Τοποθέτηση παλισάδων έως 50 cm

Το κράσπεδο απλώς χωρίζει το πλακόστρωτο από το γκαζόν. Η παλισάδα αντέχει και μια μικρή διαφορά επιπέδου, για παράδειγμα ένα υπερυψωμένο παρτέρι, ένα κλιμακωτό πέρασμα δίπλα στη βεράντα ή την άκρη ενός ήπιου πρανούς. Για έναν συνηθισμένο κήπο, ύψος έως 50 cm είναι πρακτικό: συγκρατεί το χώμα, δεν φαίνεται βαρύ και δεν χρειάζεται περίπλοκους υπολογισμούς.

Έχετε όμως υπόψη ότι ένα μέρος της παλισάδας μπαίνει πάντα στο έδαφος. Ένα κομμάτι μήκους 50 cm θα φαίνεται λιγότερο πάνω από το έδαφος, περίπου στα δύο τρίτα του μήκους του. Μπορεί να θέλετε να συγκρατήσετε μεγαλύτερη κλίση, ή πίσω από την παλισάδα θα σταθμεύει αυτοκίνητο ή θα υπάρχει βαρύ φορτίο. Τότε πρόκειται πια για τοίχο αντιστήριξης. Αυτός θέλει εκτίμηση από μηχανικό και βαθύτερη θεμελίωση, συνήθως από σκυρόδεμα.

Οι τσιμεντένιες παλισάδες είναι πολύ ανθεκτικές. Αντέχουν τον παγετό, την υγρασία και την πίεση του χώματος. Αν τοποθετηθούν σωστά, κρατούν πολλά χρόνια. Κυκλοφορούν σε γκρι και σε χρωματιστές εκδόσεις, και με επιφάνεια που μιμείται πέτρα ή ξύλο. Σε πρανή, γύρω από το σπίτι και δίπλα σε ράμπες εισόδου είναι η λογική επιλογή.

Οι ξύλινες παλισάδες δίνουν φυσική όψη και στήνονται γρήγορα. Μέσα στο χώμα όμως το ξύλο αργά ή γρήγορα υποχωρεί στην υγρασία και στο σάπισμα, ακόμη και όταν είναι εμποτισμένο. Ταιριάζουν περισσότερο σε διακοσμητικά όρια παρτεριών παρά στη συγκράτηση χώματος.

Οι πλαστικές και οι σύνθετες παλισάδες είναι ελαφριές, δεν σαπίζουν και σχεδόν δεν θέλουν συντήρηση. Η αντοχή τους είναι όμως μικρότερη. Γι' αυτό κάνουν για οπτικό διαχωρισμό επιφανειών και όχι για συγκράτηση εδάφους.

Ένας απλός κανόνας: όσο μεγαλύτερη πίεση θα δέχεται η παλισάδα, τόσο πιο σίγουρα χρειάζεστε τσιμέντο και κρεβάτι από σκυρόδεμα.

1. Χάραξη της γραμμής. Με ράμμα και πασσαλάκια σημαδεύεται η πορεία και το ύψος της πάνω ακμής. Στις καμπύλες βοηθά ένα λάστιχο ποτίσματος ή ένα σπρέι σήμανσης.
2. Εκσκαφή. Ανοίγεται ένα κανάλι αρκετά βαθύ ώστε να χωρέσουν η στρώση υπόβασης, το κρεβάτι και το θαμμένο κομμάτι της παλισάδας. Συνήθως αυτό σημαίνει τουλάχιστον το ένα τρίτο του μήκους της, συν την υπόβαση.
3. Υπόβαση. Στον πάτο ρίχνεται χαλίκι ή θραυστό αδρανές και συμπυκνώνεται καλά. Αυτή η στρώση σηκώνει το φορτίο και ταυτόχρονα απομακρύνει το νερό.
4. Κρεβάτι. Για ελαφριά όρια αρκεί ένα συμπυκνωμένο κρεβάτι από χαλίκι. Σε πρανές, σε μεγαλύτερο φορτίο ή σε μαλακό έδαφος οι παλισάδες μπαίνουν σε σκυρόδεμα, που συνήθως ανακατεύεται ημίξηρο, με την υγρασία βρεγμένου χώματος.
5. Τοποθέτηση. Οι παλισάδες μπαίνουν μία μία ακολουθώντας το ράμμα και ισιώνονται με λαστιχένιο σφυρί. Συνεχώς ελέγχονται η κατακόρυφη θέση, η ευθυγράμμιση και το ύψος με αλφάδι ή λέιζερ.
6. Πίσω στήριξη και αποστράγγιση. Από την πλευρά όπου θα έρθει το χώμα, οι παλισάδες στηρίζονται με σκυρόδεμα. Πίσω τους ρίχνεται χαλίκι αποστράγγισης και, σε υγρό έδαφος, μπαίνει και διάτρητος σωλήνας αποστράγγισης.
7. Επίχωση και σύνδεση. Στο τέλος το κανάλι γεμίζει, το χώμα συμπυκνώνεται ελαφρά και η γύρω επιφάνεια ενώνεται με το γκαζόν, το παρτέρι ή τους κυβόλιθους.

Γιατί τόση προσοχή στην υπόβαση; Το έδαφος ποτίζει με νερό στις δυνατές βροχές του φθινοπώρου και του χειμώνα. Στις ορεινές και βόρειες περιοχές επιπλέον παγώνει. Αν η υπόβαση δεν είναι σταθερή και δεν αφήνει το νερό να φύγει, οι παλισάδες αρχίζουν να γέρνουν ήδη μετά τον πρώτο χειμώνα.

Η δουλειά προχωρά πιο εύκολα και πιο γρήγορα όταν η γραμμή είναι ευθεία, το οικόπεδο επίπεδο, το έδαφος σφιχτό και το καρότσι με τα υλικά φτάνει μέχρι το σημείο. Τα πράγματα δυσκολεύουν σε αυτές τις περιπτώσεις:

• πρανές και ανάγκη συγκράτησης χώματος, που απαιτούν κρεβάτι από σκυρόδεμα και πίσω στήριξη,
• καμπύλες και μεταβαλλόμενο ύψος, όπου κάθε κομμάτι ρυθμίζεται ξεχωριστά,
• αργιλώδες ή νερουλό έδαφος, που θέλει βαθύτερη υπόβαση και αποστράγγιση,
• ρίζες δέντρων, πέτρες ή παλιά μπετά μέσα στο σκάμμα,
• δύσκολη πρόσβαση στο οικόπεδο και πολλά χώματα που πρέπει να απομακρυνθούν,
• δίκτυα στην πορεία της εκσκαφής, όπως νερό, αποχέτευση, καλώδια ή φυσικό αέριο, που πρέπει να εντοπιστούν πριν το σκάψιμο.

Πέσατε πάνω σε σωλήνα φυσικού αερίου ενώ σκάβατε ή μυρίζει αέριο; Σταματήστε αμέσως, απομακρυνθείτε από το σημείο και καλέστε το 112. Αν χτυπήσετε καλώδιο, μην το αγγίξετε και καλέστε ηλεκτρολόγο.

Ένα χαμηλό όριο σε επίπεδο έδαφος μπορείτε να το φτιάξετε και μόνοι σας. Αν η παλισάδα θα συγκρατεί πρανές, θα βρίσκεται δίπλα σε είσοδο αυτοκινήτου ή θα περνούν από πάνω της βαριά μηχανήματα, αφήστε τη δουλειά σε συνεργείο.

1. Ελέγξτε ότι δεν περνούν δίκτυα στην πορεία της γραμμής.
2. Χαράξτε τη γραμμή με ράμμα σε πασσαλάκια και ορίστε το ύψος της πάνω ακμής.
3. Ανοίξτε κανάλι με περιθώριο για υπόβαση, κρεβάτι και θάψιμο τουλάχιστον του ενός τρίτου της παλισάδας.
4. Ρίξτε χαλίκι και συμπυκνώστε το με χειροκίνητο κόπανο ή με δονητική πλάκα από ενοικίαση.
5. Ετοιμάστε ημίξηρο σκυρόδεμα σύμφωνα με τις οδηγίες του κατασκευαστή και απλώστε το κρεβάτι.
6. Τοποθετήστε την πρώτη παλισάδα, ελέγξτε την με αλφάδι και προσθέστε τις επόμενες σφιχτά τη μία δίπλα στην άλλη.
7. Ισιώστε κάθε κομμάτι με λαστιχένιο σφυρί ακολουθώντας το ράμμα.
8. Ρίξτε σκυρόδεμα στήριξης στην πίσω πλευρά και αφήστε το να σκληρύνει όσο ορίζει ο κατασκευαστής.
9. Ρίξτε χαλίκι αποστράγγισης πίσω από τις παλισάδες, μετά χώμα, και συμπυκνώστε το ελαφρά.

• Κακή συμπύκνωση της υπόβασης. Οι παλισάδες κάθονται άνισα και η γραμμή αρχίζει να κυματίζει.
• Πολύ ρηχό θάψιμο. Το μικρό κομμάτι μέσα στο χώμα δεν αντέχει την πίεση και τα κομμάτια γέρνουν προς τα έξω.
• Χωρίς αποστράγγιση. Το νερό πίσω από την παλισάδα πιέζει, σε κρύες περιοχές παγώνει, και σιγά σιγά τη σπρώχνει έξω.
• Λάθος υλικό. Ξύλο ή πλαστικό σε πρανές, εκεί που χρειάζεται τσιμέντο.
• Χωρίς πίσω στήριξη. Οι παλισάδες στέκονται μόνο σε χαλίκι, παρότι συγκρατούν χώμα.
• Χωρίς έλεγχο ευθυγράμμισης. Σε μεγάλο μήκος ακόμη και μια μικρή απόκλιση φαίνεται καθαρά.

• η γραμμή είναι ευθεία ή καμπυλώνει ομαλά, όπως είχε σχεδιαστεί,
• οι πάνω ακμές είναι στο ίδιο ύψος ή ακολουθούν τη συμφωνημένη κλίση, χωρίς σκαλοπάτια ανάμεσα στα κομμάτια,
• οι παλισάδες στέκονται κατακόρυφα και δεν κουνιούνται όταν τις σπρώχνετε με το χέρι,
• υπάρχει σκυρόδεμα στήριξης και χαλίκι αποστράγγισης στην πίσω πλευρά, όπου η παλισάδα συγκρατεί χώμα,
• τα κενά ανάμεσα στα κομμάτια είναι ομοιόμορφα,
• η σύνδεση με το πλακόστρωτο, το γκαζόν ή το παρτέρι είναι καθαρή και χωρίς τρύπες,
• μετά από βροχή δεν μένει νερό πίσω από την παλισάδα,
• ο χώρος είναι καθαρός και τα περισσευούμενα χώματα έχουν απομακρυνθεί.