Τοποθέτηση ξύλινου και WPC δαπέδου βεράντας

Η εργασία τοποθέτησης ξύλινου ή WPC δαπέδου βεράντας περιλαμβάνει τη χάραξη της επιφάνειας, την τοποθέτηση και αλφάδιασμα της υποδομής πάνω στην έτοιμη βάση, τη στερέωση των σανίδων με βίδες ή κρυφά κλιπ, το κόψιμο των σανίδων στις διαστάσεις και την τοποθέτηση τελειωμάτων ή μετωπικών σανίδων. Μέρος της δουλειάς είναι και ο έλεγχος της κλίσης και των αρμών.

Συνήθως δεν περιλαμβάνονται η εκσκαφή, το στρώμα χαλικιού και η συμπύκνωσή του, τα πέδιλα από σκυρόδεμα, οι σανίδες και η υποδομή ως υλικό, τα σκαλοπάτια, το κάγκελο, η πέργκολα ούτε το λάδωμα του ξύλου. Αυτές οι εργασίες και τα υλικά τιμολογούνται χωριστά. Κατά την αυτοψία αξίζει να καταγράψετε με ακρίβεια τι περιλαμβάνει η προσφορά και τι όχι.

Το deck τοποθετείται συνήθως μετά την ολοκλήρωση του σπιτιού, κατά τη διαμόρφωση του κήπου, σε ταράτσες και ρετιρέ ή για να καλυφθεί μια παλιά τσιμεντένια βεράντα με ρωγμές και ανωμαλίες. Πριν παραγγείλετε την εργασία, καλό είναι να έχετε απαντήσει στα εξής:

• ποιο θα είναι το τελικό ύψος σε σχέση με το κατωκάσι της πόρτας και το έδαφος, ώστε να μη δημιουργηθεί σκαλί στην είσοδο,
• πού θα φεύγει το νερό από το δάπεδο και από τη στέγη από πάνω,
• πάνω σε τι θα πατά η υποδομή: χαλίκι, πέδιλα, ρυθμιζόμενα στηρίγματα ή σκυρόδεμα,
• αν θα στερεωθεί κάτι πάνω στο δάπεδο, για παράδειγμα πέργκολα, τέντα ή κάγκελο,
• αν οι σανίδες θα μπουν παράλληλα ή κάθετα στο σπίτι και από πού φαίνεται περισσότερο η επιφάνεια.

Πέργκολα, κάγκελο ή στέγαστρο δεν μπορούν να στερεωθούν μόνο στις σανίδες ή στα δοκάρια. Χρειάζονται δική τους θεμελίωση ή αγκύρωση σε φέρουσα κατασκευή, και αυτό πρέπει να είναι γνωστό πριν από την υποδομή. Ελέγξτε με την αρμόδια υπηρεσία δόμησης του δήμου σας αν το έργο σας χρειάζεται άδεια ή έγκριση, ιδιαίτερα αν το δάπεδο είναι υπερυψωμένο ή στεγασμένο.

Εμποτισμένη πεύκη, λάρικας και ευρωπαϊκά ξύλα

Η εμποτισμένη υπό πίεση πεύκη είναι η πιο οικονομική λύση και είναι κατάλληλη για εξωτερικό χώρο, αν ο εμποτισμός αντιστοιχεί σε κατηγορία χρήσης για υγρασία και οι τομές περαστούν ξανά. Ο σιβηρικός λάρικας είναι δημοφιλής εναλλακτική. Είναι αρκετά σκληρός, περιέχει ρητίνη και αντέχει χρόνια με τακτική συντήρηση. Στον ήλιο γκριζάρει, κάτι φυσικό, και το λάδι απλώς το καθυστερεί. Το ανεπεξέργαστο έλατο δεν είναι κατάλληλο για deck, γιατί σαπίζει γρήγορα. Η δρυς είναι ανθεκτική, αλλά ακριβότερη και μπορεί να αφήσει ταννίνες που λεκιάζουν το τσιμέντο ή την πέτρα από κάτω.

Θερμικά επεξεργασμένο ξύλο

Πρόκειται για ξύλο που έχει υποστεί επεξεργασία σε υψηλή θερμοκρασία, όπως πεύκο ή μελιά. Η επεξεργασία μειώνει την απορρόφηση νερού και βελτιώνει τη σταθερότητα διαστάσεων. Το μειονέκτημα είναι ότι γίνεται πιο εύθραυστο, γι' αυτό οι σανίδες προτρυπιούνται και δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται ως φέροντα στοιχεία.

Τροπικά ξύλα

Το ipe, το cumaru, η massaranduba ή το bangkirai είναι πολύ σκληρά και ανθεκτικά, αλλά ακριβότερα και δυσκολότερα στην επεξεργασία. Σχεδόν πάντα χρειάζονται προτρύπημα και ανοξείδωτες βίδες υψηλής ποιότητας. Κατά την αγορά είναι λογικό να ζητήσετε απόδειξη νόμιμης προέλευσης, για παράδειγμα πιστοποίηση FSC ή PEFC.

WPC

Το WPC είναι σύνθετο υλικό από ξυλάλευρο και πλαστικό. Δεν βγάζει σκλήθρες, δεν χρειάζεται λάδι και κρατά καλύτερα το χρώμα του. Από την άλλη, διαστέλλεται αισθητά με τη ζέστη, θερμαίνεται περισσότερο στον ήλιο και στις σκούρες αποχρώσεις μπορεί να καίει τα γυμνά πόδια το καλοκαίρι, κάτι σημαντικό με τον ελληνικό ήλιο. Γι' αυτό συχνά προτιμώνται ανοιχτές αποχρώσεις. Τα συμπαγή προφίλ είναι πιο ανθεκτικά και λυγίζουν λιγότερο. Τα κυψελωτά είναι ελαφρύτερα και φθηνότερα, αλλά πιο ευαίσθητα σε χτυπήματα και χρειάζονται πυκνότερη υποδομή. Στο WPC η υποδομή, τα κλιπ και οι βίδες πρέπει να είναι από το σύστημα του κατασκευαστή, αλλιώς μπορεί να χαθεί η εγγύηση.

Ένα deck είναι τόσο καλό όσο η βάση του. Σε φυσικό έδαφος συνήθως αφαιρείται το φυτικό χώμα, στρώνεται γεωύφασμα κατά των ζιζανίων και διαστρώνεται συμπυκνωμένο χαλίκι. Από πάνω μπαίνουν πλάκες, πέδιλα ή πλαστικά ρυθμιζόμενα στηρίγματα, πάνω στα οποία πατά η υποδομή. Τα δοκάρια δεν πρέπει ποτέ να ακουμπούν στο χώμα ή σε υγρό χαλίκι. Από κάτω πρέπει να κυκλοφορεί αέρας, αλλιώς το ξύλο υγραίνεται και το WPC παραμορφώνεται.

Η υποδομή γίνεται από ξύλο, WPC ή αλουμίνιο. Τα ξύλινα δοκάρια πρέπει να είναι από ανθεκτικό ξύλο, ιδανικά το ίδιο με τις σανίδες, και επεξεργασμένα. Το αλουμίνιο κοστίζει περισσότερο, αλλά δεν σαπίζει και μένει ίσιο. Την απόσταση των δοκαριών την ορίζει ο κατασκευαστής των σανίδων. Στο WPC για οικιακή χρήση είναι συχνά περίπου 30 έως 35 cm, σε δημόσιους χώρους λιγότερο. Στο ξύλο εξαρτάται από το πάχος της σανίδας και συνήθως είναι γύρω στα 40 έως 50 cm.

Ολόκληρο το δάπεδο τοποθετείται με κλίση περίπου 1 έως 2 % προς τα έξω από το σπίτι, ώστε να μη μένει νερό πάνω στις σανίδες. Οι σανίδες με αυλάκια μπαίνουν έτσι, ώστε το νερό να τρέχει κατά μήκος των αυλακιών και όχι εγκάρσια.

1. Χάραξη της επιφάνειας, ορισμός του τελικού ύψους με βάση το κατωκάσι και καθορισμός της κατεύθυνσης κλίσης.
2. Αφαίρεση του φυτικού χώματος, συμπύκνωση του εδάφους, στρώση γεωυφάσματος, διάστρωση και συμπύκνωση του χαλικιού.
3. Τοποθέτηση πλακών, πεδίλων ή ρυθμιζόμενων στηριγμάτων σε κάναβο που ταιριάζει με την απόσταση των δοκαριών.
4. Τοποθέτηση δοκαριών ή προφίλ αλουμινίου, αλφάδιασμα με την κλίση και σύνδεσή τους.
5. Διατήρηση απόστασης της υποδομής από την πρόσοψη, οι κατασκευαστές WPC αναφέρουν συνήθως τουλάχιστον 10 mm.
6. Διπλασιασμός των δοκαριών στις άκρες και στις ενώσεις των σανίδων, ώστε κάθε άκρο να έχει δική του στήριξη.
7. Εγκλιματισμός των σανίδων WPC στον χώρο πριν από την τοποθέτηση, σύμφωνα με τις οδηγίες του κατασκευαστή.
8. Τοποθέτηση του προφίλ εκκίνησης ή της πρώτης σανίδας και εργασία από το σπίτι προς τα έξω.
9. Στερέωση των σανίδων με κλιπ ή ανοξείδωτες βίδες, με προτρύπημα στο ξύλο και στα σκληρά είδη.
10. Τήρηση των αρμών ανάμεσα στις σανίδες και στα άκρα ανάλογα με το υλικό, το μήκος και τη θερμοκρασία κατά την τοποθέτηση.
11. Κόψιμο των άκρων σε ευθεία και κάλυψη των μετώπων με τελειώματα, χωρίς να κλείνει ο αερισμός κάτω από το δάπεδο.
12. Σε ξύλινο δάπεδο, πέρασμα λαδιού, ιδανικά και στην κάτω πλευρά και στις τομές πριν από την τοποθέτηση.

Το ξύλο κινείται με την υγρασία, το WPC με τη θερμοκρασία. Ο αρμός ανάμεσα στις σανίδες δεν είναι διακοσμητικός, είναι ο χώρος όπου το υλικό διαστέλλεται και ο δρόμος από όπου φεύγει το νερό. Στο ξύλο αφήνονται συνήθως διαμήκεις αρμοί περίπου 5 έως 8 mm, ανάλογα με το πλάτος και την υγρασία της σανίδας. Στο WPC τον αρμό τον ορίζουν συχνά τα κλιπ και δεν πρέπει να πιέζονται. Στα άκρα των σανίδων και δίπλα στους τοίχους αφήνεται αρμός διαστολής σύμφωνα με τον πίνακα του κατασκευαστή, δίπλα στην πρόσοψη συχνά γύρω στα 20 mm.

Οι βίδες πρέπει να είναι ανοξείδωτες. Οι γαλβανιζέ διαβρώνονται σε δρυ και σε ορισμένα τροπικά ξύλα και αφήνουν σκούρους λεκέδες. Κάθε σανίδα παίρνει συνήθως δύο βίδες σε κάθε δοκάρι, με απόσταση από την άκρη και το τέλος της σανίδας, ώστε το ξύλο να μη σκίσει. Στο WPC οι τρύπες ανοίγονται μεγαλύτερες από τη διάμετρο της βίδας και οι βίδες δεν σφίγγονται με δύναμη. Το κεφάλι πρέπει να είναι στο ίδιο επίπεδο με την επιφάνεια. Τα κρυφά κλιπ δίνουν καθαρή εμφάνιση, όμως η αντικατάσταση μιας σανίδας αργότερα είναι πιο κοπιαστική.

• υποδομή απευθείας στο χώμα ή στο γρασίδι: το ξύλο υγραίνεται και σαπίζει από κάτω, το WPC κυματίζει,
• χωρίς κλίση: το νερό λιμνάζει στις σανίδες και το ξύλο γκριζάρει ανομοιόμορφα,
• πολύ αραιά δοκάρια: οι σανίδες λυγίζουν, ραγίζουν και τα κυψελωτά προφίλ σπάνε,
• χωρίς αρμούς: το καλοκαίρι οι σανίδες φουσκώνουν και πιέζουν τον τοίχο του σπιτιού,
• κλειστός αερισμός: μετωπικές σανίδες ως το έδαφος κλείνουν τον χώρο και η υγρασία μένει από κάτω,
• ανεπεξέργαστες τομές: το άκρο της σανίδας απορροφά νερό πιο γρήγορα και αρχίζει να σκίζεται και να σαπίζει,
• κοινές γαλβανιζέ βίδες: σκουριάζουν, σπάνε και λεκιάζουν,
• δάπεδο ακριβώς κάτω από το κατωκάσι χωρίς απορροή: με τη βροχή το νερό φτάνει στην πόρτα και στην τοιχοποιία,
• ενώσεις σανίδων χωρίς διπλή στήριξη: τα άκρα σηκώνονται και σκοντάφτει κανείς πάνω τους.

Στην πράξη συμβαίνει συχνά ένα deck να δείχνει τέλειο τον πρώτο χρόνο και τα προβλήματα να φαίνονται μετά τον δεύτερο χειμώνα. Συνήθως η υποδομή έπρεπε να είναι ψηλότερα από το έδαφος ή λείπει ο αερισμός. Γι' αυτό στην παραλαβή αξίζει να κοιτάξετε και κάτω από το δάπεδο, όχι μόνο την επιφάνεια.

Τα περισσότερα προβλήματα εμφανίζονται εκεί όπου το δάπεδο συναντά το σπίτι. Ανάμεσα στην υποδομή και την πρόσοψη αφήνεται απόσταση, ώστε ούτε το ξύλο ούτε το WPC να ακουμπούν τη θερμοπρόσοψη ή τον σοβά. Αν το σπίτι έχει θερμοπρόσοψη, η ζώνη της βάσης πίσω από το δάπεδο πρέπει να είναι από υλικό ανθεκτικό στο νερό, για παράδειγμα εξηλασμένη πολυστερίνη με κατάλληλο επίχρισμα. Το νερό από τις σανίδες δεν πρέπει ποτέ να τρέχει προς τη βάση του τοίχου, γι' αυτό η κλίση απομακρύνεται πάντα από το σπίτι.

Αν δεν υπάρχει υδρορροή πάνω από το δάπεδο, η βροχή από τη στέγη πέφτει σε μία γραμμή και οι σανίδες σε εκείνη τη λωρίδα παλιώνουν πολύ γρηγορότερα. Λύση είναι μια υδρορροή ή μια λωρίδα χαλικιού με αποστράγγιση δίπλα στο σπίτι. Στις πόρτες το ύψος ρυθμίζεται ώστε να μένουν μερικά εκατοστά ανάμεσα στη σανίδα και το κατωκάσι και το νερό να μη φτάνει στην είσοδο σε δυνατή βροχή. Σε πολυκατοικία, για εργασίες σε ταράτσα ή κοινόχρηστο χώρο χρειάζεται συνήθως η σύμφωνη γνώμη των συνιδιοκτητών ή του διαχειριστή, ενώ σε ταράτσα πρέπει να προστατευτεί η υπάρχουσα στεγάνωση.

Τα άκρα τελειώνουν με μετωπική σανίδα, προφίλ ή μικρή προεξοχή των σανίδων. Η προεξοχή πέρα από το τελευταίο δοκάρι πρέπει να είναι μικρή, στα συστήματα WPC οι κατασκευαστές αναφέρουν συχνά το πολύ περίπου 5 cm, αλλιώς η άκρη λυγίζει όταν πατηθεί. Τα σκαλοπάτια κατασκευάζονται σε δική τους υποδομή με ίσα ύψη, όχι από ελεύθερα προεξέχουσες σανίδες.

Στην Ελλάδα τα deck τοποθετούν συνήθως ξυλουργεία, εταιρείες διαμόρφωσης κήπων και εξειδικευμένοι τεχνίτες δαπέδων εξωτερικού χώρου. Καλό είναι ο τεχνίτης ή η εταιρεία να έχει έναρξη δραστηριότητας, να εκδίδει παραστατικό και να δίνει εγγύηση για την εργασία. Αξίζει να δείτε ολοκληρωμένα έργα και να ρωτήσετε αν έχει ήδη τοποθετήσει το σύστημα που επιλέξατε. Ορισμένοι κατασκευαστές WPC διατηρούν λίστες εκπαιδευμένων τοποθετητών, κάτι που μπορεί να έχει σημασία για την εγγύηση. Στην προσφορά πρέπει να αναγράφονται ο τύπος της υποδομής, η απόσταση των δοκαριών, ο τρόπος στερέωσης και τι γίνεται με τη βάση.

Την εργασία διευκολύνουν:

• μια επίπεδη, συμπυκνωμένη και έτοιμη βάση,
• ένα απλό ορθογώνιο σχήμα χωρίς σπασίματα,
• σανίδες με μήκος που ταιριάζει στις διαστάσεις με ελάχιστα κοψίματα,
• υποδομή και κλιπ από το ίδιο σύστημα,
• καλή πρόσβαση στον χώρο και χώρος για κοπή.

Την εργασία καθυστερούν:

• η αποξήλωση παλιού δαπέδου ή πλακόστρωσης,
• μεγάλη υψομετρική διαφορά και ανάγκη για ψηλή υποδομή,
• η παράκαμψη κολονών, σιφωνιών, φρεατίων και δέντρων,
• η διαγώνια τοποθέτηση και τα σχέδια με εναλλαγή κατεύθυνσης,
• το σκληρό τροπικό ξύλο, που πρέπει να προτρυπηθεί σε κάθε στερέωση,
• ο ενσωματωμένος φωτισμός και τα σκαλοπάτια κατά παραγγελία.

Περπατήστε σε όλη την επιφάνεια και προσέξτε αν κάποια σανίδα λυγίζει ή τρίζει. Βάλτε αλφάδι εγκάρσια και κατά μήκος, η κλίση πρέπει να απομακρύνεται από το σπίτι. Ρίξτε έναν κουβά νερό κοντά στην πόρτα και δείτε πού τρέχει. Κοιτάξτε τους αρμούς, πρέπει να είναι ίσοι και ευθείς. Οι βίδες πρέπει να είναι σε μία γραμμή και στο επίπεδο της επιφάνειας. Ρίξτε μια ματιά από το πλάι κάτω από το δάπεδο, για να δείτε αν η υποδομή ακουμπά στο έδαφος και αν κυκλοφορεί αέρας.

Λίστα ελέγχου κατά την παραλαβή

• οι σανίδες δεν λυγίζουν και δεν τρίζουν, ούτε στις άκρες,
• η κλίση απομακρύνεται από το σπίτι και δεν λιμνάζει νερό,
• οι αρμοί ανάμεσα στις σανίδες είναι ομοιόμορφοι,
• στην πρόσοψη και στα άκρα υπάρχει αρμός διαστολής κατά τον κατασκευαστή,
• κάθε ένωση σανίδων έχει δική της στήριξη,
• οι βίδες είναι ανοξείδωτες, χωνευτές και σε σειρά,
• η υποδομή δεν ακουμπά στο έδαφος και υπάρχει αερισμός από κάτω,
• οι τομές του ξύλου είναι περασμένες με λάδι ή κερί,
• ο τεχνίτης έδωσε πληροφορίες για το υλικό, την εγγύηση και τη συντήρηση.

Το ξύλινο δάπεδο πλένεται με νερό και καθαριστικό ξύλου, με βούρτσα κατά τη φορά των ινών, και αφού στεγνώσει λαδώνεται σε λεπτές στρώσεις. Δεν λαδώνεται σε άμεσο ήλιο. Συνήθως αυτό γίνεται μία ή δύο φορές τον χρόνο, συχνότερα την άνοιξη και το φθινόπωρο. Σε παραθαλάσσιες περιοχές με έντονο ήλιο και αλάτι μπορεί να χρειάζεται συχνότερα. Το WPC αρκεί να πλένεται με νερό και ήπιο απορρυπαντικό, ενώ οι λεκέδες λίπους από τη ψησταριά αφαιρούνται το συντομότερο. Από τους αρμούς βγάζετε τακτικά φύλλα και βρομιές, ώστε να φεύγει το νερό.

Στον τιμοκατάλογο NUMIQ η τοποθέτηση ξύλινου ή WPC δαπέδου βεράντας αναφέρεται ως εργασία ανά m² μαζί με τα μικροϋλικά, χωρίς σανίδες, υποδομή και λοιπό κύριο υλικό. Η ενδεικτική τιμή εργασίας στην Ελλάδα είναι περίπου 38,03 € ανά m². Οι τιμές διαφέρουν ανά περιοχή και πόλη, στην Αθήνα και στα νησιά είναι συνήθως υψηλότερες.

Την τιμή επηρεάζουν το σχήμα του δαπέδου, ο αριθμός των κοψιμάτων και των γωνιών, η παράκαμψη κολονών και σιφωνιών, η σκληρότητα του ξύλου και η ανάγκη για προτρύπημα, ο τρόπος στερέωσης και το ύψος της υποδομής. Ένα μικρό δάπεδο με σκαλοπάτια και σπασίματα κοστίζει περισσότερο ανά τετραγωνικό από ένα μεγάλο ορθογώνιο. Η εκσκαφή, το χαλίκι, τα πέδιλα και η συμπύκνωση τιμολογούνται χωριστά. Τις τιμές τους θα βρείτε στα άρθρα Στρώση εξομάλυνσης για πλακόστρωση και Συμπύκνωση εδάφους με δονητική πλάκα. Αν αντί για σανίδες σκέφτεστε πλακόστρωση, δείτε Κυβόλιθοι και κράσπεδα.