Επισκευές σοβά σε τοίχους (γυψοσοβάς, ασβεστοτσιμεντοκονίαμα)

Η διαφορά κρίνεται κυρίως από το πόσο μεγάλη και πόσο βαθιά είναι η ζημιά και σε τι χώρο βρίσκεται ο τοίχος.

• Μικρές επισκευές γίνονται σε περιορισμένα σημεία σε ξηρούς χώρους: τρύπες από ούπα, σπασμένες γωνίες, αυλάκια καλωδίων, ρηχά βαθουλώματα. Ο γυψοσοβάς απλώνεται εύκολα, πήζει γρήγορα και λειαίνεται ωραία, οπότε ο τοίχος είναι σχεδόν έτοιμος για στόκο ή βάψιμο.
• Βαριές επισκευές χρειάζονται όταν ο σοβάς έχει φύγει μέχρι το τούβλο ή το μπετό, όταν πρέπει να καλυφθεί μεγαλύτερη επιφάνεια ή παχύτερη στρώση ή όταν επισκευάζεται παραδοσιακός ασβεστοτσιμεντοσοβάς, που στην Ελλάδα είναι ο πιο συνηθισμένος. Εδώ η δουλειά γίνεται σε στρώσεις και συχνά πρέπει πρώτα να γεμίσουν οι τρύπες με κονίαμα ή κομμάτια τούβλου.

Παίζει ρόλο και το ύψος. Μια επισκευή δίπλα στο πάτωμα είναι άλλη δουλειά από ένα μερεμέτι κάτω από το ταβάνι ενός ψηλού παλιού δωματίου, όπου χρειάζεται σκαλωσιά ή σταθερό κινητό ικρίωμα.

Το υλικό δεν το διαλέγετε με βάση το τι έχει το κατάστημα στο ράφι. Το υλικό της επισκευής πρέπει να ταιριάζει με τον αρχικό σοβά και να αντέχει τις συνθήκες του χώρου.

• Γυψοσοβάς μπαίνει σε εσωτερικούς ξηρούς χώρους: σαλόνια, υπνοδωμάτια, διαδρόμους. Απλώνεται σε σχετικά χοντρή στρώση με τη μία, το ακριβές πάχος το γράφει ο κατασκευαστής στη συσκευασία. Δεν κάνει για εξωτερικούς τοίχους, για υγρή τοιχοποιία ούτε για σημεία όπου πέφτει απευθείας νερό.
• Ασβεστοτσιμεντοκονίαμα αντέχει περισσότερο την υγρασία και μπαίνει μέσα και έξω. Ταιριάζει σε υπόγεια, αποθήκες, λεβητοστάσια, σε σοβατεπί και βάσεις τοίχων, σε επισκευές παλιών ασβεστοσοβάδων και όπου θα κολληθούν αργότερα πλακάκια. Στεγνώνει όμως πιο αργά και οι χοντρές στρώσεις μπαίνουν σταδιακά.

Γιατί έχει σημασία; Ο γύψος και τα τσιμεντοειδή υλικά δεν συνεργάζονται πάντα καλά. Στην πράξη συμβαίνει συχνά να μπαλωθεί με γύψο ένας υγρός τοίχος στο ισόγειο ή στο υπόγειο και μετά από λίγους μήνες η επισκευή να φουσκώσει και να πέσει. Αντίστοιχα, ασβεστοτσιμεντοκονίαμα δεν μπαίνει πάνω σε γύψο. Αν δεν ξέρετε από τι είναι ο παλιός σοβάς, ρωτήστε έναν τεχνίτη ή κάντε μια μικρή δοκιμή σε σημείο που δεν φαίνεται.

1. Έλεγχος του τοίχου. Με ελαφρύ χτύπημα φαίνεται πού ο σοβάς ακούγεται κούφιος και κρατάει χαλαρά. Αυτά τα σημεία ξηλώνονται μέχρι γερό υπόστρωμα, αλλιώς η επισκευή θα πέσει μαζί τους.
2. Καθάρισμα. Φεύγει η σκόνη, οι παλιές μπογιές που ξεφλουδίζουν, τα λίπη και οι χαλαροί κόκκοι. Βγαίνουν τα παλιά ούπα και τα καρφιά.
3. Γέμισμα των βαθιών σημείων. Μεγάλες τρύπες και κενά στην τοιχοποιία γεμίζουν πρώτα με κονίαμα ή κομμάτια τούβλου, για να μη χρειάζεται ο σοβάς να γεφυρώνει κενό.
4. Αστάρωμα. Το απορροφητικό υπόστρωμα σταθεροποιείται με αστάρι. Το λείο μπετό, που στις ελληνικές πολυκατοικίες συναντάτε σε κολόνες και δοκάρια, θέλει συνήθως αστάρι πρόσφυσης, αλλιώς ο σοβάς δεν πιάνει. Το είδος του ασταριού το διαλέγετε σύμφωνα με τον κατασκευαστή του σοβά.
5. Εφαρμογή του υλικού. Το υλικό μπαίνει με μυστρί ή σπάτουλα και τραβιέται με πήχη στο ίδιο επίπεδο με τον υπόλοιπο τοίχο. Στις βαριές επισκευές η δουλειά γίνεται σε στρώσεις και η κάθε νέα μπαίνει όταν έχει πήξει η προηγούμενη.
6. Γωνίες και ενώσεις. Οι χαλασμένες γωνίες ενισχύονται με γωνιόκρανο. Στο σημείο όπου ενώνονται δύο διαφορετικά υλικά, όπως τούβλο και μπετό, μπαίνει μέσα στον σοβά υαλόπλεγμα, που μειώνει τον κίνδυνο ρωγμής.
7. Λείανση και στέγνωμα. Ο γυψοσοβάς λειαίνεται μόλις πήξει. Το ασβεστοτσιμεντοκονίαμα θέλει περισσότερο χρόνο, ενδεικτικά περίπου μία μέρα για κάθε χιλιοστό πάχους, αλλά τα ακριβή στοιχεία τα δίνει ο κατασκευαστής. Τον ελληνικό καλοκαιριάτικο καύσωνα καλό είναι να τον αποφεύγετε ή να βρέχετε ελαφρά το κονίαμα, γιατί όταν στεγνώνει πολύ γρήγορα ραγίζει.

Δύο τοίχοι που μοιάζουν ίδιοι μπορεί να διαφέρουν πολύ σε κόπο, και άρα και στο κόστος. Η δουλειά τραβάει σε μάκρος κυρίως όταν υπάρχουν:

• βαθιές ζημιές που θέλουν πολλές στρώσεις,
• πολλά μικρά σκόρπια σημεία αντί για μία ενιαία επιφάνεια,
• γωνίες, λαμπάδες παραθύρων, καμάρες και περιθώρια κασωμάτων,
• δουλειά σε ύψος, κάτω από το ταβάνι ή σε κλιμακοστάσιο,
• παλιός σοβάς που τρίβεται και πρέπει πρώτα να ξηλωθεί,
• υγρή τοιχοποιία, που πρέπει πρώτα να στεγνώσει ή να λυθεί η αιτία της υγρασίας,
• επιπλωμένο σπίτι, όπου πρέπει να προστατευτούν έπιπλα και πατώματα.

Αντίθετα, ένα άδειο δωμάτιο, ένας στεγνός και γερός τοίχος και ενιαίες επιφάνειες επιτρέπουν γρήγορη και καθαρή δουλειά.

• Σοβάς πάνω σε σαθρό υπόστρωμα. Αν μείνει από κάτω παλιά στρώση που ακούγεται κούφια, η επισκευή αργότερα ραγίζει ή πέφτει μαζί της.
• Παράλειψη ασταριού. Το απορροφητικό τούβλο ή το πορομπετόν τραβάει το νερό από το κονίαμα πολύ γρήγορα και αυτό δεν προλαβαίνει να πήξει σωστά.
• Γύψος σε υγρό σημείο. Αν ο τοίχος έχει υγρασία ή διαρροή, πρώτα λύνεται η αιτία και μετά έχει νόημα να επισκευαστεί ο σοβάς.
• Βάψιμο πάνω σε νωπή επισκευή. Σε σημείο που δεν έχει στεγνώσει η μπογιά αλλάζει χρώμα, μένουν λεκέδες ή ξεφλουδίζει.
• Μπάλωμα στατικής ρωγμής. Λοξές ρωγμές από τις γωνίες παραθύρων και πορτών ή ρωγμές που ξανανοίγουν μετά την επισκευή μπορεί να οφείλονται σε κίνηση του φέροντος οργανισμού. Στην Ελλάδα εμφανίζονται συχνά και μετά από σεισμό. Μια τέτοια ρωγμή πρέπει πρώτα να την δει πολιτικός μηχανικός, ο σοβάς μόνος του δεν τη λύνει.

Τρύπες από ούπα, μικρά βαθουλώματα ή ένα ρηχό αυλάκι σε στεγνό δωμάτιο μπορείτε να τα φτιάξετε και μόνοι σας. Για μεγάλες επιφάνειες, χοντρές στρώσεις και δουλειά κάτω από ψηλό ταβάνι καλύτερα να φωνάξετε τεχνίτη.

1. Βγάλτε από τον τοίχο ούπα και καρφιά, εντοπίστε με ελαφρύ χτύπημα τα χαλαρά σημεία και ξηλώστε τα μέχρι γερό υπόστρωμα.
2. Ξεσκονίστε το σημείο με πινέλο ή ηλεκτρική σκούπα.
3. Περάστε αστάρι σύμφωνα με τις οδηγίες του κατασκευαστή του σοβά και αφήστε το να στεγνώσει.
4. Ανακατέψτε σε καθαρό νερό μόνο όσο γυψοσοβά προλαβαίνετε να δουλέψετε πριν αρχίσει να πήζει.
5. Πιέστε το υλικό μέσα στην τρύπα και τραβήξτε το με σπάτουλα ή πήχη στο επίπεδο του τοίχου.
6. Σε βαθύτερο σημείο αφήστε την πρώτη στρώση να πήξει και βάλτε δεύτερη.
7. Μόλις πήξει, λειάνετε το σημείο, αφήστε το να στεγνώσει και μόνο τότε στοκάρετε ή βάψτε.

Τις επισκευές ελέγξτε τις καλύτερα με πλάγιο φως, για παράδειγμα με έναν φακό κολλημένο στον τοίχο. Έτσι βλέπετε κάθε ανωμαλία που αργότερα θα έδειχνε και η μπογιά.

• τα επισκευασμένα σημεία δεν ακούγονται κούφια όταν τα χτυπάτε ελαφρά,
• η επισκευή είναι στο ίδιο επίπεδο με τον τοίχο και με τον πήχη δεν φαίνεται σκαλοπάτι ή λακκούβα,
• οι γωνίες είναι ίσιες και ακέραιες,
• δεν υπάρχουν τριχοειδείς ρωγμές ή φυσαλίδες,
• στις ενώσεις διαφορετικών υλικών έχει μπει υαλόπλεγμα,
• το υλικό ταιριάζει με τον χώρο, δεν έχει μπει γύψος σε υγρούς ή εξωτερικούς τοίχους,
• ο τεχνίτης σας έχει πει πότε μπορεί ο τοίχος να στοκαριστεί ή να βαφτεί.