Τοποθέτηση περίφραξης από μπετόν έως 2,4 μ.

Στον τιμοκατάλογο υπάρχουν τρία ξεχωριστά είδη: τοποθέτηση περίφραξης από μπετόν έως 1,8 μ., έως 2,1 μ. και έως 2,4 μ. Με μια πρώτη ματιά η διαφορά είναι μόνο πόσες πλάκες μπαίνουν σε κάθε κολόνα. Στην πράξη, με κάθε επιπλέον σειρά πλακών αλλάζουν η στατική συμπεριφορά, το βάρος των στοιχείων, ο τρόπος που τα σηκώνει το συνεργείο και ο κίνδυνος κατά την τοποθέτηση.

• η περίφραξη έως 1,8 μ. κρύβει μόνο εν μέρει τη θέα ενός ανθρώπου που στέκεται όρθιος, οι κολόνες είναι πιο κοντές και ελαφριές, τα θεμέλια μικρότερα και οι περισσότερες πλάκες μπαίνουν από το έδαφος,
• η περίφραξη έως 2,1 μ. δίνει συνήθως πλήρη ιδιωτικότητα από τη συνηθισμένη θέα του δρόμου, στήνεται ακόμη χωρίς σκαλωσιά, αλλά οι πάνω πλάκες μπαίνουν πάνω από το κεφάλι,
• η περίφραξη έως 2,4 μ. κρύβει και τη θέα από δρόμο που είναι πιο ψηλά ή από τη βεράντα του γείτονα, όμως οι κολόνες είναι αισθητά μακρύτερες και βαρύτερες, τα θεμέλια πρέπει να είναι βαθύτερα ή φαρδύτερα, οι πάνω πλάκες τοποθετούνται από σκαλωσιά ή με γερανό και ο άνεμος ασκεί πολύ μεγαλύτερη δύναμη.

Γιατί μετράει τόσο ο άνεμος; Η περίφραξη από μπετόν είναι ένας συμπαγής τοίχος χωρίς κενά. Όσο ψηλώνει, τόσο μεγαλώνει η επιφάνεια που σπρώχνει ο αέρας και τόσο μακρύτερος γίνεται ο «μοχλός» που μεταφέρει αυτή τη δύναμη στο θεμέλιο. Έτσι, μια μάντρα 2,4 μ. δεν καταπονείται απλώς κατά ένα τρίτο περισσότερο από μια μάντρα 1,8 μ.: στη βάση της κολόνας η διαφορά είναι πολύ μεγαλύτερη. Σε νησιά, σε παραλιακές περιοχές και σε ανοιχτούς κάμπους, όπου τα μελτέμια ή οι βοριάδες φυσάνε δυνατά για μέρες, αυτό γίνεται καθοριστικό. Γι' αυτό οι κατασκευαστές συχνά ζητούν για τις ψηλότερες διατάξεις ενισχυμένες κολόνες, μεγαλύτερα θεμέλια ή περιορίζουν το ύψος σε εκτεθειμένες θέσεις.

Η εκδοχή των 2,4 μ. έχει νόημα εκεί όπου το ύψος λύνει πραγματικά κάποιο πρόβλημα. Αν θέλετε απλώς να χωρίσετε το οικόπεδο από τον γείτονα, συχνά αρκούν 1,8 ή 2,1 μ. και γλιτώνετε μια πιο σύνθετη τοποθέτηση. Μια ψηλή μάντρα ρίχνει επίσης μακριά σκιά. Το καλοκαίρι αυτό μπορεί να είναι ευχάριστο, όμως στη βόρεια πλευρά της το παρτέρι ή το γκαζόν θα μένει μεγάλο μέρος της ημέρας στη σκιά, και το ίδιο ισχύει για τον γείτονα.

Όρια οικοπέδου και υπόγεια δίκτυα

Τα όρια του οικοπέδου καλό είναι να τα σημάνει τοπογράφος μηχανικός, όχι να εκτιμηθούν από την παλιά μάντρα ή από ένα κλαδί ελιάς. Σε περίφραξη από μπετόν το λάθος δεν διορθώνεται μετακινώντας δυο κολόνες, αλλά σπάζοντας θεμέλια. Εξίσου σημαντικό είναι να ξέρετε πού περνούν τα υπόγεια δίκτυα: φυσικό αέριο, ρεύμα, νερό, αποχέτευση, καλώδια τηλεπικοινωνιών. Ζητήστε πληροφορίες από τις εταιρείες δικτύων της περιοχής σας και δείτε τα σχέδια της παροχής σας, γιατί τα θεμέλια της μάντρας ανοίγονται ακριβώς στο βάθος όπου συνήθως βρίσκονται οι σωλήνες και τα καλώδια.

Αν κατά την εκσκαφή τραυματιστεί σωλήνας αερίου ή μυρίσετε αέριο, απομακρυνθείτε αμέσως, μην ανάψετε φλόγα, μην ενεργοποιήσετε ηλεκτρικές συσκευές και καλέστε το 112 ή τη γραμμή βλαβών του διαχειριστή του δικτύου αερίου. Επεμβάσεις σε δίκτυο αερίου κάνει μόνο αδειούχος τεχνικός.

Πρόσβαση, έδαφος και σχετικές εργασίες

• κατά μήκος της γραμμής της περίφραξης χρειάζεται ελεύθερη λωρίδα πλάτους τουλάχιστον ένα με δύο μέτρα, χωρίς θάμνους, ρίζες και παλιά περίφραξη,
• το φορτηγό με τα υλικά χρειάζεται χώρο για ξεφόρτωμα όσο πιο κοντά γίνεται στη γραμμή, γιατί η μεταφορά μακριών κολόνων με τα χέρια μέσα στο οικόπεδο είναι αργή και επικίνδυνη,
• οι θέσεις για την αυλόπορτα και την πόρτα πεζών πρέπει να έχουν οριστεί με ακρίβεια, μαζί με το πλάτος του ανοίγματος και τον τύπο των κολόνων,
• αν σχεδιάζετε μοτέρ για την καγκελόπορτα, κουδούνι, κάμερα ή φωτισμό, οι σωλήνες προστασίας για τα καλώδια μπαίνουν πριν τη σκυροδέτηση των θεμελίων, ενώ τη σύνδεση την κάνει μόνο αδειούχος ηλεκτρολόγος,
• αν υπάρχει υψομετρική διαφορά ανάμεσα σε εσάς και τον γείτονα, πρέπει να έχει λυθεί από πριν ποιος και με τι θα συγκρατήσει το χώμα.

Χάραξη και εκσκαφή

Το συνεργείο τεντώνει ράμμα στο όριο και σημαδεύει τις θέσεις των κολόνων. Η απόσταση ανάμεσά τους δεν ορίζεται με το μάτι: προκύπτει από το μήκος της πλάκας του συγκεκριμένου κατασκευαστή, που είναι συνήθως περίπου δύο μέτρα, συν το περιθώριο μέσα στις εγκοπές. Μετά ανοίγονται οι λάκκοι για τα θεμέλια. Στην περίφραξη έως 2,4 μ. χρησιμοποιείται συνήθως μηχανικό τρυπάνι εδάφους ή τρυπάνι σε μικρό εκσκαφέα, επειδή οι λάκκοι είναι βαθιοί και σε μεγάλο μήκος είναι πολλοί. Το βάθος ορίζεται από τον κατασκευαστή και από το έδαφος. Στα περισσότερα μέρη της Ελλάδας κινείται συνήθως περίπου από 80 έως 100 εκ., και σε ορεινές περιοχές με παγετό πρέπει οπωσδήποτε να φτάνει κάτω από το βάθος όπου παγώνει το έδαφος. Για την ψηλότερη εκδοχή οι κατασκευαστές συχνά ζητούν βαθύτερα ή φαρδύτερα θεμέλια από ό,τι για τα 1,8 μ.

Στήσιμο των κολόνων στα θεμέλια

Πρώτα στήνεται η ακραία ή η γωνιακή κολόνα. Μπαίνει στον λάκκο, αλφαδιάζεται κατακόρυφα σε δύο κατευθύνσεις, ρυθμίζεται στο ύψος με βάση το ράμμα και σκυροδετείται. Οι επόμενες ακολουθούν η μία μετά την άλλη. Μια δοκιμασμένη πρακτική είναι να μπαίνει ανάμεσα σε δύο φρεσκοστημένες κολόνες η κάτω πλάκα ή ένας πήχης απόστασης, ώστε το άνοιγμα να βγαίνει ακριβές. Στα 2,4 μ. οι κολόνες, μαζί με το κομμάτι που θάβεται, έχουν μήκος περίπου τρισήμισι μέτρα και είναι βαριές. Τις χειρίζονται περισσότερα άτομα ή ο γερανός του φορτηγού (ο «παπαγάλος») και μέχρι να πήξει το μπετόν στηρίζονται με αντηρίδες.

Μια σημαντική λεπτομέρεια: το φρέσκο μπετόν στο θεμέλιο δεν συγκρατεί ακόμη την κολόνα ούτε απέναντι στον άνεμο ούτε απέναντι στην πίεση από την τοποθέτηση των υπόλοιπων πλακών. Γι' αυτό την πρώτη μέρα συνήθως μπαίνουν μόνο μία ή δύο κάτω πλάκες και οι υπόλοιπες συμπληρώνονται αφού σκληρύνουν τα θεμέλια.

Τοποθέτηση των πλακών

Πρώτη μπαίνει η πλάκα βάσης, που κάθεται εν μέρει κάτω από τη στάθμη του εδάφους και εμποδίζει σκύλους ή άλλα ζώα να σκάψουν από κάτω. Ακολουθούν οι υπόλοιπες, που κατεβαίνουν από πάνω μέσα στις εγκοπές. Μέχρι περίπου τα δύο μέτρα δουλεύει κανείς από σκάλα ή από το έδαφος. Οι πάνω σειρές στα 2,4 μ. τοποθετούνται από σκαλωσιά, κινητά καβαλέτα ή με τον γερανό. Κάθε πλάκα πρέπει να ακουμπά σε όλο της το μήκος πάνω στην από κάτω, χωρίς κλίση και χωρίς να «κολλάει» στην εγκοπή. Στις διακοσμητικές πλάκες προσέχει κανείς να συνεχίζεται το σχέδιο και η καλή όψη να κοιτάζει προς τη σωστή πλευρά.

Τελειώματα

Στις κολόνες μπαίνουν καπάκια (κεφαλές), που προστατεύουν την κορυφή από το νερό και τον παγετό. Γύρω από τα θεμέλια ξαναρίχνεται χώμα και το έδαφος διαμορφώνεται ώστε το νερό να φεύγει μακριά από τη μάντρα και να μη λιμνάζει στην πλάκα βάσης. Υπολείμματα μπετόν και κονιάματος αφαιρούνται από τις πλάκες όσο είναι ακόμη φρέσκα.

Κολόνες

Το σύστημα περιλαμβάνει διαφορετικούς τύπους κολόνων και η κατανομή τους πρέπει να μετρηθεί με ακρίβεια στην παραγγελία:

• οι ενδιάμεσες κολόνες έχουν εγκοπή σε δύο απέναντι πλευρές,
• οι ακραίες κολόνες έχουν εγκοπή μόνο από τη μία πλευρά και μπαίνουν στην αυλόπορτα ή στο τέλος της περίφραξης,
• οι γωνιακές κολόνες έχουν εγκοπές σε ορθή γωνία,
• ορισμένοι κατασκευαστές προσφέρουν ενισχυμένες κολόνες με μεγαλύτερη διατομή ή περισσότερο οπλισμό ακριβώς για τις ψηλότερες διατάξεις.

Στα 2,4 μ. κοιτάξτε πάντα στο τεχνικό φυλλάδιο ποια κολόνα προβλέπει ο κατασκευαστής για αυτό το ύψος. Μια κοινή κολόνα που σχεδιάστηκε για χαμηλότερες μάντρες μπορεί με τον καιρό να λυγίσει ή να ραγίσει στη βάση της.

Πλάκες και σχέδια

Οι πλάκες έχουν συνήθως ύψος από 25 έως 50 εκ. και είναι οπλισμένες με χάλυβα. Υπάρχουν λείες, με απομίμηση πέτρας, τούβλου ή ξύλου, με σχέδιο στη μία ή και στις δύο όψεις. Η διπλή όψη έχει νόημα στο όριο με τον γείτονα ή προς τον δρόμο, όπου τη μάντρα τη βλέπουν και οι δύο πλευρές. Η σύνθεση γίνεται έτσι ώστε η πλάκα βάσης και οι υπόλοιπες σειρές να χωράνε στο ύψος της κολόνας πάνω από το έδαφος. Στα 2,4 μ. έχετε τις περισσότερες σειρές, άρα και τις περισσότερες πλάκες ανά τρέχον μέτρο.

Μπετόν για τα θεμέλια

Για τα θεμέλια χρησιμοποιείται έτοιμο σκυρόδεμα από μονάδα ή μπετόν που ανακατεύεται επί τόπου, στην κατηγορία που προτείνει ο κατασκευαστής της περίφραξης. Σε μακριά μάντρα 2,4 μ. η μπετονιέρα από τη μονάδα συμφέρει, γιατί ο όγκος είναι μεγάλος και η ομοιόμορφη ποιότητα μετράει περισσότερο από ό,τι σε χαμηλή περίφραξη. Τα έτοιμα ξηρά μείγματα σε σακί ταιριάζουν περισσότερο σε μικρά τμήματα και επισκευές.

Τελική επιφάνεια

Το μπετόν μπορεί να μείνει φυσικό, να εμποτιστεί ή να βαφτεί με χρώμα για μπετόν και προσόψεις. Ο ελαιοχρωματιστής βάφει μόνο αφού ωριμάσει το μπετόν και με ξηρό καιρό. Ο εμποτισμός μειώνει την απορρόφηση νερού και καθυστερεί τα βρύα και τη μαυρίλα στη σκιερή πλευρά, κάτι που σε ψηλή μάντρα φαίνεται πιο έντονα.

Η τιμή ανά τρέχον μέτρο βασίζεται σε μέσες συνθήκες. Η πραγματική δυσκολία αλλάζει κυρίως από τα εξής:

• επίπεδο οικόπεδο και μαλακό χώμα επιταχύνουν πολύ τη δουλειά, ενώ βραχώδες έδαφος, μπάζα ή ρίζες δέντρων την καθυστερούν,
• η κλίση σημαίνει κλιμακωτή τοποθέτηση των φατνωμάτων, μακρύτερες κολόνες σε κάθε σκαλοπάτι και πιο προσεκτική μέτρηση,
• η καλή πρόσβαση για φορτηγό και μηχάνημα μειώνει τη χειρωνακτική μεταφορά βαριών στοιχείων, ενώ ένα στενό πέρασμα ανάμεσα σε σπίτια την κάνει χρονοβόρα,
• πολλές γωνίες, σπασίματα και κοντά φατνώματα σημαίνουν περισσότερα κοψίματα πλακών και περισσότερη ακριβή μέτρηση,
• μια παλιά μάντρα που πρέπει πρώτα να γκρεμιστεί προσθέτει δουλειά και απομάκρυνση μπάζων, και αν έχει πλάκες από αμιαντοτσιμέντο, η αφαίρεσή τους ανήκει σε εξειδικευμένο αδειούχο συνεργείο,
• στα 2,4 μ. προστίθενται σκαλωσιά ή γερανός, μεγαλύτερο συνεργείο και περισσότερος χρόνος ανάμεσα στη σκυροδέτηση και το τελείωμα,
• λασπωμένο έδαφος και βροχή σταματούν τη σκυροδέτηση, ο παγετός την αποκλείει χωρίς ειδικά μέτρα, ενώ ο έντονος καύσωνας απαιτεί διαβροχή του μπετόν για να μη σκάσει.

• ρηχά ή στενά θεμέλια: η μάντρα αρχίζει να γέρνει μετά από έναν χειμώνα ή έναν δυνατό αέρα, και στα 2,4 μ. αυτό συμβαίνει γρηγορότερα και φαίνεται πιο έντονα από ό,τι σε χαμηλότερη,
• λάθος απόσταση κολόνων: η πλάκα δεν χωράει στο φάτνωμα ή έχει μεγάλο τζόγο και χτυπάει, και η διόρθωση σημαίνει ξήλωμα κολόνας,
• κολόνες εκτός κατακόρυφου: σε ψηλή μάντρα η απόκλιση μεγαλώνει προς τα πάνω και οι πάνω πλάκες σφηνώνουν στις εγκοπές,
• φόρτωση των κολόνων με όλες τις πλάκες πριν πήξει το μπετόν: η κολόνα στρίβει ή γέρνει μέσα στο θεμέλιο και δεν επανέρχεται,
• κολόνες για μικρότερο ύψος: ρωγμές στη βάση της κολόνας, που στην αρχή μοιάζουν τριχοειδείς και σιγά σιγά ανοίγουν,
• η μάντρα χρησιμοποιείται ως τοίχος αντιστήριξης: το χώμα του γείτονα σπρώχνει τις πλάκες, αυτές φουσκώνουν και σπάνε, γιατί η προκατασκευασμένη περίφραξη δεν είναι φτιαγμένη για να συγκρατεί χώμα,
• νερό που λιμνάζει στην πλάκα βάσης: οι πλάκες ποτίζουν, ξεφλουδίζουν και πιάνουν βρύα,
• ξεχασμένοι σωλήνες για τα καλώδια της αυλόπορτας: αργότερα χρειάζεται σκάψιμο δίπλα στην έτοιμη μάντρα ή σπάσιμο θεμελίων,
• σπασμένες ακμές πλακών από το ξεφόρτωμα και τη μεταφορά: οι γωνίες που φεύγουν δεν διορθώνονται διακριτικά σε διακοσμητική επιφάνεια.

Στην πράξη συμβαίνει συχνά η μάντρα των 2,4 μ. να στήνεται ακριβώς όπως η χαμηλότερη, απλώς με περισσότερες πλάκες. Τους πρώτους μήνες όλα φαίνονται εντάξει και το πρόβλημα εμφανίζεται μετά από μερικές καταιγίδες ή ένα καλοκαίρι με δυνατά μελτέμια.

Η τοποθέτηση χωρίζεται σε δύο φάσεις. Στην πρώτη γίνονται χάραξη, άνοιγμα λάκκων, στήσιμο και σκυροδέτηση των κολόνων μαζί με τις κάτω πλάκες. Στη δεύτερη, αφού σκληρύνει το μπετόν, συμπληρώνονται οι πάνω σειρές και τα καπάκια. Ανάμεσα στις δύο φάσεις περνούν συνήθως μερικές μέρες, με κρύο καιρό και περισσότερες. Τον ακριβή χρόνο τον ορίζουν ο κατασκευαστής και η θερμοκρασία. Στα 2,4 μ. δεν αξίζει να βιαστείτε, γιατί οι πάνω σειρές είναι αυτές που «μοχλεύουν» περισσότερο την κολόνα.

Σε επίπεδο οικόπεδο με καλή πρόσβαση, ένα έμπειρο συνεργείο στήνει τις κολόνες μιας συνηθισμένης αυλής σε μία έως λίγες μέρες, και ολόκληρη η δουλειά με τα τελειώματα ολοκληρώνεται συνήθως μέσα σε μία με δύο εβδομάδες. Κλίση, βραχώδες έδαφος ή κακός καιρός παρατείνουν τον χρόνο. Το μπετόν συνεχίζει να ωριμάζει για αρκετές εβδομάδες ακόμη, οπότε το βάψιμο και τα βαρύτερα φορτία, όπως μεγάλες γλάστρες κρεμασμένες ή υλικά ακουμπισμένα πάνω στη μάντρα, αφήστε τα για αργότερα.

Η ίδια η τοποθέτηση μιας μάντρας 2,4 μ. δεν είναι δουλειά για ερασιτέχνη: πρόκειται για στοιχεία δεκάδων κιλών που μπαίνουν πάνω από το κεφάλι, συχνά από σκαλωσιά, και ένα λάθος στα θεμέλια διορθώνεται πολύ δύσκολα. Την προετοιμασία του οικοπέδου όμως μπορείτε να την κάνετε μόνοι σας και να γλιτώσετε στο συνεργείο χρόνο και περιττές μπερδεψιές.

1. Καλέστε τοπογράφο μηχανικό να σημάνει τα όρια του οικοπέδου και κρατήστε τα σημάδια ορατά.
2. Ζητήστε από τις εταιρείες δικτύων πληροφορίες για τα υπόγεια δίκτυα και σημαδέψτε τις διαδρομές με μπογιά ή πασσαλάκια.
3. Συνεννοηθείτε με τον γείτονα για τη θέση της μάντρας, τη διπλή όψη και την πρόσβαση από τη δική του πλευρά κατά την τοποθέτηση.
4. Καθαρίστε τη λωρίδα κατά μήκος της γραμμής από θάμνους, ρίζες, πέτρες και σκουπίδια.
5. Ξηλώστε την παλιά ξύλινη περίφραξη ή το συρματόπλεγμα, εφόσον δεν περιέχει αμίαντο, και απομακρύνετε τα υλικά.
6. Ορίστε και σημαδέψτε τη θέση και το πλάτος της αυλόπορτας και της πόρτας πεζών.
7. Αποφασίστε για τα καλώδια της αυλόπορτας και του φωτισμού και έχετε έτοιμους σωλήνες προστασίας, ώστε το συνεργείο να τους βάλει πριν τη σκυροδέτηση.
8. Ετοιμάστε σταθερό, επίπεδο σημείο για το ξεφόρτωμα των υλικών, όσο πιο κοντά γίνεται στη γραμμή.

Περπατήστε όλη τη μάντρα και από τις δύο πλευρές, ιδανικά με φως ημέρας, με αλφάδι και ράμμα στο χέρι. Σε ψηλή περίφραξη οι αποκλίσεις φαίνονται πιο εύκολα αν κοιτάξετε κατά μήκος της γραμμής από τη μία άκρη.

• οι κολόνες είναι κατακόρυφες και στις δύο κατευθύνσεις και δεν κουνιούνται όταν τις σπρώχνετε,
• η πάνω γραμμή της μάντρας είναι ευθεία ή, σε κλίση, κλιμακώνεται κανονικά,
• όλες οι πλάκες ακουμπούν η μία στην άλλη σε όλο τους το μήκος, δεν χτυπούν και δεν έχουν μεγάλο τζόγο στις εγκοπές,
• πλάκες και κολόνες δεν έχουν ρωγμές, σπασμένες ακμές ή υπολείμματα μπετόν,
• το σχέδιο συνεχίζεται και η καλή όψη κοιτάζει προς τη συμφωνημένη πλευρά,
• όλες οι κολόνες έχουν καπάκι,
• γύρω από τα θεμέλια έχει ριχτεί χώμα και το έδαφος απομακρύνει το νερό από τη μάντρα,
• τα ανοίγματα της αυλόπορτας και της πόρτας πεζών έχουν το συμφωνημένο πλάτος και οι σωλήνες για τα καλώδια είναι στη θέση τους,
• η μάντρα βρίσκεται πάνω στο σημασμένο όριο και ο ανάδοχος σας έδωσε πληροφορίες για το σύστημα που χρησιμοποιήθηκε και τη συντήρηση που προτείνεται.