Σοβάς μηχανής (ασβεστοτσιμεντοκονίαμα)

Η μηχανή ρίχνει πάντα την ίδια ποσότητα νερού, οπότε το μείγμα έχει παντού την ίδια σύσταση. Σε μεγάλες επιφάνειες η δουλειά προχωράει πιο γρήγορα και η επιφάνεια βγαίνει πιο ομοιόμορφη από ό,τι με το ανακάτεμα στο χέρι. Ο παραδοσιακός σοβάς σε τρεις στρώσεις (πεταχτό, λάσπωμα, τελικό) αντικαθίσταται εδώ συνήθως από μία ενιαία στρώση. Η σειρά είναι περίπου αυτή:

1. Έλεγχος και προετοιμασία της επιφάνειας. Ο σοβατζής ελέγχει την τοιχοποιία, καθαρίζει τη σκόνη και τα υπολείμματα λάσπης και γεμίζει τους μεγάλους αρμούς. Ανάλογα με το υπόστρωμα περνάει αστάρι ή γέφυρα πρόσφυσης.
2. Τοποθέτηση οδηγών. Στους τοίχους μπαίνουν μεταλλικοί οδηγοί σοβά, που ορίζουν το επίπεδο. Στις γωνίες και στα λαμπάδια των κουφωμάτων μπαίνουν γωνιόκρανα, που προστατεύουν τις ακμές.
3. Ρύθμιση της μηχανής. Ρυθμίζεται η παροχή νερού, ώστε το μείγμα να μην είναι ούτε νερουλό ούτε πολύ σφιχτό.
4. Εκτόξευση. Ο σοβάς ρίχνεται σε λωρίδες, συνήθως από κάτω προς τα πάνω, σε συνεχή στρώση. Το πάχος είναι συνήθως 10 έως 20 χιλιοστά, ανάλογα με το πόσο ίσιος είναι ο τοίχος και τις οδηγίες του κατασκευαστή.
5. Τράβηγμα με πήχη. Με μακρύ πήχη αλουμινίου ο σοβάς τραβιέται πάνω στους οδηγούς. Το υλικό που περισσεύει αφαιρείται και τα βαθουλώματα γεμίζουν όσο ο σοβάς είναι φρέσκος.
6. Φινίρισμα. Όταν ο σοβάς τραβήξει λίγο, ισιώνεται ξανά και μετά τρίβεται με σφουγγάρι ή τσόχα. Βγαίνει μια λεπτή επιφάνεια που βάφεται κατευθείαν ή δέχεται λεπτό στόκο.
7. Ωρίμανση. Ο σοβάς στεγνώνει φυσικά, με μέτριο αερισμό και χωρίς απότομη θέρμανση ή έντονη ζέστη.

Τα περισσότερα προβλήματα με τον σοβά ξεκινούν πριν ακόμα πέσει η πρώτη λάσπη. Το υπόστρωμα πρέπει να είναι γερό, καθαρό και χωρίς άλατα. Παλιές στρώσεις που ξεκολλάνε, λαδομπογιές ή υπολείμματα κόλλας πρέπει να φύγουν, αλλιώς ο νέος σοβάς δεν θα κρατήσει πάνω τους.

Κάθε υλικό ρουφάει το νερό διαφορετικά:

• το τούβλο ρουφάει μέτρια και συνήθως αρκεί ένα αστάρι που εξισώνει την απορροφητικότητα,
• το κυψελωτό σκυρόδεμα (πορομπετόν) ρουφάει πολύ, γι' αυτό χρησιμοποιείται αστάρι και σοβάς που ο κατασκευαστής προτείνει ρητά για αυτό το υλικό. Αλλιώς ο σοβάς στεγνώνει πολύ νωρίς και ραγίζει,
• το λείο μπετό (κολόνες, δοκάρια, πλάκες, τοιχία) σχεδόν δεν απορροφά νερό και χρειάζεται γέφυρα πρόσφυσης με χαλαζιακή άμμο, που δημιουργεί τραχιά επιφάνεια.

Στις ελληνικές οικοδομές ο τοίχος από τούβλο ακουμπάει σχεδόν πάντα σε κολόνες και δοκάρια από μπετό. Εκεί τα δύο υλικά κινούνται διαφορετικά και συχνά εμφανίζονται τριχοειδείς ρωγμές. Γι' αυτό στις ενώσεις τούβλου και μπετό μπαίνει συνήθως πλέγμα οπλισμού σοβά.

Πριν από τον σοβά πρέπει να έχουν τελειώσει όλες οι σωληνώσεις και οι καλωδιώσεις μέσα στους τοίχους. Τα καλώδια και τα κουτιά τα τοποθετεί και τα ελέγχει πιστοποιημένος ηλεκτρολόγος, και τα κουτιά πρέπει να βρίσκονται στο επίπεδο του μελλοντικού σοβά. Τις σωληνώσεις νερού και θέρμανσης καλό είναι ο υδραυλικός να τις περάσει από δοκιμή πίεσης πριν σοβατιστούν. Μια διαρροή κάτω από τελειωμένο σοβά επισκευάζεται με πολύ περισσότερο κόπο. Τα αυλάκια που μένουν από τις σωληνώσεις γεμίζουν από πριν και, αν είναι φαρδιά, καλύπτονται με πλέγμα.

Ο ασβεστοτσιμεντοειδής σοβάς συνδυάζει την αντοχή του τσιμέντου με τη διαπνοή του ασβέστη. Είναι σκληρός, αντέχει στα χτυπήματα και στην τριβή και ανέχεται την υγρασία καλύτερα από τον γύψο. Γι' αυτό προτιμάται σε μπάνια, κουζίνες, διαδρόμους, υπόγεια, γκαράζ, λεβητοστάσια και κάτω από πλακάκια.

Ο γυψοσοβάς είναι πιο λεπτός και μετά το φινίρισμα βγαίνει τόσο λείος που βάφεται σχεδόν κατευθείαν. Ταιριάζει σε ξηρούς χώρους κατοικίας. Στο μπάνιο οι κατασκευαστές τον επιτρέπουν μόνο με προϋποθέσεις, για παράδειγμα με καλό αερισμό και στεγανωτικό επάλειψης κάτω από τα πλακάκια. Σε υπόγειο ή γκαράζ δεν ταιριάζει.

Ο σοβάς μηχανής με ασβεστοτσιμεντοκονίαμα γίνεται στους εσωτερικούς χώρους συνήθως μονοστρωματικός. Δηλαδή ο κορμός και η τελική επιφάνεια γίνονται μαζί και τρίβονται με τσόχα. Αν θέλετε πιο λείο τοίχο, για παράδειγμα για ανοιχτό χρώμα με πλάγιο φως, ο ελαιοχρωματιστής περνάει μετά την ωρίμανση λεπτό στόκο και σπατουλάρει.

Ο κόπος, και άρα το τελικό κόστος, εξαρτάται κυρίως από το πώς είναι ο τοίχος πριν από τον σοβά:

• ίσια τοιχοποιία σε καινούργια οικοδομή σοβατίζεται πιο γρήγορα, γιατί αρκεί λεπτότερη στρώση,
• στραβοί τοίχοι σε παλιά σπίτια θέλουν παχύτερη στρώση, μερικές φορές σε δύο φάσεις, και περισσότερο υλικό,
• το ξήλωμα παλιών σοβάδων και το κατέβασμα των μπάζων προσθέτουν δουλειά,
• πολλά παράθυρα, λαμπάδια, γωνίες και εσοχές σημαίνουν πολλά γωνιόκρανα και πολύ φινίρισμα με το χέρι,
• ψηλά ταβάνια και κλιμακοστάσια χρειάζονται σκαλωσιά,
• η πρόσβαση για τη μηχανή παίζει επίσης ρόλο: η μηχανή θέλει παροχή νερού, ρεύμα και χώρο για τα σακιά. Σε διαμέρισμα πολυκατοικίας σε ψηλό όροφο τα λάστιχα πρέπει να φτάσουν μακριά.

Αν μπορείτε, σοβατίστε όλο το σπίτι ή το διαμέρισμα σε ένα ενιαίο διάστημα. Έτσι η μηχανή στήνεται και καθαρίζεται μία φορά μόνο.

• Σοβάς σε βρόμικο ή σαθρό υπόστρωμα. Ο σοβάς ακούγεται κούφιος όταν τον χτυπάτε και μπορεί να ξεφλουδίσει.
• Λάθος σύσταση μείγματος. Το νερουλό μείγμα χάνει αντοχή και κάνει κηλίδες. Το σφιχτό τραβιέται δύσκολα και η επιφάνεια μένει χοντροκομμένη.
• Αργό τράβηγμα με τον πήχη. Στον τοίχο μένουν κύματα και βαθουλώματα.
• Λάθος στιγμή στο φινίρισμα. Αν τριφτεί νωρίς, η επιφάνεια τραβιέται και κλείνει. Αν τριφτεί αργά, δεν ισιώνει πια.
• Πολύ γρήγορο στέγνωμα. Ρεύμα αέρα, ήλιος κατευθείαν στον τοίχο, καύσωνας ή θέρμανση στο φουλ προκαλούν ρωγμές συρρίκνωσης. Τις ζεστές μέρες βοηθάει να κλείνετε τα παράθυρα από τη μεριά του ήλιου και να βρέχετε ελαφρά τον τοίχο, αν το προβλέπει ο κατασκευαστής. Με παγωνιά δεν σοβατίζουμε. Οι περισσότεροι κατασκευαστές δίνουν ελάχιστη θερμοκρασία γύρω στους +5 °C.
• Βάψιμο ή πλακάκια πάνω σε υγρό σοβά. Η μπογιά μπορεί να λεκιάσει ή να ξεφλουδίσει. Ως ενδεικτικό μέτρο αναφέρεται συχνά περίπου μία μέρα στεγνώματος για κάθε χιλιοστό πάχους. Αυτό που μετράει όμως είναι η οδηγία του κατασκευαστή.

Στην παραλαβή πάρτε έναν μακρύ πήχη ή αλφάδι και έναν φακό. Αν φωτίσετε τον τοίχο από το πλάι, οι ανωμαλίες φαίνονται πολύ καλύτερα. Την επιτρεπόμενη απόκλιση από το επίπεδο καλό είναι να τη συμφωνήσετε από πριν στο συμφωνητικό. Για πλακάκια, και ειδικά για μεγάλου μεγέθους, χρειάζεται μεγαλύτερη ακρίβεια. Ελέγξτε:

• την επιπεδότητα των τοίχων με πήχη κάθετα, οριζόντια και σε όλη την επιφάνεια,
• αν οι γωνίες και τα λαμπάδια είναι κατακόρυφα και αν οι ακμές με τα γωνιόκρανα είναι ίσιες και άθικτες,
• αν η επιφάνεια είναι ενιαία, χωρίς κηλίδες, ρωγμές, εξανθήματα και σημάδια από εργαλεία,
• με ελαφρύ χτύπημα, αν κάπου ακούγεται κούφιος ήχος,
• αν τα κουτιά και οι έξοδοι είναι ελεύθερα, καθαρά και στο επίπεδο του σοβά,
• αν τα παράθυρα, τα κουφώματα, τα δάπεδα και οι σωληνώσεις είναι καθαρά από σοβά,
• αν σας δόθηκαν οδηγίες για στέγνωμα και αερισμό και πότε μπορείτε να βάψετε ή να βάλετε πλακάκια.