Κατασκευή υπόβασης από σκύρα πάχους έως 30 cm

Το πάχος της υπόβασης δεν βγαίνει με το μάτι. Εξαρτάται από το τι θα πατήσει ή θα κινηθεί πάνω στην επιφάνεια και από το έδαφος από κάτω. Ο ίδιος διάδρομος μπορεί σε αμμώδες οικόπεδο να θέλει λεπτότερη υπόβαση, ενώ σε μαλακό αργιλώδες χώμα χρειάζεται περισσότερη.

• Έως 30 cm φτιάχνεται συνήθως κάτω από διαδρόμους, βεράντες, πλακοστρώσεις κήπου και είσοδο για επιβατικό αυτοκίνητο, όταν το έδαφος είναι σταθερό και στεγνό. Κατά κανόνα στρώνονται δύο στρώσεις και η καθεμία συμπυκνώνεται χωριστά.
• Μεγαλύτερο πάχος χρειάζεται όταν θα περνούν βαρύτερα οχήματα, όταν πρόκειται για δάπεδο γκαράζ ή όταν το έδαφος είναι μαλακό και υγρό και πρέπει να αντικατασταθεί με σκύρα.

Για υπόβαση κάτω από πλάκα θεμελίωσης κατοικίας, το πάχος και τη σύνθεση τα ορίζει ο πολιτικός μηχανικός της μελέτης, συχνά με βάση εδαφοτεχνική έρευνα. Εκεί δεν χωράει αυτοσχεδιασμός.

1. Μέτρηση της επιφάνειας, χάραξη των ορίων και καθορισμός της τελικής στάθμης και της κλίσης.
2. Αφαίρεση της φυτικής γης και κάθε μαλακού, οργανικού ή λασπωμένου χώματος μέχρι το σταθερό έδαφος.
3. Εκσκαφή στο απαιτούμενο βάθος και απομάκρυνση ή διάστρωση του χώματος σε άλλο σημείο του οικοπέδου.
4. Συμπύκνωση του πυθμένα και έλεγχος ότι πουθενά δεν βουλιάζει και δεν βγάζει λάσπη.
5. Σε αργιλώδες ή υγρό έδαφος, τοποθέτηση γεωυφάσματος διαχωρισμού, ώστε τα σκύρα να μη χώνονται στο χώμα.
6. Μεταφορά της πρώτης στρώσης χονδρόκοκκου υλικού και άπλωμα σε ομοιόμορφο πάχος.
7. Συμπύκνωση με δονητική πλάκα κατά μήκος και κατά πλάτος, με περάσματα που επικαλύπτονται.
8. Διάστρωση και συμπύκνωση της επόμενης στρώσης με τον ίδιο τρόπο, μέχρι να φτάσει το συνολικό πάχος.
9. Ρύθμιση της επάνω στρώσης στις στάθμες και την κλίση, με συνεχή έλεγχο με αλφάδι-πήχη και χωροβάτη.

Κάθε στρώση έχει συνήθως πάχος περίπου 10 έως 20 cm, ανάλογα με το βάρος του μηχανήματος. Μια ελαφριά δονητική πλάκα συμπυκνώνει μόνο λεπτή στρώση, ενώ βαρύτερη πλάκα ή οδοστρωτήρας αντέχουν μεγαλύτερη. Γι' αυτό τα 30 cm δεν στρώνονται ποτέ μονομιάς: η επιφάνεια θα ήταν σφιχτή μόνο από πάνω και από κάτω θα έμεναν χαλαρά σημεία.

Η υπόβαση λειτουργεί σαν σάντουιτς: κάτω χοντρό, φέρον υλικό, πάνω λεπτότερο που ισιώνεται με ακρίβεια. Μια συνηθισμένη σύνθεση είναι:

• κάτω φέρουσα στρώση από χοντρά θραυστά σκύρα λατομείου, που παραλαμβάνουν το φορτίο και αφήνουν το νερό να φεύγει,
• επάνω στρώση από θραυστό αμμοχάλικο τύπου 3Α, που γεμίζει τα κενά και «δένει» την υπόβαση,
• στρώση έδρασης πάνω από την υπόβαση: για κυβόλιθους λεπτή στρώση άμμου ή λεπτόκοκκου θραυστού, για μπετό λεπτόκοκκο 3Α καλά ισιωμένο.

Γιατί θραυστό υλικό και όχι στρογγυλό χαλίκι ποταμού; Οι αιχμηρές ακμές των κόκκων σφηνώνουν μεταξύ τους στη συμπύκνωση και η στρώση «κλειδώνει». Οι στρογγυλοί κόκκοι γλιστρούν ο ένας πάνω στον άλλον. Το υλικό πρέπει να είναι καθαρό, χωρίς χώμα και οργανικά υπολείμματα, αλλιώς με την πρώτη βροχή γίνεται λάσπη και χάνει αντοχή.

Ο κόπος, και επομένως το τελικό κόστος, εξαρτάται κυρίως από τις συνθήκες στο οικόπεδο. Η δουλειά γίνεται πιο εύκολα όταν υπάρχουν:

• επίπεδο έδαφος και σταθερό, στεγνό υπέδαφος,
• καλή πρόσβαση για εκσκαφέα και φορτηγό μέχρι την επιφάνεια,
• δυνατότητα να μείνει το χώμα της εκσκαφής μέσα στο οικόπεδο.

Αντίθετα, τη δουλειά την επιβαρύνουν και την καθυστερούν:

• κατηφόρα ή πλαγιά που πρέπει να εξομαλυνθεί, συχνή περίπτωση σε οικόπεδα στα νησιά και στις παρυφές των πόλεων,
• αργιλώδες ή υγρό έδαφος που χρειάζεται γεωύφασμα ή αποστράγγιση,
• βραχώδες έδαφος, όπου η εκσκαφή θέλει σφυρί εκσκαφέα,
• στενός χώρος, π.χ. πίσω αυλή μονοκατοικίας, όπου το υλικό κουβαλιέται με καρότσι και η εκσκαφή γίνεται με το χέρι,
• μεταφορά χωμάτων σε μεγάλη απόσταση και δουλειά σε βροχερή περίοδο.

• Πολύ χοντρές στρώσεις μονομιάς. Η επιφάνεια φαίνεται σφιχτή, αλλά βαθύτερα το υλικό μένει ασυμπύκνωτο και με τον καιρό κάθεται.
• Λίγα περάσματα με την πλάκα. Στην πράξη συχνά η επιφάνεια περνιέται μία φορά και τελειώνει η υπόθεση. Η συμπύκνωση συνεχίζεται μέχρι η πλάκα να μην αφήνει πια ίχνη.
• Πολύ στεγνό υλικό. Το εντελώς ξερό 3Α συμπυκνώνεται άσχημα, ειδικά τον ελληνικό καλοκαιρινό καύσωνα. Ένα ελαφρύ κατάβρεγμα βοηθά, το πολύ νερό όμως βλάπτει.
• Φυτική γη ή λάσπη στον πυθμένα. Το οργανικό χώμα σαπίζει σιγά σιγά και η υπόβαση από πάνω υποχωρεί.
• Ξεχασμένη κλίση και απορροή. Το νερό που λιμνάζει μέσα στην υπόβαση μειώνει την αντοχή της και, όπου ο χειμώνας έχει παγετό, σηκώνει τα πλακάκια.
• Οικονομία στο πάχος σε επιφάνειες με φορτίο. Σε είσοδο όπου περνούν αυτοκίνητα, μια λεπτή υπόβαση γρήγορα «αυλακώνει» από τις ρόδες.

Ελέγξτε την υπόβαση πριν μπει από πάνω πλακόστρωση ή μπετό. Μετά, κάθε λάθος διορθώνεται μόνο με ξήλωμα. Κατά την παραλαβή κοιτάξτε ότι:

• το συνολικό πάχος αντιστοιχεί στο συμφωνημένο, έως 30 cm,
• η φυτική γη και το μαλακό χώμα αφαιρέθηκαν μέχρι το σταθερό έδαφος,
• κάθε στρώση συμπυκνώθηκε χωριστά και όχι όλο το πάχος μαζί,
• όταν περπατάτε ή περνά η δονητική πλάκα δεν μένουν ίχνη και η επιφάνεια δεν βουλιάζει,
• οι στάθμες συμφωνούν με το σχέδιο και η κλίση οδηγεί μακριά από το σπίτι ή προς το κανάλι απορροής,
• κάτω από πήχη δύο μέτρων δεν υπάρχουν έντονα βαθουλώματα ή καμπούρες,
• οι άκρες είναι συμπυκνωμένες το ίδιο καλά με το κέντρο,
• σε υπόβαση κάτω από πλάκα θεμελίωσης, η συμπύκνωση ελέγχθηκε με τον τρόπο που όρισε ο μηχανικός, π.χ. με δοκιμή φόρτισης.