Συμπύκνωση υπόβασης με δονητική πλάκα

Η συμπύκνωση γίνεται σε φάσεις, και κάθε φάση πατάει στην προηγούμενη. Ένα πέρασμα του μηχανήματος πάνω στο τελικό χαλίκι δεν φτάνει.

• Συμπύκνωση του πυθμένα: πρώτα αφαιρείται η φυτική γη και το μαλακό χώμα με τις ρίζες. Μετά συμπυκνώνεται ο ίδιος ο πυθμένας της εκσκαφής. Αν είναι μαλακός ή αργιλώδης, το υλικό που θα μπει από πάνω θα «δουλεύει».
• Φέρουσα στρώση σε δόσεις: το θραυστό υλικό απλώνεται σε στρώσεις πάχους περίπου 10 έως 20 εκατοστών. Μια ελαφριά πλάκα τα βγάζει πέρα με τις λεπτότερες στρώσεις, μια βαριά και με τις παχύτερες. Κάθε στρώση συμπυκνώνεται χωριστά, και μόνο μετά μπαίνει η επόμενη.
• Περάσματα με επικάλυψη: η πλάκα κινείται σταθερά σε λωρίδες που επικαλύπτονται λίγο μεταξύ τους. Για κάθε στρώση γίνονται συνήθως 3 έως 6 περάσματα, εναλλάξ κατά μήκος και κατά πλάτος.
• Έλεγχος στάθμης και επιπεδότητας: μετά από κάθε στρώση ελέγχεται με πήχη και ράμμα το ύψος και η κλίση. Σε δάπεδο γύρω από το σπίτι η κλίση πρέπει να απομακρύνει το νερό από τον τοίχο, συνήθως γύρω στο 1 έως 2 %.

Ένα σημείο που μπερδεύουν συχνά οι παλιότερες οδηγίες: η λεπτή στρώση έδρασης από άμμο λατομείου κάτω από τους κυβόλιθους δεν συμπυκνώνεται πριν από την τοποθέτηση. Απλώς ισιώνεται με τον πήχη. Η δονητική πλάκα ξαναπερνάει μόνο αφού στρωθούν οι κυβόλιθοι, με λαστιχένιο προστατευτικό πέλμα, για να «καθίσουν» χωρίς να σπάσουν ή να γρατζουνιστούν.

Τα καλύτερα αποτελέσματα δίνει το θραυστό υλικό λατομείου με διαβαθμισμένη κοκκομετρία, δηλαδή μείγμα από χοντρούς και λεπτούς κόκκους. Στην Ελλάδα το πιο διαδεδομένο τέτοιο υλικό είναι το λεγόμενο 3Α. Οι χοντροί κόκκοι σηκώνουν το φορτίο και αφήνουν το νερό να φεύγει, οι λεπτοί γεμίζουν τα κενά. Το στρογγυλό χαλίκι ποταμού ή το υλικό με κόκκους ενός μόνο μεγέθους μετακινείται κάτω από την πλάκα αντί να συμπυκνώνεται.

Το συνολικό πάχος της υπόβασης εξαρτάται από το τι θα περνάει από πάνω:

• πεζόδρομος και βεράντα: συνήθως φτάνει πιο λεπτή φέρουσα στρώση, συχνά κάπου 15 έως 25 εκατοστά,
• είσοδος και θέση στάθμευσης για επιβατικό: η υπόβαση είναι παχύτερη, περίπου 30 έως 50 εκατοστά, σε περισσότερες στρώσεις, με την κάτω στρώση από χοντρότερο υλικό,
• βαρύτερα οχήματα: τη διάστρωση καλό είναι να τη σχεδιάσει μηχανικός ή έμπειρος εργολάβος.

Γιατί τόσες στρώσεις; Μια παχιά στρώση συμπυκνώνεται μόνο στην επιφάνεια και στο βάθος μένει χαλαρή. Πολλές λεπτότερες στρώσεις δίνουν ομοιόμορφη αντοχή σε όλο το πάχος. Σε αργιλώδες, αδιαπέρατο έδαφος αξίζει να σκεφτείτε και την αποστράγγιση. Μερικές φορές χρειάζεται και γεωύφασμα ανάμεσα στο χώμα και στο θραυστό, για να μην ανακατευτούν τα υλικά.

Ο κόπος, και άρα το κόστος, εξαρτάται κυρίως από:

• το είδος του εδάφους: ένα αμμώδες έδαφος που στραγγίζει καλά συμπεριφέρεται πολύ καλύτερα από μια βρεγμένη άργιλο,
• τον αριθμό και το πάχος των στρώσεων: κάτω από είσοδο αυτοκινήτου η συμπύκνωση είναι πολλαπλάσια από ό,τι κάτω από έναν πεζόδρομο,
• την πρόσβαση: στενά σημεία, σκαλιά, περιοχές δίπλα σε τοίχους και κράσπεδα θέλουν μικρότερο μηχάνημα ή δουλειά με το χέρι,
• την υγρασία και τον καιρό: ένα λασπωμένο έδαφος πρέπει να στεγνώσει, ενώ ένα πολύ ξερό υλικό, συχνό το καλοκαίρι, θέλει ελαφρύ βρέξιμο,
• την κλίση του οικοπέδου: σε πλαγιά η πλάκα ελέγχεται πιο δύσκολα και η δουλειά προχωράει πιο αργά,
• τα δίκτυα στο έδαφος: αν σωλήνες ή καλώδια περνούν ρηχά, πρέπει πρώτα να εντοπιστούν και να παρακαμφθούν.

• Πολύ παχιά στρώση με τη μία: επάνω φαίνεται σφιχτή, αλλά από κάτω κάθεται με τον καιρό.
• Λίγα περάσματα ή βιαστική κίνηση: η επιφάνεια μοιάζει τελειωμένη, όμως σε κάποια σημεία μένει μαλακή.
• Ξεχασμένες άκρες: δίπλα σε κράσπεδα και τοίχους η υπόβαση είναι πιο αδύναμη, και εκεί βουλιάζουν πρώτοι οι κυβόλιθοι.
• Λάθος υγρασία: το ξερό υλικό δεν συμπυκνώνεται, το μουσκεμένο γίνεται λάσπη.
• Ακατάλληλο υλικό: στρογγυλό χαλίκι, μπάζα με προσμίξεις ή χώμα με οργανικά υπολείμματα.
• Ασυμπύκνωτος πυθμένας: ακόμη και άψογο θραυστό πάνω σε μαλακό πυθμένα θα κατέβει με τον χρόνο.

Σε πεζόδρομο ή βεράντα μπορείτε να κάνετε τη δουλειά και μόνοι σας, με πλάκα από κατάστημα ενοικίασης μηχανημάτων. Για είσοδο αυτοκινήτου ή σε κακό έδαφος σκεφτείτε να φωνάξετε επαγγελματία. Πριν σκάψετε, ενημερωθείτε από τους παρόχους νερού, ρεύματος, φυσικού αερίου και τηλεπικοινωνιών για το πού περνούν τα δίκτυά τους. Αν χτυπήσετε σωλήνα αερίου ή μυρίσετε αέριο, απομακρυνθείτε αμέσως και καλέστε το 112.

1. Σημαδέψτε την επιφάνεια, τις στάθμες και την κλίση με ράμμα και πασσαλάκια.
2. Αφαιρέστε τη φυτική γη, τις ρίζες και το μαλακό χώμα μέχρι να βρείτε σταθερό έδαφος.
3. Συμπυκνώστε τον πυθμένα με μερικά περάσματα και αντικαταστήστε τα μαλακά σημεία με θραυστό υλικό.
4. Τοποθετήστε τα κράσπεδα ή άλλο τελείωμα στις άκρες, ανάλογα με τη μέθοδο που επιλέξατε.
5. Απλώστε την πρώτη στρώση θραυστού σε πάχος περίπου 10 έως 20 εκατοστών, ανάλογα με το βάρος της πλάκας.
6. Ελέγξτε την υγρασία: όταν σφίγγετε μια χούφτα υλικό, πρέπει να κρατάει σχήμα χωρίς να στάζει νερό.
7. Περάστε την επιφάνεια σε λωρίδες που επικαλύπτονται, ξεκινώντας από τις άκρες προς το κέντρο.
8. Επαναλάβετε τα περάσματα σε κάθετη διεύθυνση, μέχρι η πλάκα να μην αφήνει ορατά ίχνη.
9. Ελέγξτε με πήχη τη στάθμη και την επιπεδότητα, συμπληρώστε τα βαθουλώματα και ξανασυμπυκνώστε.
10. Στρώστε και συμπυκνώστε με τον ίδιο τρόπο τις επόμενες στρώσεις, μέχρι τη στάθμη κάτω από τη στρώση έδρασης.

Φοράτε γερά παπούτσια, γάντια και ωτοασπίδες. Με βενζινοκίνητο μηχάνημα μη δουλεύετε σε κλειστό χώρο. Σε πλαγιά οδηγείτε την πλάκα πάνω-κάτω στην κλίση, ποτέ πλάγια. Κοντά σε παλιούς τοίχους, πέτρινες μάντρες και υπόγεια προσέχετε: οι δυνατοί κραδασμοί μπορεί να βλάψουν αδύναμες κατασκευές.

Πριν ξεκινήσει η στρώση έδρασης και το δάπεδο, περάστε μαζί με τον εργολάβο αυτή τη λίστα:

• ο πυθμένας συμπυκνώθηκε πριν μπει το θραυστό υλικό,
• το υλικό στρώθηκε σε στρώσεις και κάθε στρώση συμπυκνώθηκε χωριστά,
• δεν μένουν ίχνη ούτε όταν πατάτε με βαριά παπούτσια ούτε μετά από πέρασμα της πλάκας,
• στις άκρες και δίπλα στα κράσπεδα δεν υπάρχουν μαλακά ή βουλιαγμένα σημεία,
• ο πήχης πάνω στην επιφάνεια δεν δείχνει μεγάλα κενά ή καμπούρες,
• η κλίση απομακρύνει το νερό από το σπίτι και δεν σχηματίζονται λιμνούλες,
• το πάχος της υπόβασης αντιστοιχεί σε αυτό που συμφωνήσατε για το φορτίο,
• σε εισόδους και μεγαλύτερες επιφάνειες έγινε, αν το συμφωνήσατε, και δοκιμή αντοχής, για παράδειγμα με δοκιμή φόρτισης με πλάκα.