Περίφραξη από τσιμεντόλιθους καλουπώματος DT 20/25

Η διαδικασία είναι ίδια για όλα τα πλάτη. Αυτό που αλλάζει είναι το πλάτος του θεμελίου και η ποσότητα του σιδήρου.

1. Χάραξη. Η πορεία της μάντρας σημαδεύεται με πασσάλους και ράμμα, ακριβώς πάνω στο όριο του οικοπέδου. Την ίδια στιγμή ορίζεται το τελικό ύψος και η θέση από τις κολόνες και τις πόρτες.
2. Εκσκαφή. Το χαντάκι ανοίγεται μέχρι σταθερό έδαφος και κάτω από τη ζώνη όπου παγώνει το χώμα. Στις περισσότερες περιοχές της Ελλάδας αυτό σημαίνει συνήθως περίπου 50 έως 80 εκατοστά. Στα ορεινά, όπου ο χειμώνας είναι βαρύς, και στα αργιλώδη ή υγρά εδάφη συχνά χρειάζεται βαθύτερα. Ο πάτος ισιώνεται και συμπυκνώνεται.
3. Πέδιλο θεμελίωσης. Στο χαντάκι μπαίνει ο οπλισμός και ρίχνεται σκυρόδεμα της αντοχής που ορίζει η μελέτη. Για μάντρες χρησιμοποιείται συχνά C16/20 ή C20/25. Από το πέδιλο πρέπει να βγαίνουν κατακόρυφα σίδερα, πάνω στα οποία θα δέσει αργότερα ο οπλισμός του τοίχου. Το πέδιλο είναι συνήθως φαρδύτερο από τον τσιμεντόλιθο.
4. Τοποθέτηση των τσιμεντόλιθων. Η πρώτη σειρά στρώνεται σε κονίαμα και αλφαδιάζεται πολύ προσεκτικά, γιατί αυτή δίνει τη γραμμή και το ύψος όλης της μάντρας. Οι επόμενες σειρές μπαίνουν σταυρωτά, δηλαδή με εναλλαγή στους αρμούς.
5. Οπλισμός. Στα κενά μπαίνουν κατακόρυφα σίδερα και στα αυλάκια των τσιμεντόλιθων οριζόντια. Περισσότερο σίδερο θέλουν οι γωνίες, οι κολόνες και τα σημεία όπου θα κρεμαστεί πόρτα. Στην Ελλάδα, με τη σεισμικότητα που έχει, ο σωστός οπλισμός δεν είναι λεπτομέρεια.
6. Γέμισμα με σκυρόδεμα. Το μπετό ρίχνεται σταδιακά, ανά λίγες σειρές. Κάθε στρώση συμπυκνώνεται με σίδερο ή με δονητή, για να μη μείνουν κενά μέσα στον τοίχο.
7. Τελείωμα. Από πάνω μπαίνουν καπάκια (επικαλύψεις) που διώχνουν το νερό. Η επιφάνεια σοβατίζεται, βάφεται, ντύνεται με πέτρα ή μένει εμφανής.

Το σκυρόδεμα θέλει χρόνο. Την πλήρη αντοχή του την αποκτά σε περίπου τέσσερις εβδομάδες. Το καλοκαίρι, με τις ζέστες, πρέπει να βρέχεται τις πρώτες μέρες για να μη στεγνώσει πολύ γρήγορα. Με παγωνιά δεν ρίχνεται μπετό χωρίς μέτρα προστασίας.

Ο αριθμός δείχνει περίπου το πλάτος του τσιμεντόλιθου σε εκατοστά. Ο παχύτερος χωράει περισσότερο μπετό και σίδερο και δίνει πιο δύσκαμπτο τοίχο. Είναι όμως βαρύτερος και θέλει φαρδύτερο θεμέλιο.

• DT 12: χαμηλά τοιχάκια, όρια σε παρτέρια, μικρά διαχωριστικά στον κήπο. Δεν κάνει για ψηλή συμπαγή μάντρα.
• DT 15: χαμηλές μάντρες και βάσεις για ελαφρύ κάγκελο, όπου ο τοίχος δεν σηκώνει πολλά.
• DT 20: η συνηθισμένη μάντρα μονοκατοικίας, είτε ως βάση για κάγκελο είτε ως συμπαγής τοίχος μεσαίου ύψους σε επίπεδο οικόπεδο.
• DT 25: ψηλότερες συμπαγείς μάντρες, ανεμοδαρμένα σημεία, όπως ακτές και νησιά με δυνατά μελτέμια, επικλινή οικόπεδα και μάντρες με βαριά συρόμενη ή ανοιγόμενη πόρτα.

Γιατί μετράει τόσο το ύψος; Μια συμπαγής μάντρα λειτουργεί σαν πανί. Όσο ψηλότερη και μακρύτερη είναι, τόσο περισσότερο ακουμπάει πάνω της ο αέρας και τόσο μεγαλύτερη δύναμη πέφτει στη βάση του τοίχου. Γι' αυτό στις ψηλές μάντρες διαλέγεται παχύτερος τσιμεντόλιθος και περισσότερο σίδερο. Αν η μάντρα κρατάει και χώμα, τότε πρόκειται για τοίχο αντιστήριξης, και αυτός χρειάζεται στατικό μηχανικό, όποιο πλάτος κι αν έχει ο τσιμεντόλιθος.

Για την εμφάνιση υπάρχουν δύο δρόμοι. Οι απλοί λείοι τσιμεντόλιθοι συνήθως σοβατίζονται ή ντύνονται. Μερικοί κατασκευαστές έχουν και τσιμεντόλιθους με διακοσμητική επιφάνεια, για παράδειγμα σπαστή, που δεν θέλουν σοβά. Τότε όμως το χτίσιμο πρέπει να είναι πολύ καθαρό, γιατί κάθε λάθος φαίνεται.

Τα ίδια μέτρα μάντρας μπορεί να είναι μια απλή δουλειά ή μια αρκετά απαιτητική. Το αποτέλεσμα κρίνεται κυρίως από:

• το έδαφος: σε επίπεδο οικόπεδο το θεμέλιο είναι απλό, ενώ σε πλαγιά γίνεται κλιμακωτό και συχνά χρειάζεται και αποστράγγιση,
• την πρόσβαση: όταν η μπετονιέρα φτάνει δίπλα στο χαντάκι, το μπετό πέφτει γρήγορα, ενώ με ανάμειξη στο χέρι και καρότσια η δουλειά τραβάει πολύ περισσότερο,
• το ύψος και το πλάτος: ψηλότερη μάντρα σημαίνει περισσότερες σειρές, περισσότερο σίδερο και γέμισμα σε φάσεις,
• τις λεπτομέρειες: γωνίες, κολόνες, πορτάκια, εσοχές για γραμματοκιβώτιο ή για τον μετρητή του ρεύματος προσθέτουν κοψίματα και οπλισμό,
• την παλιά μάντρα και τα δίκτυα: γκρέμισμα και απομάκρυνση μπάζων, καθώς και σωλήνες ή καλώδια στο έδαφος που πρέπει να εντοπιστούν πριν σκάψετε,
• το τελείωμα: σοβάς, πέτρα ή κάγκελο είναι ξεχωριστές εργασίες.

Μόνοι σας μπορείτε να φτιάξετε ένα χαμηλό τοιχάκι, περίπου ως το γόνατο, σε επίπεδο έδαφος, για παράδειγμα με DT 15 ή DT 20. Την ψηλή συμπαγή μάντρα, τη μάντρα σε πλαγιά και κάθε τοίχο που κρατάει χώμα αφήστε τα σε επαγγελματίες.

1. Ελέγξτε το όριο του οικοπέδου και τα δίκτυα στο έδαφος και χαράξτε την πορεία με ράμμα.
2. Ανοίξτε το χαντάκι σε επαρκές βάθος, ισιώστε και πατήστε καλά τον πάτο.
3. Βάλτε τον οπλισμό με τα κατακόρυφα σίδερα και ρίξτε το μπετό του πεδίλου.
4. Αφήστε το θεμέλιο να σκληρύνει μερικές μέρες και βρέχετέ το όταν κάνει ζέστη.
5. Στρώστε την πρώτη σειρά σε κονίαμα και αλφαδιάστε την κατά μήκος και κατά πλάτος.
6. Χτίστε τις επόμενες σειρές σταυρωτά και ελέγχετε συνεχώς το κατακόρυφο.
7. Βάλτε κατακόρυφο και οριζόντιο σίδερο και δέστε το καλά στις γωνίες.
8. Γεμίστε με μπετό ανά λίγες σειρές και τρυπήστε κάθε στρώση με μια βέργα.
9. Τοποθετήστε καπάκια με κλίση ή με προεξοχή, ώστε να στάζει το νερό έξω από τον τοίχο.
10. Σοβατίστε ή περάστε την επιφάνεια μόνο αφού ωριμάσει το σκυρόδεμα.

Στην πράξη φαίνεται συχνά ότι το πρόβλημα δεν είναι οι τσιμεντόλιθοι, αλλά ό,τι υπάρχει από κάτω και μέσα τους.

• ρηχό θεμέλιο: το έδαφος κάθεται ή φουσκώνει και η μάντρα μετά από λίγα χρόνια γέρνει ή ραγίζει,
• οπλισμός χωρίς σύνδεση με το θεμέλιο: ο τοίχος απλώς ακουμπάει πάνω στο πέδιλο και με δυνατό αέρα ή σεισμό μπορεί να σπάσει στη βάση,
• γέμισμα όλου του ύψους μονομιάς: το φρέσκο μπετό πιέζει τους τσιμεντόλιθους και μπορεί να τους σπρώξει ή να τους σκάσει,
• πολύ νερουλό μπετό: το παραπάνω νερό διευκολύνει το ρίξιμο, αλλά το σκυρόδεμα χάνει αντοχή,
• ασυμπύκνωτο μπετό: μένουν φωλιές αέρα στα κενά και ο τοίχος είναι πιο αδύναμος απ' ό,τι δείχνει,
• χωρίς καπάκια: το νερό μπαίνει από πάνω, ποτίζει τον τοίχο και ο σοβάς φεύγει,
• μακριά μάντρα χωρίς αρμούς διαστολής: το σκυρόδεμα συστέλλεται και εμφανίζονται κατακόρυφες ρωγμές,
• χώμα ριγμένο πάνω στη μάντρα: χωρίς μόνωση και αποστράγγιση ο τοίχος μένει υγρός και φθείρεται.

• η γραμμή της μάντρας ακολουθεί το όριο που χαράχτηκε και το ύψος που συμφωνήθηκε,
• ο τοίχος είναι κατακόρυφος και οι σειρές ίσιες, χωρίς ορατή καμπύλη κατά μήκος,
• δεν υπάρχουν ρωγμές, σπρωγμένοι τσιμεντόλιθοι ή τρεξίματα από μπετό στην επιφάνεια,
• οι κολόνες στις πόρτες είναι γερές και οι στηρίξεις βρίσκονται στη σωστή θέση,
• τα καπάκια είναι σταθερά και το νερό στάζει έξω από τον τοίχο,
• στη μακριά μάντρα υπάρχουν αρμοί διαστολής,
• ο περιβάλλων χώρος έχει διαμορφωθεί ώστε το νερό να φεύγει μακριά από τον τοίχο,
• ο εργολάβος σας έχει πει ποιο σκυρόδεμα χρησιμοποίησε και πότε μπορεί να μπει κάγκελο ή πόρτα.