. Έλεγχος της πρώτης φάσης και φωτογράφιση των διαδρομών πριν κλείσουν τα αυλάκια. Οι φωτογραφίες των τοίχων με τα καλώδια θα σας γλιτώσουν πολλά προβλήματα όταν αργότερα τρυπήσετε.
8. Κλείσιμο αυλακιών, σοβάς, βάψιμο και πλακάκια. Αυτά τα κάνουν οι άλλες ειδικότητες.
9. Τελειώματα: τοποθέτηση πριζών και διακοπτών, εξοπλισμός του πίνακα, σύνδεση κλεμών για τα φωτιστικά.
10. Τελικές μετρήσεις (μόνωση, γείωση, λειτουργία των ρελέ διαρροής), συμπλήρωση των εγγράφων από τον αδειούχο ηλεκτρολόγο και παράδοση.

Καλώδια και σωλήνες

Στα ελληνικά διαμερίσματα το πιο συνηθισμένο είναι μονόκλωνοι χάλκινοι αγωγοί μέσα σε πλαστικό σωλήνα σπιράλ μέσα στον τοίχο. Το σπιράλ έχει το πλεονέκτημα ότι ένα καλώδιο μπορεί αργότερα να αλλάξει χωρίς να ανοίξει ο τοίχος. Οι γραμμές φωτισμού είναι συνήθως 1,5 mm², οι γραμμές πριζών 2,5 mm². Για τις εστίες τραβιέται ξεχωριστή γραμμή μεγαλύτερης διατομής, ανάλογα με το αν η σύνδεση είναι μονοφασική ή τριφασική και με τις οδηγίες του κατασκευαστή. Σε διαμέρισμα πέντε δωματίων, στις μεγάλες διαδρομές προς ισχυρές συσκευές ο ηλεκτρολόγος μπορεί να βάλει μεγαλύτερη διατομή ώστε να περιορίσει την πτώση τάσης.

Πίνακας

Για μεγάλο διαμέρισμα επιλέγεται πίνακας πολλών σειρών με ελεύθερο χώρο. Το περιθώριο αξίζει: αν αργότερα προσθέσετε κλιματιστικό ή φόρτιση αυτοκινήτου, δεν χρειάζεται να αλλάξετε κουτί. Ο χωνευτός πίνακας δείχνει καλύτερα, αλλά θέλει τοίχο με αρκετό πάχος. Μέσα σε κολώνα ή δοκάρι από οπλισμένο σκυρόδεμα δεν ανοίγεται μεγάλη εσοχή, οπότε επιλέγεται επιφανειακός πίνακας ή άλλη θέση σε τοίχο από τούβλο.

Προστασίες

• Ρελέ διαρροής 30 mA: προστατεύει τους ανθρώπους από ηλεκτροπληξία. Σήμερα είναι αυτονόητο στις γραμμές πριζών και στα μπάνια.
• Συνδυασμένος διακόπτης ρελέ και ασφάλειας (RCBO): ενώνει τις δύο λειτουργίες για μία γραμμή. Σε βλάβη πέφτει μόνο αυτή, όχι το μισό σπίτι. Σε πέντε δωμάτια αυτό εκτιμάται, για παράδειγμα στη γραμμή του ψυγείου ή του υπολογιστή.
• Προστασία υπέρτασης: προστατεύει τα ηλεκτρονικά από υπερτάσεις του δικτύου. Αν χρειάζεται και ποιον τύπο, το κρίνει ο ηλεκτρολόγος ανάλογα με την υπόλοιπη εγκατάσταση της πολυκατοικίας.

Κουτιά και διακόπτες

Στη γυψοσανίδα μπαίνουν κουτιά ειδικά για κούφιους τοίχους, στο τούβλο και στο μπετό τα κλασικά. Τα βαθύτερα κουτιά διευκολύνουν τη σύνδεση, ειδικά όταν έχουν πολλά καλώδια ή ροοστάτη. Στους διακόπτες και στις πρίζες η διαφορά ανάμεσα σε φθηνά και ποιοτικά βρίσκεται κυρίως στη στερεότητα των επαφών και στον μηχανισμό. Σε πέντε δωμάτια είναι πάρα πολλά, οπότε η οικονομία σε κάθε κομμάτι φαίνεται συχνά αργότερα σε πρίζες που χαλαρώνουν.

Κλασικοί διακόπτες ή έξυπνο σπίτι

Αν σκέφτεστε έξυπνο έλεγχο για φώτα και ρολά, αποφασίστε πριν από την πρώτη φάση. Κάποια συστήματα θέλουν ουδέτερο αγωγό σε κάθε κουτί διακόπτη, άλλα ξεχωριστό καλώδιο επικοινωνίας ή βαθύτερα κουτιά. Σε ένα τελειωμένο σπίτι αυτά λύνονται δύσκολα. Στα ηλεκτρικά ρολά, που είναι πολύ διαδεδομένα στην Ελλάδα, χρειάζεται καλώδιο μέχρι το κουτί του ρολού σε κάθε παράθυρο.

Ο όγκος της δουλειάς σε διαμέρισμα πέντε δωματίων δεν εξαρτάται μόνο από τα δωμάτια. Σε δύο σπίτια ίδιου μεγέθους η δουλειά μπορεί να διαφέρει πολύ.

Ευκολότερη γίνεται με:

• τελειωμένο και συμφωνημένο σχέδιο που δεν αλλάζει κατά τη διάρκεια της δουλειάς,
• άδειο σπίτι και τελειωμένους εσωτερικούς τοίχους,
• επενδύσεις και ψευδοροφές από γυψοσανίδα, όπου τα καλώδια περνούν χωρίς αυλάκια,
• τοίχους από τούβλο, που ανοίγονται πιο εύκολα από το μπετό,
• προσβάσιμο χώρο μετρητών και συνεργάσιμο διαχειριστή.

Δυσκολότερη γίνεται με:

• πολλές κολώνες, δοκάρια και τοιχία από μπετό, όπου το αυλάκι είναι αργό και περιορισμένο,
• ταβάνια χωρίς ψευδοροφή, όταν τα καλώδια για τα φωτιστικά δεν μπορούν να περάσουν από τους παλιούς σωλήνες της πλάκας,
• αλλαγές στο σχέδιο στη μέση της δουλειάς, που σημαίνουν νέα αυλάκια και μετακίνηση κουτιών,
• πολλά ειδικά σημεία: ενδοδαπέδια θέρμανση σε δύο μπάνια, κλιματιστικά, ηλεκτρικά ρολά, πρίζες πάγκου στην κουζίνα,
• ένωση δύο διαμερισμάτων σε ένα, όπου υπάρχουν δύο παλιές παροχές και ίσως πρέπει να καταργηθεί η μία.

Ένα σημαντικό σημείο για τα φέροντα στοιχεία: βαθιά οριζόντια αυλάκια σε κολώνες, δοκάρια ή τοιχία μπορεί να αποδυναμώσουν τον φέροντα οργανισμό. Αν δεν είστε σίγουροι ποιοι τοίχοι είναι φέροντες, ρωτήστε τον διαχειριστή για τα σχέδια της πολυκατοικίας ή συμβουλευτείτε πολιτικό μηχανικό.

Ο ηλεκτρολόγος έρχεται στο σπίτι δύο φορές και ενδιάμεσα δουλεύουν άλλοι. Η πρώτη φάση ακολουθεί το γκρέμισμα και το χτίσιμο των τοίχων, αλλά προηγείται των σοβάδων, της μπετοκονίας, των σπατουλαρισμάτων και των πλακιδίων. Πρέπει να συντονιστεί με τον υδραυλικό: στο μπάνιο και στην κουζίνα καλώδια και σωλήνες νερού δεν πρέπει να συναντιούνται τυχαία, αλλά βάσει συμφωνίας. Για την ενδοδαπέδια θέρμανση πρέπει να ξέρει κανείς πού θα μπει ο θερμοστάτης και ο αισθητήρας.

Ο πλακάς πρέπει να ξέρει πού είναι τα κουτιά για να τα κόψει με ακρίβεια, ιδανικά στη μέση του πλακιδίου ή στον αρμό. Ο γυψοσανιδάς πρέπει να ξέρει πού θα μπουν τα χωνευτά σποτ πριν κλείσει την ψευδοροφή. Ο ελαιοχρωματιστής πρέπει να βάψει πριν από τα τελειώματα και όχι μετά, αλλιώς τα πλαίσια θα γεμίσουν πιτσιλιές.

Η πρώτη φάση σε διαμέρισμα πέντε δωματίων με καλά δεμένο συνεργείο διαρκεί συνήθως μία έως δύο εβδομάδες, ανάλογα με τους τοίχους και τον αριθμό των σημείων. Τα τελειώματα είναι πιο σύντομα, συνήθως λίγες μέρες. Ανάμεσα μεσολαβεί ο χρόνος για σοβάδες, στέγνωμα και βάψιμο, που μπορεί να είναι και αρκετές εβδομάδες. Ο γύψος στα κουτιά πιάνει γρήγορα, όμως ο σοβάς στα αυλάκια πρέπει να στεγνώσει σύμφωνα με τις οδηγίες του κατασκευαστή πριν από το σπατουλάρισμα.

• Λίγες πρίζες στο γραφείο και δίπλα στα κρεβάτια: φαίνεται με τα πολύπριζα στο πάτωμα αμέσως μετά τη μετακόμιση. Σε πέντε δωμάτια συμβαίνει κυρίως σε δωμάτια που στον σχεδιασμό «δεν είχαν ακόμα χρήση».
• Κουτιά πολύ βαθιά ή που εξέχουν: τα πλαίσια δεν κάθονται στον τοίχο και οι πρίζες κουνιούνται.
• Όλα σε ένα ρελέ διαρροής: μια βλάβη σε μία συσκευή ρίχνει όλο το σπίτι, μαζί με το ψυγείο.
• Γραμμές χωρίς σήμανση στον πίνακα: σε βλάβη κανείς δεν ξέρει τι να κατεβάσει.
• Διαγώνιες διαδρομές καλωδίων: αργότερα τις βρίσκει το τρυπάνι όταν κρεμάτε ένα ράφι.
• Ανεπαρκής γραμμή για την κουζίνα: οι εστίες ρίχνουν την ασφάλεια ή δεν συνδέονται όπως ορίζει ο κατασκευαστής.
• Ξεχασμένα ασθενή ρεύματα και κλιματιστικά: τα καλώδια δικτύου και οι παροχές των κλιματιστικών περνούν μετά το βάψιμο μόνο σε κανάλια.
• Καμία φωτογραφία: σε μελλοντικές επεμβάσεις οι διαδρομές ψάχνονται με ανιχνευτή και με ρίσκο.

Υπενθύμιση ασφάλειας: ηλεκτρολογική εγκατάσταση σε διαμέρισμα κάνει μόνο αδειούχος ηλεκτρολόγος, και πριν μπει σε λειτουργία πρέπει να ελεγχθεί με μετρήσεις. Γι' αυτό κανένα κομμάτι αυτής της δουλειάς δεν είναι κατάλληλο για ερασιτέχνη μάστορα και εδώ δεν δίνεται οδηγός αυτοκατασκευής. Αν κατά τις εργασίες μυρίσετε γκάζι, μην ακουμπήσετε διακόπτες, βγείτε από το σπίτι και καλέστε το 112.

Για την παραλαβή κρατήστε αρκετό χρόνο και περάστε το σπίτι δωμάτιο προς δωμάτιο. Ανάψτε κάθε φως, δοκιμάστε κάθε πρίζα, για παράδειγμα με έναν απλό ελεγκτή πρίζας, και πατήστε το κουμπί TEST σε κάθε ρελέ διαρροής. Ζητήστε να σας εξηγήσουν τον πίνακα.

• έχετε παραλάβει τα έγγραφα του αδειούχου ηλεκτρολόγου με τις μετρήσεις, υπογεγραμμένα,
• στον πίνακα υπάρχει περιγραφή όλων των γραμμών, ευανάγνωστη και σύμφωνη με την πραγματικότητα,
• κάθε ρελέ διαρροής πέφτει όταν πατάτε το κουμπί TEST,
• όλες οι πρίζες και οι διακόπτες είναι σταθεροί, ίσιοι και τα πλαίσια κάθονται στον τοίχο,
• κάθε φως ανάβει από τα σημεία που συμφωνήσατε, στα αλλέ ρετούρ και από τα δύο,
• στην κουζίνα η γραμμή για εστίες και φούρνο είναι έτοιμη σύμφωνα με τις οδηγίες του κατασκευαστή,
• στα μπάνια έχει γίνει η ισοδυναμική σύνδεση και οι συσκευές ταιριάζουν με τις ζώνες γύρω από μπανιέρα και ντουζιέρα,
• δεν έχουν μείνει πουθενά γυμνές άκρες καλωδίων ούτε κουτιά χωρίς καπάκι,
• έχετε φωτογραφίες των διαδρομών πριν κλείσουν τα αυλάκια και ενημερωμένο σχέδιο της εγκατάστασης όπως έγινε,
• τα σημεία που προστέθηκαν ή αφαιρέθηκαν είναι γραμμένα στο πρωτόκολλο παραλαβής.