Ηλεκτρολογική εγκατάσταση σε γκαρσονιέρα: σωληνώσεις και τελειώματα

Οι ηλεκτρολόγοι χωρίζουν τη δουλειά σε δύο φάσεις. Ανάμεσά τους δουλεύουν άλλοι τεχνίτες.

Οι σωληνώσεις, δηλαδή η πρώτη φάση, γίνονται πριν από τους σοβάδες και τα πλακάκια. Ο ηλεκτρολόγος σημαδεύει τις διαδρομές, ανοίγει αυλάκια, χτίζει τα κουτιά για διακόπτες και πρίζες, περνά σωλήνες σπιράλ και καλώδια και ετοιμάζει τη θέση του πίνακα. Όταν τελειώσει αυτή η φάση, από τους τοίχους βγαίνουν μόνο άκρες καλωδίων.

Τα τελειώματα γίνονται μετά το βάψιμο, όταν οι τοίχοι είναι έτοιμοι. Τότε μπαίνουν οι μηχανισμοί και τα πλαίσια των διακοπτών και των πριζών, συνδέονται οι ασφάλειες και το ρελέ στον πίνακα, συνδέονται οι παροχές για φωτιστικά, κουζίνα, θερμοσίφωνα και κλιματιστικό, και γίνονται οι μετρήσεις σε όλη την εγκατάσταση.

Σε μια γκαρσονιέρα η δουλειά αφορά συνήθως ένα μικρό χολ, έναν κύριο χώρο, κουζίνα ή κουζινούλα μέσα στον χώρο και ένα μπάνιο. Το αν το πακέτο περιλαμβάνει υλικά, κλείσιμο αυλακιών, τοποθέτηση φωτιστικών και μετρήσεις διαφέρει από συνεργείο σε συνεργείο. Διαβάστε την προσφορά γραμμή προς γραμμή.

Στο NUMIQ κάθε μέγεθος διαμερίσματος έχει δική του θέση στον τιμοκατάλογο. Η διαφορά δεν είναι μόνο τα μέτρα καλωδίου. Με τον αριθμό των χώρων αλλάζουν ο πίνακας, τα κυκλώματα, ο χρόνος και η οργάνωση της δουλειάς.

• Γκαρσονιέρα (αυτή η εργασία): μικρό εμβαδόν, κοντές διαδρομές, ένας κύριος χώρος. Το μεγαλύτερο μέρος της δουλειάς είναι η κουζίνα και το μπάνιο, όχι το δωμάτιο. Ο πίνακας είναι μικρότερος και τα κυκλώματα είναι συνήθως γύρω στα δέκα. Τις σωληνώσεις τις τελειώνουν δύο ηλεκτρολόγοι συνήθως σε λίγες μέρες.
• Δυάρι: προστίθεται υπνοδωμάτιο και μαζί του ακόμα ένα κύκλωμα φωτισμού και πριζών, συχνά και δεύτερο κλιματιστικό. Ο πίνακας θέλει περισσότερες θέσεις και οι διαδρομές από το χολ μακραίνουν.
• Τριάρι: τα κυκλώματα μοιράζονται ανά χώρο και ζώνη. Μεγαλύτερος πίνακας είναι σχεδόν κανόνας και, όταν η κατανάλωση ανεβαίνει, εξετάζεται και η ισχύς της παροχής.
• Τεσσάρι και πεντάρι: πολλά κυκλώματα, συχνά δύο μπάνια, μεγαλύτερη κουζίνα, κλιματιστικό σε κάθε δωμάτιο, δίκτυο και κεραία σε πολλούς χώρους. Η δουλειά κρατά περισσότερο και χωρίς λεπτομερές σχέδιο δύσκολα μένει τάξη.

Η γκαρσονιέρα έχει μια ιδιαιτερότητα: η κουζίνα της συγκεντρώνει μεγάλο μέρος της κατανάλωσης και των πριζών. Κουζίνα, φούρνος, ψυγείο, πλυντήριο πιάτων, φούρνος μικροκυμάτων, βραστήρας και συχνά και πλυντήριο ρούχων βρίσκονται σε λίγα μέτρα. Γι' αυτό δεν αξίζει να γλιτώσετε τα ξεχωριστά κυκλώματα της κουζίνας με τη λογική ότι το σπίτι είναι μικρό. Αν η κουζινούλα είναι μέσα στον κύριο χώρο, σκεφτείτε καλά πού θα μπει ο πάγκος και πού το κρεβάτι ή ο καναπές, γιατί ο ίδιος τοίχος συχνά εξυπηρετεί και τα δύο.

Ένα ακόμα σημείο: στη γκαρσονιέρα συχνά υπάρχει ένα μόνο κλιματιστικό που ζεσταίνει και δροσίζει όλο το σπίτι. Θέλει δική του γραμμή και σωστή θέση, ώστε να μη φυσάει κατευθείαν πάνω στο κρεβάτι.

Αν διστάζετε ανάμεσα σε αυτή την εργασία και στο δυάρι, μετράει ο πραγματικός αριθμός των χώρων διαμονής. Μια γκαρσονιέρα με χωριστή κουζίνα παραμένει γκαρσονιέρα. Η κουζίνα δεν μετριέται ως δωμάτιο, ακόμα κι αν θέλει μερικές πρίζες παραπάνω.

Σχέδιο για πρίζες, διακόπτες και φώτα

Στην πράξη συχνά ο ηλεκτρολόγος βρίσκει άδειο το σπίτι και ο ιδιοκτήτης δείχνει τις θέσεις των πριζών πάνω στον τοίχο. Γίνεται κι έτσι, αλλά βοηθά πολύ ένα απλό σκαρίφημα για κάθε χώρο:

• πού θα μπει ο πάγκος της κουζίνας, σε τι ύψος θα είναι η επιφάνεια εργασίας και πού οι συσκευές,
• πού θα είναι το κρεβάτι, ο καναπές, η τηλεόραση, το γραφείο,
• αν το πλυντήριο ρούχων θα μπει στο μπάνιο ή στην κουζίνα,
• πού θα μπει η εσωτερική και πού η εξωτερική μονάδα του κλιματιστικού,
• πού θα είναι το φως οροφής και αν θέλετε φως κάτω από τα ντουλάπια, στον καθρέφτη ή αλέ ρετούρ στο χολ,
• αν θέλετε καλώδιο δικτύου για τηλεόραση και router, καθώς και σύνδεση για το θυροτηλέφωνο.

Καλό είναι η κουζίνα να έχει σχεδιαστεί από τον επιπλοποιό πριν από τις σωληνώσεις. Μια πρίζα που κρύβεται πίσω από ντουλάπι ή μια παροχή φούρνου στη λάθος πλευρά διορθώνεται δύσκολα αργότερα, με σκάψιμο σε φρέσκο σοβά.

Η πολυκατοικία και ο διαχειριστής

Σε μια πολυκατοικία δεν σας ανήκουν όλα. Ο πίνακας των μετρητών, που βρίσκεται συνήθως στην είσοδο ή στο υπόγειο, η κοινή κατακόρυφη στήλη και οι ασφάλειες πριν από τον μετρητή ανήκουν στην πολυκατοικία ή στον ΔΕΔΔΗΕ και είναι σφραγισμένα. Πριν ξεκινήσουν οι εργασίες, μιλήστε με τον διαχειριστή. Θα μάθετε ποιος έχει πρόσβαση στους μετρητές, ποιες ώρες ισχύει η κοινή ησυχία και πού μπορούν να μπουν τα μπάζα. Αν χρειάζεστε μεγαλύτερη ισχύ παροχής, για παράδειγμα για επαγωγικές εστίες, θερμοσίφωνα και κλιματιστικό ταυτόχρονα, αυτό γίνεται μέσω του παρόχου ρεύματος και του ΔΕΔΔΗΕ, όχι με αυτοσχέδιες λύσεις.

Τι ετοιμάζετε στο σπίτι

Το σπίτι πρέπει να είναι άδειο, με εξασφαλισμένη πρόσβαση και με προσωρινή παροχή ρεύματος για τα εργαλεία. Αυτήν συνήθως τη στήνει ο ίδιος ο ηλεκτρολόγος, με μια πρίζα εργοταξίου κοντά στον πίνακα. Βοηθά να ξέρετε από πού περνούν οι σωλήνες νερού, θέρμανσης και, αν υπάρχει, φυσικού αερίου, ώστε να μην τρυπηθούν όταν ανοίγονται αυλάκια. Αν μυρίσει αέριο, βγείτε από το σπίτι, μην ανάβετε φώτα και μην ενεργοποιείτε συσκευές, και καλέστε το 112.

Αφαίρεση των παλιών γραμμών

Ο ηλεκτρολόγος πρώτα αποσυνδέει το διαμέρισμα και βεβαιώνεται ότι οι γραμμές δεν έχουν τάση. Ξηλώνει τον παλιό πίνακα με τις βιδωτές ασφάλειες, τους διακόπτες, τις πρίζες και τα φωτιστικά. Τα παλιά καλώδια είτε τραβιούνται από τους σωλήνες είτε αποσυνδέονται και μένουν στον τοίχο. Αν οι παλιοί σωλήνες είναι σε καλή κατάσταση και αρκετά φαρδιοί, μερικές φορές ξαναχρησιμοποιούνται για νέα καλώδια. Το σημαντικό είναι να μη μείνει κανένα παλιό καλώδιο συνδεδεμένο και να μην το χρησιμοποιήσει κανείς κατά λάθος αργότερα.

Διαδρομές, αυλάκια και κουτιά

Οι διαδρομές πηγαίνουν κάθετα και οριζόντια, όχι διαγώνια. Αυτό γίνεται για ασφάλεια: όποιος τρυπήσει αργότερα τον τοίχο για ένα ράφι έχει μια ιδέα πού μπορεί να βρίσκεται καλώδιο. Οι οριζόντιες διαδρομές είναι συνήθως λίγο κάτω από το ταβάνι ή λίγο πάνω από το πάτωμα, οι κάθετες πάνω και κάτω από τα κουτιά. Τα αυλάκια ανοίγονται με αυλακωτή που έχει αναρρόφηση σκόνης, τα κουτιά με ποτηροτρύπανο, και στερεώνονται με γύψο ή κόλλα. Το ύψος των πριζών και των διακοπτών το συμφωνείτε από πριν και κρατιέται ίδιο σε όλο το σπίτι.

Καλώδια και πίνακας διαμερίσματος

Για τα κυκλώματα φωτισμού χρησιμοποιείται συνήθως χάλκινος αγωγός διατομής 1,5 mm², για τις πρίζες 2,5 mm². Η ηλεκτρική κουζίνα ή οι εστίες έχουν συνήθως ξεχωριστή, πιο χοντρή γραμμή. Ξεχωριστή γραμμή παίρνουν επίσης το πλυντήριο ρούχων, το πλυντήριο πιάτων, ο φούρνος, ο ηλεκτρικός θερμοσίφωνας και το κλιματιστικό. Στο μπάνιο λαμβάνονται υπόψη οι ζώνες γύρω από μπανιέρα και ντουζιέρα, όπου δεν μπαίνουν πρίζες ούτε διακόπτες. Οι κανόνες αυτοί υπάρχουν στα πρότυπα ΕΛΟΤ για τις ηλεκτρικές εγκαταστάσεις κτιρίων, τα οποία ο ηλεκτρολόγος γνωρίζει.

Ο πίνακας μπαίνει συνήθως στο χολ, στη θέση του παλιού, γιατί εκεί φτάνει η γραμμή από τους μετρητές. Μπαίνει νέο κουτί με αρκετές θέσεις και περιθώριο για μελλοντικές προσθήκες. Μέσα τοποθετούνται ο γενικός διακόπτης, οι μικροαυτόματοι για κάθε κύκλωμα και ρελέ διαφυγής, συνήθως ευαισθησίας 30 mA. Ανάλογα με την περίπτωση προστίθεται και προστασία από υπερτάσεις. Ελέγχεται επίσης η γείωση: σε πολλές παλιές πολυκατοικίες είναι ανεπαρκής ή δεν υπάρχει καθόλου, και αυτό πρέπει να λυθεί πριν από οτιδήποτε άλλο. Πριν κλείσουν τα αυλάκια, φωτογραφίστε όλο το σπίτι, ώστε να ξέρετε αργότερα από πού περνούν τα καλώδια.

Τελειώματα

Μετά τους σοβάδες, τα πλακάκια και το βάψιμο, ο ηλεκτρολόγος επιστρέφει. Τοποθετεί μηχανισμούς και πλαίσια σε διακόπτες και πρίζες, συνδέει τις παροχές για φωτιστικά, κουζίνα, θερμοσίφωνα και κλιματιστικό, και συνδέει και σημαδεύει τον πίνακα. Τα φωτιστικά μπαίνουν όπως έχει συμφωνηθεί: σε κάποιες προσφορές περιλαμβάνονται, σε άλλες ετοιμάζεται μόνο μια κλέμα και τα κρεμάτε εσείς αργότερα.

Μετρήσεις και τεκμηρίωση

Στο τέλος η εγκατάσταση μετριέται: αντίσταση μόνωσης, σύνθετη αντίσταση βρόχου, αντίσταση γείωσης, λειτουργία του ρελέ διαφυγής, σωστή σύνδεση του αγωγού προστασίας. Ο αδειούχος ηλεκτρολόγος καταγράφει τα αποτελέσματα και συντάσσει την Υπεύθυνη Δήλωση Εγκαταστάτη (ΥΔΕ) με το μονογραμμικό σχέδιο του πίνακα. Χωρίς αυτήν δεν πρέπει να βάλετε την εγκατάσταση σε χρήση. Το έγγραφο χρησιμεύει και σε μια πώληση ή ενοικίαση του σπιτιού, και όταν χρειαστεί να συνεννοηθείτε με την ασφαλιστική εταιρεία μετά από ζημιά.

Στις περισσότερες ελληνικές πολυκατοικίες ο φέρων οργανισμός είναι από οπλισμένο σκυρόδεμα και οι τοίχοι ανάμεσα είναι από τούβλο. Στο τούβλο τα αυλάκια ανοίγονται σχετικά εύκολα. Στις κολόνες, στα δοκάρια και στα τοιχώματα από μπετό η κατάσταση είναι διαφορετική. Εκεί δεν ανοίγονται βαθιά αυλάκια, κυρίως οριζόντια, γιατί αποδυναμώνεται ο φέρων οργανισμός και μέσα υπάρχει οπλισμός. Ο ηλεκτρολόγος επιλέγει άλλες διαδρομές:

• παλιές διαδρομές: το νέο καλώδιο περνά από τη θέση της παλιάς γραμμής, αν η κατάστασή της το επιτρέπει,
• δάπεδο: αν γίνεται νέο δάπεδο, οι σωλήνες περνούν μέσα στη μπετοκονία και ανεβαίνουν στους τοίχους μόνο για λίγο,
• τουβλότοιχοι και χωρίσματα: οι διαδρομές μεταφέρονται όσο γίνεται στους τοίχους από τούβλο ή γυψοσανίδα,
• ψευδοροφές και επενδύσεις: στο μπάνιο, στο χολ και πάνω από τον πάγκο τα καλώδια κρύβονται στη γυψοσανίδα,
• κανάλια: όπου δεν γίνεται αλλιώς, βοηθά ένα επιφανειακό κανάλι, παρότι δεν είναι όμορφο.

Στα μικρά διαμερίσματα κάτι τέτοιο συμβαίνει συχνά, γιατί οι λίγοι τοίχοι συχνά έχουν κολόνα ακριβώς εκεί που θέλετε τον πάγκο ή την τηλεόραση. Αν το μπάνιο ανακαινίζεται από την αρχή, τα ηλεκτρολογικά σχεδιάζονται μαζί με τις νέες γυψοσανίδες και τις σωληνώσεις νερού.

Ακόμα και σε δύο γκαρσονιέρες ίδιου μεγέθους η δουλειά μπορεί να κρατήσει διαφορετικά. Είναι πιο εύκολη όταν:

• το σπίτι είναι άδειο και έτοιμο για τις χοντρές δουλειές,
• υπάρχει σχέδιο κουζίνας και διάταξη επίπλων,
• γίνεται ταυτόχρονα νέο δάπεδο και νέοι σοβάδες, οπότε τα αυλάκια δεν πειράζουν κανέναν,
• οι τοίχοι είναι κυρίως από τούβλο και ανοίγονται εύκολα,
• η γραμμή από τους μετρητές και η γείωση είναι σε καλή κατάσταση.

Αντίθετα, τη δουλειά την καθυστερεί και τη δυσκολεύει:

• σπίτι που κατοικείται ή έχει ακόμα πράγματα,
• πολλές κολόνες και τοιχώματα από μπετό, όπου ψάχνονται άλλες διαδρομές,
• η διατήρηση έτοιμων πλακακιών ή σοβάδων που δεν πρέπει να χαλάσουν,
• αλλαγές της τελευταίας στιγμής, όταν τα κουτιά μετακινούνται αφού έχουν ανοιχτεί τα αυλάκια,
• φθαρμένη ή μικρή γραμμή από τους μετρητές ή ανύπαρκτη γείωση, που πρέπει να λυθεί μαζί με την πολυκατοικία,
• πολλές ειδικές απαιτήσεις: πολλά κυκλώματα φωτισμού, ταινίες LED, καλώδιο δικτύου σε κάθε τοίχο.

Ο ηλεκτρολόγος μπαίνει στην αρχή της ανακαίνισης. Η συνηθισμένη σειρά σε μια γκαρσονιέρα είναι: καθαιρέσεις, σωληνώσεις ηλεκτρολογικών, υδραυλικά και αποχετεύσεις, σωληνώσεις κλιματιστικού, νέα χωρίσματα και ψευδοροφές, σοβάδες ή σπατουλαρίσματα, δάπεδα και πλακάκια, βάψιμο, τελειώματα ηλεκτρολογικών, τοποθέτηση κουζίνας και τελικές μετρήσεις.

Τι προσέχετε στον συντονισμό:

• υδραυλικός: οι πρίζες για πλυντήριο και θερμοσίφωνα πρέπει να ταιριάζουν με τις παροχές νερού,
• πλακάς: τα κουτιά μέσα στα πλακάκια σχεδιάζονται ιδανικά ώστε να πέφτουν στον αρμό ή στη μέση του πλακιδίου,
• επιπλοποιός κουζίνας: το ύψος του πάγκου και η θέση των συσκευών καθορίζουν τις πρίζες,
• ψυκτικός: η γραμμή του κλιματιστικού και η διαδρομή των χαλκοσωλήνων και της αποχέτευσης συμφωνούνται πριν από τους σοβάδες,
• γυψοσανιδάς: τα καλώδια για ψευδοροφές και επενδύσεις πρέπει να περάσουν πριν κλείσουν οι πλάκες,
• ελαιοχρωματιστής: τα τελειώματα γίνονται μετά το τελικό χέρι, όχι ενδιάμεσα.

Οι σωληνώσεις σε μια γκαρσονιέρα κρατούν συνήθως δύο έως τέσσερις εργάσιμες μέρες για δύο ηλεκτρολόγους, ανάλογα με τους τοίχους και την έκταση. Ανάμεσα στις σωληνώσεις και στα τελειώματα μεσολαβεί ο χρόνος για σοβάδες, πλακάκια και βάψιμο, συχνά μερικές εβδομάδες. Τα ίδια τα τελειώματα με τις μετρήσεις παίρνουν συνήθως μία μέρα. Τα αυλάκια κλείνουν μόνο αφού ελεγχθούν οι διαδρομές. Το κλείσιμο με γύψο θέλει, κατά τον κατασκευαστή, από μερικές ώρες έως μία μέρα πριν συνεχιστεί η δουλειά.

• Λίγες πρίζες στον πάγκο: μετά από έναν χρόνο μαγειρεύετε με πολύπριζο πάνω στην επιφάνεια εργασίας. Σε μικρή κουζίνα θέλετε πρίζες πάνω από τον πάγκο σε περισσότερα σημεία.
• Όλα σε ένα κύκλωμα: όταν δουλεύουν μαζί φούρνος, βραστήρας και πλυντήριο, πέφτει η ασφάλεια. Ξεχωριστά κυκλώματα για τις μεγάλες συσκευές το αποτρέπουν.
• Κλιματιστικό σε κοινή γραμμή με πρίζες: το καλοκαίρι, με το κλιματιστικό συνέχεια αναμμένο, η γραμμή ζεσταίνεται και η ασφάλεια πέφτει. Η δική του γραμμή λύνει το πρόβλημα.
• Ενώσεις με παλιά καλώδια: αν το νέο καλώδιο συνδεθεί κάπου με παλιό, φθαρμένο αγωγό χωρίς γείωση, η ένωση μπορεί να ζεσταθεί και να προκαλέσει φωτιά. Σε πλήρη αντικατάσταση η παλιά γραμμή αποσυνδέεται εντελώς.
• Χωρίς ρελέ διαφυγής ή χωρίς γείωση: η εγκατάσταση λειτουργεί, αλλά λείπει η προστασία από ηλεκτροπληξία. Οι μετρήσεις το αποκαλύπτουν.
• Πρίζες πίσω από ντουλάπια: κουτί που βγαίνει πίσω από το πλαϊνό ενός ντουλαπιού ή πίσω από το ψυγείο δεν χρησιμοποιείται. Χωρίς σχέδιο κουζίνας συμβαίνει εύκολα.
• Διακόπτης πίσω από την πόρτα: όταν η πόρτα ανοίγει προς την πλευρά του διακόπτη, τον ψάχνετε πίσω από το φύλλο. Ελέγξτε από πριν προς τα πού ανοίγει κάθε πόρτα.
• Πίνακας χωρίς σήμανση: σε έναν χρόνο κανείς δεν ξέρει ποια ασφάλεια είναι του μπάνιου. Η περιγραφή των κυκλωμάτων είναι μέρος της παράδοσης.
• Καμία φωτογραφία: τρυπώντας για ένα ράφι, τρυπάτε καλώδιο. Οι φωτογραφίες των διαδρομών πριν από τον σοβά θέλουν ελάχιστο κόπο.

Γιατί κάποια λάθη φαίνονται μόνο αργότερα; Μια νέα εγκατάσταση με την πρώτη ματιά ανάβει και δουλεύει. Τα αδύνατα σημεία τα δείχνει το φορτίο της καθημερινής χρήσης, για παράδειγμα ένα καλοκαιρινό βράδυ με κλιματιστικό, φούρνο και πλυντήριο ταυτόχρονα.

Στην παραλαβή ζητήστε να σας δείξει ο ηλεκτρολόγος τον πίνακα και περάστε το σπίτι χώρο προς χώρο. Πατήστε το κουμπί δοκιμής του ρελέ διαφυγής: πρέπει να κόψει αμέσως. Ανάψτε όλα τα φώτα και δοκιμάστε όλους τους διακόπτες. Στις πρίζες μπορείτε να συνδέσετε μια κοινή συσκευή ή έναν απλό ελεγκτή πρίζας. Μην επεμβαίνετε μέσα στην εγκατάσταση, αυτή είναι δουλειά του ηλεκτρολόγου.

• η Υπεύθυνη Δήλωση Εγκαταστάτη με τα αποτελέσματα των μετρήσεων σας έχει παραδοθεί υπογεγραμμένη,
• ο πίνακας έχει περιγραφή όλων των κυκλωμάτων και αντιστοιχεί στην πραγματικότητα,
• το ρελέ διαφυγής αντιδρά στο κουμπί δοκιμής,
• όλες οι πρίζες και οι διακόπτες είναι σταθερά, ίσια και στο συμφωνημένο ύψος,
• κάθε φως ανάβει από όλα τα συμφωνημένα σημεία,
• κουζίνα, φούρνος, πλυντήριο πιάτων, πλυντήριο ρούχων, θερμοσίφωνας και κλιματιστικό έχουν ξεχωριστές παροχές,
• στο μπάνιο δεν υπάρχουν πρίζες ή διακόπτες στις απαγορευμένες ζώνες,
• η παλιά γραμμή που δεν χρησιμοποιείται είναι αποσυνδεδεμένη και μονωμένη,
• έχετε φωτογραφίες των διαδρομών πριν από τον σοβά,
• τα καλώδια δικτύου, κεραίας και θυροτηλεφώνου είναι τερματισμένα και σημαδεμένα,
• γύρω από τα κουτιά και τον πίνακα ο τοίχος είναι επιδιορθωμένος και καθαρός.