Στεγάνωση καμινάδας με λαμαρίνα

Ως στεγάνωση καμινάδας με λαμαρίνα εννοείται η εργασία του τεχνίτη για την τοποθέτηση μεταλλικής ποδιάς γύρω από την καμινάδα σε κεκλιμένη στέγη. Συνήθως περιλαμβάνει τις εξής ενέργειες:

• μέτρηση της καμινάδας και της κλίσης της στέγης, διαμόρφωση και κοπή της λαμαρίνας στα μέτρα,
• τοποθέτηση του μπροστινού τεμαχίου κάτω από την καμινάδα, που οδηγεί το νερό πάνω στα κεραμίδια χαμηλότερα,
• τοποθέτηση των πλαϊνών τεμαχίων, που συνδέονται πάνω ή κάτω από την επικάλυψη ανάλογα με τον τύπο της,
• τοποθέτηση του πίσω τεμαχίου πάνω από την καμινάδα και, σε φαρδύτερες καμινάδες, σαμαριού που μοιράζει το νερό στις δύο πλευρές,
• τοποθέτηση καλυπτήρα με νεροσταλάκτη (κοντραποδιάς), που σκεπάζει το πάνω άκρο της ποδιάς στον τοίχο της καμινάδας,
• σφράγιση των ενώσεων με μαστίχη κατάλληλη για στέγες και έλεγχος της σύνδεσης με την επικάλυψη.

Τι δεν περιλαμβάνει συνήθως η εργασία: τη λαμαρίνα και τα τεμάχια συστήματος ως υλικό, την επισκευή ή ανακατασκευή της καμινάδας πάνω από τη στέγη, νέο σοβά ή επένδυση της καμινάδας, την αντικατάσταση σπασμένων κεραμιδιών γύρω της, την επισκευή τεγίδων και ξύλινου σκελετού, το καπέλο της καμινάδας και τη λαμαρίνα στη στέψη της. Αυτές οι εργασίες συμφωνούνται και χρεώνονται χωριστά.

Η στεγάνωση της καμινάδας γίνεται συνήθως σε τρεις περιπτώσεις:

• Σε νέα στέγη ή σε αλλαγή επικάλυψης. Η ποδιά τοποθετείται αφού στρωθούν τα κεραμίδια γύρω από την καμινάδα, ως μέρος των εργασιών λαμαρίνας. Η παλιά λαμαρίνα δεν πρέπει να ξαναχρησιμοποιείται όταν αλλάζει η στέγη.
• Όταν υπάρχει διαρροή γύρω από την καμινάδα. Είναι ο συχνότερος λόγος που οι ιδιοκτήτες αναζητούν τεχνίτη. Στην πράξη αποδεικνύεται ότι η παλιά λαμαρίνα έχει σκουριάσει, η μαστίχη έχει σκάσει ή η ποδιά δεν είχε ποτέ σωστή διαμόρφωση.
• Σε επισκευή ή ανύψωση της καμινάδας. Αν η καμινάδα πάνω από τη στέγη ξαναχτίζεται, επενδύεται ή σοβατίζεται, η παλιά ποδιά αφαιρείται και μετά την επισκευή τοποθετείται νέα.

Η εργασία γίνεται με ξηρό καιρό. Οι μαστίχες και οι αυτοκόλλητες ταινίες δεν εφαρμόζονται σε βρεγμένο ή παγωμένο υπόστρωμα, ενώ για ταινίες τύπου Wakaflex οι κατασκευαστές προβλέπουν εφαρμογή σε θερμοκρασία πάνω από περίπου 4 °C. Την άνοιξη και το καλοκαίρι οι τεχνίτες είναι συνήθως πιο διαθέσιμοι από ό,τι το φθινόπωρο, όταν οι ιδιοκτήτες τρέχουν να κλείσουν τις διαρροές πριν από τα πρωτοβρόχια.

Πριν έρθει ο τεχνίτης, καλό είναι να γνωρίζετε αν η καμινάδα πάνω από τη στέγη είναι σε καλή κατάσταση. Αν ο σοβάς ξεκολλά, τα τούβλα έχουν ρωγμές ή η καμινάδα έχει γείρει, πρώτα πρέπει να επισκευαστεί η καμινάδα. Η λαμαρίνα δεν κρατά σε τοιχοποιία που διαλύεται. Αν η καμινάδα εξυπηρετεί τζάκι, σόμπα ή λέβητα, όταν γίνονται επεμβάσεις στην κατασκευή της αξίζει να καλέσετε καπνοδοχοκαθαριστή ή τεχνικό θέρμανσης για να εκτιμήσει την κατάσταση του αγωγού.

Πώς καταλαβαίνετε ότι η στεγάνωση δεν κρατά

Η διαρροή στην καμινάδα συχνά φαίνεται με καθυστέρηση, επειδή το νερό πρώτα απορροφάται από το ξύλο και τη θερμομόνωση. Τα τυπικά σημάδια είναι:

• σκούροι ή υγροί λεκέδες στην οροφή ή στην κεκλιμένη επιφάνεια κάτω από την καμινάδα, κυρίως μετά από βροχή με αέρα,
• βρεγμένα ή μουχλιασμένα δοκάρια και τεγίδες δίπλα στην καμινάδα, ορατά από τη σοφίτα,
• ξεβαμμένος σοβάς που ξεφλουδίζει στην καμινάδα μέσα στη σοφίτα,
• σκουριά και λαμαρίνες που ξεκολλούν, ορατές από το έδαφος,
• σκασμένη μαστίχη στο πάνω άκρο της λαμαρίνας.

Να έχετε υπόψη ότι η υγρασία στην καμινάδα μέσα στη σοφίτα δεν οφείλεται πάντα σε διαρροή. Μπορεί να είναι συμπύκνωση από τα καυσαέρια σε ακατάλληλη καμινάδα ή νερό που απορροφάται από τον σοβά της καμινάδας πάνω από τη στέγη. Αν η ποδιά φαίνεται σε καλή κατάσταση, αξίζει να ελεγχθεί η καμινάδα από καπνοδοχοκαθαριστή.

Προετοιμασία γύρω από την καμινάδα

Ο τεχνίτης αφαιρεί την παλιά λαμαρίνα και τη μαστίχη, καθαρίζει την τοιχοποιία και ελέγχει τις τεγίδες και τη μεμβράνη κάτω από τα κεραμίδια γύρω από την καμινάδα. Η μεμβράνη σηκώνεται στην καμινάδα ή συνδέεται με αυτήν, ώστε το νερό που περνά κάτω από τα κεραμίδια να οδηγείται έξω και όχι στο ξύλο. Στις καμινάδες συστήματος χρησιμοποιούνται για το πέρασμα της μεμβράνης τα τεμάχια του κατασκευαστή της καμινάδας. Μην κολλάτε τη μεμβράνη απευθείας σε θερμή επιφάνεια καμινάδας, οι κατασκευαστές το αποκλείουν λόγω κινδύνου πυρκαγιάς. Τα ξύλινα μέρη της στέγης πρέπει να απέχουν από την καμινάδα όσο ορίζει ο κατασκευαστής της και οι κανόνες πυρασφάλειας, και στις μεταλλικές καμινάδες συχνά συστήνεται απόσταση τουλάχιστον 8 εκατοστών από τα ξύλα.

Υπόστρωμα και επικάλυψη

Γύρω από την καμινάδα συμπληρώνονται τεγίδες ή σανίδες, πάνω στις οποίες στερεώνεται η ποδιά. Τα κεραμίδια στρώνονται και κόβονται μέχρι την καμινάδα, αφήνοντας το κενό που ορίζει ο κατασκευαστής της επικάλυψης ή του συστήματος στεγάνωσης. Αν το κενό είναι μεγαλύτερο, προστίθενται τεγίδες ώστε η ποδιά να έχει στήριξη. Σε στέγες με κολυμβητά κεραμίδια πάνω σε κεκλιμένη πλάκα σκυροδέματος, η συμβολή της πλάκας με την καμινάδα στεγανώνεται πρώτα με κατάλληλο στεγανωτικό και μετά τοποθετείται η ποδιά.

Μπροστινό τεμάχιο

Το μπροστινό τεμάχιο τοποθετείται πρώτο. Πατά πάνω στα κεραμίδια κάτω από την καμινάδα και οδηγεί το νερό έξω. Σε κεραμίδια και ανάγλυφες επικαλύψεις πρέπει να ακολουθεί τα κύματα ή να συνδέεται με εύκαμπτη ταινία που διαμορφώνεται στο προφίλ. Σε μεταλλική επικάλυψη το τεμάχιο συνδέεται με τη λαμαρίνα σύμφωνα με το σύστημα της επικάλυψης.

Πλαϊνά τεμάχια

Τα πλαϊνά τεμάχια τρέχουν στις πλευρές της καμινάδας. Στα κεραμίδια γίνεται συνήθως πλαϊνό λούκι, που μπαίνει κάτω από τα κεραμίδια και οδηγεί προς τα κάτω το νερό που περνά κάτω από την επικάλυψη. Η λαμαρίνα ανεβαίνει στον τοίχο της καμινάδας στο ύψος που ορίζει ο κατασκευαστής της επικάλυψης, στην πράξη συνήθως περίπου 15 εκατοστά πάνω από τα κεραμίδια. Σε μεταλλική επικάλυψη οι πλαϊνές ποδιές συνδέονται στη ραφή ή στο κύμα της λαμαρίνας.

Πίσω τεμάχιο και σαμαράκι

Πάνω από την καμινάδα το νερό της στέγης σταματά και μαζεύεται. Σε στενή καμινάδα αρκεί το πίσω τεμάχιο με έξοδο προς τα πλαϊνά λούκια. Σε φαρδύτερη καμινάδα κατασκευάζεται πίσω της σαμαράκι, δηλαδή μια μικρή δίρριχτη στεγίτσα από λαμαρίνα ή με υπόστρωμα από σανίδες, που μοιράζει το νερό στα πλάγια. Χωρίς σαμαράκι πίσω από φαρδιά καμινάδα συγκρατούνται νερό, φύλλα και, στις ορεινές περιοχές, χιόνι, που όταν λιώνει περνά κάτω από τη λαμαρίνα.

Καλυπτήρας και κοντραποδιά

Το πάνω άκρο της ποδιάς στην καμινάδα δεν πρέπει απλώς να περνιέται με μαστίχη. Η σωστή λύση έχει δύο μέρη. Στην τοιχοποιία τοποθετείται καλυπτήρας με νεροσταλάκτη, που μπαίνει σε αυλάκι ανοιγμένο με κόφτη στην τοιχοποιία ή στερεώνεται στον τοίχο και σφραγίζεται. Ο καλυπτήρας σκεπάζει την ποδιά, η οποία από κάτω μπορεί να κινείται με τις αλλαγές θερμοκρασίας. Ο απλός αρμός σιλικόνης στο πάνω άκρο κρατά κατά κανόνα λίγα μόνο χρόνια, ειδικά με τον έντονο ήλιο και τις μεγάλες θερμοκρασιακές διαφορές.

Σφράγιση και έλεγχος

Οι ενώσεις σφραγίζονται με μαστίχη για στέγες, ανθεκτική στην υπεριώδη ακτινοβολία και, στις καμινάδες, σε υψηλότερη θερμοκρασία. Στο τέλος ο τεχνίτης ελέγχει τις επικαλύψεις, τη στερέωση και τη σύνδεση με την επικάλυψη. Όπου είναι εφικτό, αξίζει να δοκιμαστεί η σύνδεση με νερό από λάστιχο.

Γαλβανιζέ και προβαμμένη λαμαρίνα

Είναι η συνηθέστερη επιλογή στις τυπικές στέγες. Η προβαμμένη λαμαρίνα κυκλοφορεί σε χρώματα κεραμιδιού, έτσι η ποδιά δεν ξεχωρίζει ως ξένο στοιχείο. Η απλή γαλβανιζέ λαμαρίνα χωρίς βαφή είναι φθηνότερη, αλλά χωρίς προστασία διαβρώνεται με τον καιρό.

Τιτανιούχος ψευδάργυρος και χαλκός

Πρόκειται για ανθεκτικότερα υλικά με μεγάλη διάρκεια ζωής. Ο τιτανιούχος ψευδάργυρος αποκτά με τον καιρό προστατευτική πατίνα, ο χαλκός είναι ο πιο ανθεκτικός και ο ακριβότερος. Χρησιμοποιούνται κυρίως σε στέγες υψηλών απαιτήσεων, σε διατηρητέα κτίρια και σε παραδοσιακές κατασκευές.

Αλουμίνιο και λαμαρίνα με πλαστική επίστρωση

Το αλουμίνιο είναι ελαφρύ και διαμορφώνεται εύκολα. Σε επαφή με άλλα μέταλλα, για παράδειγμα με χαλκό, υπάρχει κίνδυνος ηλεκτροχημικής διάβρωσης. Η λαμαρίνα με πλαστική επίστρωση συνδυάζει την αντοχή του πλαστικού στη διάβρωση με τη σταθερότητα του χάλυβα.

Εύκαμπτες αυτοκόλλητες ταινίες και έτοιμα συστήματα

Για κεραμίδια και ανάγλυφες επικαλύψεις χρησιμοποιούνται και εύκαμπτες ταινίες με πλέγμα αλουμινίου ή φύλλα μολύβδου, που διαμορφώνονται στο προφίλ της επικάλυψης. Στην ελληνική αγορά διαδεδομένη είναι η ταινία Wakaflex της Braas, από συνθετικό καουτσούκ με πλέγμα αλουμινίου, που στο σημείο όπου ανεβαίνει στην καμινάδα στερεώνεται με το προφίλ Waka-profil και σφραγίζεται. Οι κατασκευαστές καμινάδων συστήματος προσφέρουν έτοιμα περάσματα στέγης με περιλαίμιο και καπέλο, όπου η σύνδεση ποδιάς και καμινάδας προστατεύεται από τη βροχή. Η λύση αυτή τοποθετείται πιο γρήγορα, αλλά προορίζεται για συγκεκριμένη καμινάδα.

Κατά την επιλογή υλικού πρέπει η ποδιά να μην είναι από μέταλλο που αντιδρά με την επικάλυψη ή με τις υδρορροές. Ο χαλκός πάνω από γαλβανιζέ λαμαρίνα προκαλεί διάβρωση της λαμαρίνας από κάτω.

Διαφορές ανάλογα με την επικάλυψη

Στα κεραμίδια από πηλό ή τσιμέντο, γαλλικού ή βυζαντινού τύπου, η στεγάνωση είναι η πιο απαιτητική, γιατί η λαμαρίνα ή η εύκαμπτη ταινία πρέπει να ακολουθεί το σχήμα του κεραμιδιού και κάτω από τα πλαϊνά τεμάχια συνήθως μπαίνει λούκι. Στη μεταλλική επικάλυψη με όρθιες ραφές η ποδιά συνδέεται απευθείας στις ραφές και την κατασκευάζει ο τεχνίτης μαζί με την επικάλυψη. Στην τραπεζοειδή λαμαρίνα, στη λαμαρίνα τύπου κεραμιδιού και στα πάνελ η ποδιά προσαρμόζεται στα κύματα και κάτω από τις ενώσεις μπαίνει παρέμβυσμα, ώστε το νερό να μην περνά τριχοειδώς. Στις πλάκες σχιστόλιθου και στα ασφαλτικά κεραμίδια χρησιμοποιούνται μικρά τεμάχια λαμαρίνας που μπαίνουν ανάμεσα στις σειρές.

• Μόνο μπροστινή λαμαρίνα και σιλικόνη. Συμβαίνει να τοποθετείται ένα μόνο τεμάχιο και η σύνδεση με την καμινάδα να κλείνεται με σιλικόνη. Μετά από λίγα χρόνια η σιλικόνη σκάει και το νερό περνά.
• Λαμαρίνα πακτωμένη στην τοιχοποιία χωρίς καλυπτήρα. Η λαμαρίνα δεν μπορεί να κινηθεί, ο σοβάς γύρω της ραγίζει και το νερό περνά πίσω από τη λαμαρίνα.
• Έλλειψη σαμαριού πίσω από φαρδιά καμινάδα. Νερό, φύλλα και χιόνι συγκρατούνται πίσω από την καμινάδα και σε δυνατή βροχή ξεχειλίζουν πάνω από το άκρο της λαμαρίνας.
• Λαμαρίνα που ανεβαίνει χαμηλά. Σε μπόρα ή με χιόνι το νερό περνά πάνω από το άκρο της ποδιάς.
• Μεμβράνη χωρίς σωστό τελείωμα στην καμινάδα. Το νερό που περνά κάτω από τα κεραμίδια κυλά πάνω στη μεμβράνη κατευθείαν προς την καμινάδα και στα ξύλα.
• Ακατάλληλος συνδυασμός μετάλλων. Για παράδειγμα χάλκινη ποδιά πάνω από γαλβανιζέ υδρορροή, η οποία στη συνέχεια διαβρώνεται γρήγορα.
• Στεγάνωση σε φθαρμένη καμινάδα. Η λαμαρίνα στερεώνεται σε σοβά που διαλύεται και μετά από μερικούς χειμώνες πέφτει μαζί του.
• Μαστίχη σε βρεγμένη ή σκονισμένη επιφάνεια. Η μαστίχη δεν πιάνει και η σύνδεση διαρρέει από την πρώτη βροχή.

Τη στεγάνωση της καμινάδας την αναλαμβάνει τεχνίτης στεγών ή τεχνίτης λαμαρίνας με εμπειρία σε κεκλιμένες στέγες. Πρόκειται για εργασία σε ύψος, άρα απαιτείται προστασία από πτώση, για παράδειγμα σκαλωσιά, σημεία αγκύρωσης ή ζώνη ασφαλείας με γραμμή ζωής. Ο ανάδοχος ευθύνεται για την τήρηση των μέτρων υγείας και ασφάλειας στο εργοτάξιο και για τον εξοπλισμό προστασίας των εργαζομένων του, γι' αυτό αξίζει να ρωτήσετε πριν από την ανάθεση πώς θα εξασφαλιστεί η εργασία στη στέγη.

Ελέγξτε με την αρμόδια Υπηρεσία Δόμησης αν απαιτείται έγκριση, ιδίως αν το κτίριο είναι διατηρητέο ή βρίσκεται σε παραδοσιακό οικισμό.

Αν κατά την επισκευή γίνεται επέμβαση σε καμινάδα που απάγει καυσαέρια, για παράδειγμα ανύψωση ή αλλαγή του καπέλου, την κατάσταση της καμινάδας καλό είναι να την εκτιμήσει καπνοδοχοκαθαριστής ή τεχνικός θέρμανσης. Η ίδια η ποδιά δεν χρειάζεται τέτοιον έλεγχο.

Την ολοκληρωμένη εργασία μπορείτε να την ελέγξετε από τη στέγη, από τη σκαλωσιά ή τουλάχιστον με κιάλια από το έδαφος, καθώς και από μέσα, από τη σοφίτα. Αξίζει να περάσετε τα εξής σημεία:

• ελέγξτε ότι το μπροστινό τεμάχιο πατά πάνω στα κεραμίδια και βγάζει το νερό έξω, όχι κάτω από την επικάλυψη,
• δείτε αν η λαμαρίνα ανεβαίνει αρκετά ψηλά στην καμινάδα και ομοιόμορφα σε όλες τις πλευρές,
• βεβαιωθείτε ότι το πάνω άκρο καλύπτεται από καλυπτήρα με νεροσταλάκτη και όχι μόνο από μια λωρίδα μαστίχης,
• σε φαρδύτερη καμινάδα ελέγξτε το σαμαράκι πίσω της και την κλίση του προς τα πλάγια,
• κοιτάξτε τις ενώσεις των λαμαρινών, αν είναι κλειστές και αν επικαλύπτονται σωστά προς τη φορά του νερού,
• μετά την πρώτη δυνατή βροχή δείτε από τη σοφίτα αν τα δοκάρια και οι τεγίδες δίπλα στην καμινάδα είναι στεγνά,
• ελέγξτε ότι η λαμαρίνα πάνω στα κεραμίδια δεν έχει λυγίσει ή πατηθεί,
• βεβαιωθείτε ότι το χρώμα και το υλικό της ποδιάς ταιριάζουν με την επικάλυψη και τις υδρορροές.

Κατά την παραλαβή ζητήστε πληροφορίες για το υλικό και τη μαστίχη που χρησιμοποιήθηκαν. Μία φορά τον χρόνο, ιδανικά το φθινόπωρο, αξίζει να ελέγχεται η στεγάνωση μαζί με τον καθαρισμό των υδρορροών. Η μαστίχη φθείρεται με τον καιρό και η έγκαιρη ανανέωσή της κοστίζει λιγότερο από την επισκευή ενός βρεγμένου ξύλινου σκελετού.

Η τιμή εργασίας στον τιμοκατάλογο NUMIQ είναι περίπου 26 € ανά τρέχον μέτρο στεγάνωσης καμινάδας. Η τιμή περιλαμβάνει την εργασία του τεχνίτη και τα μικροαναλώσιμα, χωρίς τη λαμαρίνα και τα τεμάχια συστήματος, που υπολογίζονται ως υλικό. Οι τιμές διαφέρουν ανάλογα με την περιοχή και την πόλη. Το τρέχον μέτρο μετριέται στην περίμετρο της καμινάδας. Μια καμινάδα 60 x 60 cm έχει περίμετρο 2,4 m, άρα η εργασία της αντιστοιχεί περίπου σε 62 €.

Το τελικό ποσό επηρεάζουν κυρίως:

• οι διαστάσεις της καμινάδας και ο αριθμός των καμινάδων στη στέγη,
• η κλίση και το ύψος της στέγης και η ανάγκη για σκαλωσιά ή σύστημα ασφάλισης,
• ο τύπος της επικάλυψης, γιατί τα κεραμίδια και η ανάγλυφη λαμαρίνα απαιτούν περισσότερη διαμόρφωση από την επίπεδη λαμαρίνα,
• η ανάγκη για σαμαράκι πίσω από την καμινάδα και για καλυπτήρα σε αυλάκι στην τοιχοποιία,
• η αποξήλωση της παλιάς ποδιάς και η επισκευή υποστρώματος, τεγίδων και μεμβράνης,
• το υλικό, γιατί ο χαλκός και ο τιτανιούχος ψευδάργυρος είναι αισθητά ακριβότεροι από την προβαμμένη γαλβανιζέ λαμαρίνα.

Αν αλλάζει ολόκληρη η στέγη, δείτε το άρθρο αντικατάσταση στέγης. Για την κατασκευή νέας καμινάδας θα σας βοηθήσει το άρθρο για την κατασκευή καμινάδας τύπου Schiedel. Αν η στέγη είναι σε καλή κατάσταση και χρειάζεται μόνο προστασία της επιφάνειας, διαβάστε το άρθρο καθαρισμός και βαφή στέγης. Περισσότερες εργασίες θα βρείτε στην ενότητα λαμαρίνες και υδρορροές.