Εξωτερικοί σοβάδες

Η πρόσοψη σοβατίζεται σε στρώσεις και κάθε στρώση θέλει τον χρόνο της. Η συνηθισμένη σειρά εργασιών είναι η εξής:

1. Ο τεχνίτης ελέγχει το υπόστρωμα: αντοχή, ρωγμές, παλιό σοβά που ξεκολλά, επιπεδότητα και υγρασία του τοίχου.
2. Στήνεται σκαλωσιά και καλύπτονται τα παράθυρα, τα περβάζια, τα πλακάκια και ό,τι άλλο δεν πρέπει να λερωθεί.
3. Η επιφάνεια καθαρίζεται από σκόνη, παλιές βαφές, άλατα, μούχλα και χαλαρά κομμάτια. Τα σημεία με φθορές επισκευάζονται και ο σαθρός σοβάς αφαιρείται.
4. Σε θερμοπρόσοψη γίνεται η στρώση οπλισμού: κόλλα, πλέγμα υαλοϋφάσματος πατημένο μέσα σε αυτήν και λείανση.
5. Περνιέται αστάρι που εξισώνει την απορροφητικότητα του τοίχου και βελτιώνει την πρόσφυση. Πρέπει να είναι κατάλληλο για τον συγκεκριμένο τύπο σοβά.
6. Απλώνεται ο τελικός σοβάς σε ομοιόμορφο πάχος, με το χέρι ή με μηχανή, και διαμορφώνεται η υφή.
7. Ο φρέσκος σοβάς προστατεύεται από βροχή, άμεσο ήλιο και αέρα μέχρι να στεγνώσει.

Γιατί τόσα βήματα; Ο σοβάς είναι τόσο καλός όσο ο τοίχος από κάτω. Αν παραλειφθεί το αστάρι ή αν σοβατιστεί υγρός τοίχος, το πρόβλημα συχνά φαίνεται μετά από έναν ή δύο χρόνους, όταν πια είναι δύσκολο να διεκδικήσετε επισκευή.

Στα περισσότερα ελληνικά σπίτια ο φέρων οργανισμός είναι από οπλισμένο σκυρόδεμα και οι τοίχοι γεμίζουν με τούβλα. Στο σημείο όπου συναντιούνται κολόνα ή δοκάρι με το τούβλο εμφανίζονται συχνά τριχοειδείς ρωγμές, επειδή τα δύο υλικά κινούνται διαφορετικά. Εκεί ένας καλός τεχνίτης βάζει λωρίδα πλέγματος μέσα στον σοβά, ώστε η ρωγμή να μη βγει ξανά στην επιφάνεια.

Σιλικονούχος σοβάς

Είναι ελαστικός, απορροφά λίγο νερό και η βρωμιά πιάνει δυσκολότερα, γιατί την ξεπλένει η βροχή. Αντέχει καλά τις μεγάλες διαφορές θερμοκρασίας, γι' αυτό μπαίνει συχνά σε καινούργια σπίτια και σε συστήματα θερμοπρόσοψης. Ταιριάζει επίσης σε σπίτια δίπλα σε δρόμο με κίνηση ή σε εκτεθειμένα, ανεμοδαρμένα σημεία.

Πυριτικός σοβάς

Το συνδετικό του υλικό βασίζεται σε υδρύαλο καλίου και αφήνει τον υδρατμό να περνά. Έτσι ο τοίχος μπορεί να διώχνει την υγρασία προς τα έξω. Γι' αυτό χρησιμοποιείται σε παλαιότερα σπίτια, σε τούβλο και πέτρα και σε ορυκτά υποστρώματα. Θέλει προσοχή στην εφαρμογή: οι οδηγίες του κατασκευαστή πρέπει να τηρούνται κατά γράμμα, αλλιώς εμφανίζονται εύκολα κηλίδες.

Ακρυλικός σοβάς

Προσφέρει μεγάλη γκάμα χρωμάτων και απλώνεται εύκολα. Αφήνει όμως λιγότερο τον υδρατμό να περάσει, οπότε δεν είναι για υγρούς τοίχους ούτε για ορυκτά συστήματα που πρέπει να «αναπνέουν», όπου θα εγκλώβιζε την υγρασία. Κάνει καλή δουλειά σε στεγνές και ίσιες επιφάνειες, για παράδειγμα σε επιφάνειες από σκυρόδεμα σε πολυκατοικίες.

Ορυκτός σοβάς με ασβέστη ή τσιμέντο

Βασίζεται σε ασβέστη ή τσιμέντο, δεν καίγεται και αφήνει καλά τον υδρατμό να περνά. Χρησιμοποιείται κυρίως σε παλιά σπίτια, σε παραδοσιακά κτίρια και σε πέτρινους τοίχους. Εδώ ανήκει και ο παραδοσιακός σοβάς σε τρεις στρώσεις (πεταχτό, λάσπωμα, τελικό) με ασβέστη ή ασβεστοτσιμεντοκονία, που δίνει μια λεπτή, κλασική επιφάνεια. Θέλει έμπειρο τεχνίτη και αρκετό χρόνο για να ωριμάσει κάθε στρώση. Συχνά βάφεται στη συνέχεια με χρώμα προσόψεων.

Λεπτή ή χοντρή στρώση;

Οι σοβάδες λεπτής στρώσης είναι ελαφριοί και ελαστικοί, γι' αυτό μπαίνουν σχεδόν πάντα στη θερμοπρόσοψη. Οι παραδοσιακοί σοβάδες χοντρής στρώσης ταιριάζουν σε παλιά και παραδοσιακά κτίρια, όπου πρέπει να ισιώσει ένας στραβός τοίχος και να διατηρηθεί η στιβαρή, χειροποίητη όψη.

Η γραφιάτη ή τριφτή υφή κρύβει καλύτερα μικρές ανωμαλίες και τη σκόνη, γι' αυτό προτιμάται συχνά στις μονοκατοικίες. Η λεία επιφάνεια δείχνει σύγχρονη, αλλά φανερώνει κάθε λεκέ και συντηρείται πιο δύσκολα.

Το χρώμα δεν είναι μόνο θέμα γούστου. Με τον ελληνικό ήλιο οι σκούρες αποχρώσεις ζεσταίνονται πολύ, η πρόσοψη διαστέλλεται και συστέλλεται περισσότερο και ο σοβάς γερνά γρηγορότερα. Στη θερμοπρόσοψη οι κατασκευαστές συχνά περιορίζουν τα σκούρα χρώματα, οπότε αξίζει να ελέγξετε ότι η απόχρωση που διαλέξατε επιτρέπεται από το σύστημα. Τα ανοιχτά χρώματα κρατούν το σπίτι και πιο δροσερό το καλοκαίρι.

Η λιγότερη δουλειά είναι σε έναν ίσιο, γερό και στεγνό τοίχο καινούργιου σπιτιού ή σε καινούργια θερμοπρόσοψη. Ο κόπος, και μαζί το κόστος, ανεβαίνει όταν:

• το σπίτι έχει πολλά παράθυρα, εσοχές, γείσα και διακοσμητικά στοιχεία,
• ο παλιός σοβάς ξεκολλά και πρέπει να πέσει και να επισκευαστεί ο τοίχος,
• ο τοίχος είναι υγρός ή έχει άλατα, οπότε πρέπει πρώτα να λυθεί η αιτία της υγρασίας,
• το σπίτι είναι κοντά στη θάλασσα και η αλμύρα έχει φθείρει την επιφάνεια,
• το κτίριο είναι ψηλό και χρειάζεται μεγάλη σκαλωσιά,
• η υφή που επιλέξατε είναι λεπτή και απαιτητική στην εκτέλεση,
• ο καιρός είναι άστατος ή η ζέστη αναγκάζει τα συνεργεία να δουλεύουν μόνο νωρίς το πρωί.

Σε πολυκατοικία η πρόσοψη είναι κοινόχρηστη, οπότε η ανανέωσή της γίνεται μαζί με τους υπόλοιπους ιδιοκτήτες, συνήθως μέσω του διαχειριστή. Αν ο σοβάς γίνεται ως μέρος θερμοπρόσοψης, ρωτήστε αν το σπίτι σας μπορεί να ενταχθεί σε κάποιο πρόγραμμα ενεργειακής αναβάθμισης, όπως το Εξοικονομώ, όταν αυτό είναι ανοιχτό.

• σοβάτισμα πάνω σε υγρό, σκονισμένο ή σαθρό υπόστρωμα,
• παράλειψη ασταριού ή λάθος αστάρι,
• εργασία στον καυτό ήλιο, με αέρα ή σε χαμηλές θερμοκρασίες,
• πολύ λεπτή ή ανομοιόμορφη στρώση,
• ένας τοίχος σοβατισμένος κομμάτι κομμάτι με διακοπές, που αφήνουν ορατά «μπαλώματα»,
• ανάμειξη υλικών από διαφορετικά συστήματα, για παράδειγμα ακρυλικός σοβάς σε υγρό πέτρινο τοίχο,
• κακή λύση στις λεπτομέρειες γύρω από περβάζια, λαμπάδες παραθύρων και τη σύνδεση με τη στέγη.

Στην πράξη συχνά δεν φταίει το ίδιο το υλικό, αλλά ότι δεν τηρήθηκε η σωστή διαδικασία. Γι' αυτό καλό είναι αστάρι, κόλλα και σοβάς να είναι του ίδιου κατασκευαστή και από το ίδιο σύστημα.

Κατά την παραλαβή κοιτάξτε την πρόσοψη στο φως της ημέρας και από το πλάι, όταν ο ήλιος πέφτει λοξά. Τότε φαίνονται περισσότερο τα ελαττώματα.

• το χρώμα και η υφή είναι ομοιόμορφα, χωρίς κηλίδες και ορατά σημεία ένωσης,
• στην επιφάνεια δεν υπάρχουν ρωγμές, φουσκάλες ή σημεία που ξεφλουδίζουν,
• όταν χτυπάτε ελαφρά τον τοίχο, πουθενά δεν ακούγεται κούφιος ήχος,
• γωνίες, λαμπάδες και ακμές είναι ίσιες και καθαρές,
• οι ενώσεις με περβάζια, κουφώματα και λαμαρίνες είναι σφραγισμένες,
• τα παράθυρα, τα πλακάκια και ο γύρω χώρος έχουν καθαριστεί από υπολείμματα σοβά,
• έχετε στοιχεία για τα υλικά που χρησιμοποιήθηκαν και ιδανικά φωτογραφίες από κάθε στρώση,
• η εγγύηση που συμφωνήσατε υπάρχει γραπτώς.