Atiek afdekken op een plat dak

Metselwerk en beton zijn niet gemaakt om er direct op te laten regenen. Water trekt in de bovenkant, bevriest in de winter en laat het metselwerk langzaam afbrokkelen. Je ziet dat later aan vlekken op de gevel, loslatend pleisterwerk en vochtplekken onder het plafond van de bovenste verdieping.

De afdekking heeft daarom een paar taken:

• De bovenkant van de atiek over de volle breedte afdekken
• Het water naar het dak afvoeren, niet naar de gevel
• De dakbedekking die tegen de atiek omhoog loopt beschermen tegen uv-licht en beschadiging
• De overgang tussen dak en atiek tot één waterdicht geheel maken

Metaal en dakbedekking werken hier samen als één systeem. De dakbedekking loopt aan de binnenkant van de atiek omhoog en het metaal dekt haar van bovenaf af. Gaat een van de twee lagen mis, dan heeft de andere er ook last van. Even belangrijk is dat de afdekking zonder onderbreking rond het hele dak loopt, inclusief hoeken en eindstukken. Elke onderbreking is een plek waar het water een weg vindt.

Het materiaal bepaalt de levensduur, het uiterlijk en hoe de afdekking aansluit op de dakbedekking.

• Verzinkt staal: stevig en traditioneel. Zonder extra coating gaat het na verloop van tijd roesten, daarom zie je het minder vaak.
• Gecoat (gelakt) staal: verzinkt staal met een gekleurde beschermlaag. Het roest minder snel en je kunt de kleur afstemmen op gevel of kozijnen.
• PVC-gecoat staal: bedoeld voor daken met een PVC-dakbaan. De baan wordt met hete lucht op het metaal gelast, zodat de aansluiting echt dicht is. Verwissel het niet met gewoon gelakt staal, want daarop kun je niets lassen.
• Aluminium: licht, roest niet en houdt goed zijn vorm. Veel toegepast als daktrim en muurafdekker op moderne woningen.
• Titaanzink: zeer duurzaam, krijgt een grijze patina. Vraagt om een ervaren zinkwerker, omdat het anders wordt verwerkt dan staal.
• Koper: zeer lange levensduur en een uitgesproken uiterlijk, vooral voor monumentale of representatieve gebouwen.

Denk ook aan wat er in de buurt zit. Water dat van koper op zink of verzinkt staal loopt, laat dat zink snel corroderen. Kies ook bevestigingsmiddelen van een materiaal dat bij het metaal past.

Daarnaast verschilt het systeem. Bij klassiek zinkwerk wordt het metaal op maat gezet in de werkplaats of op het dak. Systeemprofielen hebben kant-en-klare muurafdekkers, hoekstukken en eindkappen. Dat gaat sneller en verkleint de kans op fouten bij het zetten.

De volgorde volgt uit één regel: elke laag overlapt de laag eronder, zodat het water altijd dakpansgewijs naar beneden loopt.

1. Ondergrond voorbereiden. De vakman controleert de bovenkant van de atiek. Die moet stevig, schoon en droog zijn, zonder losse stukken. Bij een geïsoleerde atiek komt er vaak een houten plank of plaat op, die een vlakke ondergrond voor het metaal vormt.
2. Afschot maken. De bovenkant krijgt een lichte helling naar het dak toe, meestal een paar graden volgens het advies van de fabrikant. Zo loopt het water het dak op en via de afvoeren weg.
3. Dakbedekking aansluiten. Bitumen of kunststof dakbaan wordt aan de binnenkant van de atiek omhoog gezet, liefst tot over de bovenrand.
4. Beugels of aanhaakstrips plaatsen. Het metaal wordt hierin vastgehaakt. Zo hoeft er niet van bovenaf door het metaal geschroefd te worden, waar elke schroef een mogelijk lek is.
5. Metaal monteren. De delen worden met overlap gelegd of met een felsnaad verbonden. Op afstanden die afhangen van materiaal en fabrikant komen dilatatievoegen, zodat het metaal bij warmte en kou vrij kan uitzetten en krimpen.
6. Hoeken en eindstukken. Binnen- en buitenhoeken, aansluitingen op een muur en eindkappen krijgen aparte aandacht, met kant-en-klare hoekstukken of zorgvuldig gemaakte delen.
7. Aansluiting dichtmaken. Bij PVC-gecoat staal wordt de dakbaan op het metaal gelast. Bij andere systemen wordt de overgang afgedekt en afgedicht volgens de voorschriften van de fabrikant.

Dit is werk op hoogte, aan de rand van het dak. Er is een steiger of een andere valbeveiliging nodig. Laat het daarom over aan een zinkwerker of dakdekker met de juiste uitrusting en ervaring.

Ook goed metaal helpt niet als de vorm niet klopt. De breedte van de afdekking volgt uit de dikte van de atiek, inclusief eventuele isolatie, en uit hoe ver het metaal aan beide kanten moet overstekken.

Aan de buitenkant moet het metaal een druiprand hebben: een omgezette neus die los van de gevel staat. Het water druppelt daar vrij af en loopt niet langs het metselwerk. Ontbreekt de druiprand of zit hij te dicht op de muur, dan zie je na een tijd donkere strepen en vocht op de gevel.

Waarom loopt het afschot naar binnen en niet naar buiten? Het dakwater wordt toch al via afvoeren en hemelwaterafvoeren afgevoerd. Zou de atiek naar de gevel aflopen, dan loopt al het regenwater van de bovenkant langs de muur. Het afschot moet gelijkmatig zijn, zonder plekken waar water blijft staan en in de winter bevriest.

Hoeveel werk de afdekking is, hangt van een paar dingen af:

• Lengte en vorm van de dakrand: een rechte atiek zonder hoeken gaat snel, elke hoek, nis of doorvoer kost tijd
• Staat van de ondergrond: afbrokkelend metselwerk of ontbrekend afschot moet eerst hersteld worden
• Oude afdekking verwijderen: demonteren en afvoeren van het oude metaal is extra werk
• Hoogte en bereikbaarheid: een hoog gebouw of weinig ruimte rondom maakt de steiger ingewikkelder
• Materiaal: titaanzink en koper vragen meer vakmanschap dan gewoon plaatstaal

Woon je in een appartement, dan is de dakrand meestal gemeenschappelijk. Neem dan eerst contact op met je Vereniging van Eigenaars (VvE).

• Afschot naar de gevel of helemaal geen afschot: water blijft op de atiek staan, loopt langs de muur en het metselwerk wordt nat.
• Geen of een te korte druiprand: er ontstaan strepen van aflopend water op de gevel.
• Te smal metaal: de rand van de atiek of de isolatie blijft onbedekt.
• Schroeven van bovenaf zonder afdichting: elk gat is een weg voor water.
• Vast bevestigd zonder dilatatie: het metaal gaat golven en naden scheuren.
• Slordige hoeken: slecht overlappende hoeken zijn de plek waar het vaakst lekkage ontstaat.
• Dakbedekking die onder de rand stopt: tussen dakbaan en metaal blijft een kier.
• Verkeerde combinatie van metalen: de corrosie wordt pas na een paar jaar zichtbaar.

Kijk bij de oplevering zowel vanaf het dak als vanaf de grond en controleer:

• Het metaal loopt zonder onderbreking rond de hele dakrand
• De bovenkant heeft zichtbaar afschot naar het dak
• De druiprand staat over de hele lengte los van de gevel
• Hoeken en eindstukken sluiten dicht aan en liggen netjes in lijn
• Naden hebben overlap of een felsnaad en dilatatievoegen zitten op logische plekken
• Op de bovenkant zitten geen onnodige gaten of onafgedichte schroeven
• De dakbedekking loopt onder het metaal door en de aansluiting is dicht
• Het metaal is niet bekrast, gedeukt of vervormd
• Na een regenbui staat er geen water op de atiek en zijn er geen nieuwe sporen op de gevel
• Dak en omgeving zijn vrij van restjes metaal en schroeven