Dak reinigen en coaten

Een dak reinigen en coaten is renovatiewerk aan bestaande dakbedekking. Het wordt per vierkante meter dakoppervlak gerekend en omvat meestal:

• verwijderen van bladeren, naalden en vuil van het dak, uit kilgoten en dakgoten,
• mechanisch verwijderen van mos, korstmos en loszittende oude verf,
• het dak wassen met hogedruk of een reinigingsmiddel, afhankelijk van het type dakbedekking,
• roest verwijderen van de plaat met een staalborstel of schuurgereedschap,
• ontvetten en voorbehandelen, afhankelijk van het systeem ook met een middel tegen mos en algen,
• een grondlaag of impregnering en een toplaag in een of twee lagen,
• afdekken van ramen, gevel en omgeving en opruimen na afloop.

Het werk omvat geen reparaties aan de dakbedekking, geen vervanging van gebroken pannen, geen nieuw lood- of zinkwerk rond de schoorsteen en geen nieuwe dakgoten. Blijkt bij het reinigen dat de plaat doorgeroest is of dat pannen gescheurd zijn, dan moet dat vóór het coaten worden hersteld. Coating vervangt geen ontbrekend metaal en maakt een lekkend dak niet weer waterdicht.

Daken van staalplaat

Het meest voorkomende geval. Verzinkte of gecoate damwandplaat, felsdaken en oudere profielplaten op woningen, garages, schuren en bedrijfsgebouwen verliezen na jaren hun beschermlaag en gaan roesten. Is de roest alleen oppervlakkig en de plaat niet doorgeroest, dan verlengt coaten de levensduur flink. Fabrikanten van dakcoatings adviseren bij een ouder dak of een grotere renovatie meestal twee lagen grondverf en een tot twee toplagen.

Betonnen dakpannen

Een betonnen dakpan verliest met de jaren haar oppervlaktelaag, neemt water op en raakt sneller begroeid. Na het reinigen kan ze worden behandeld met een impregnering en een coating voor betonpannen. Het uiterlijk wordt veel beter en de wateropname neemt af, maar een pan die al verpulvert, redt geen enkele coating.

Keramische dakpannen

Gebakken keramische pannen worden meestal niet gecoat. Fabrikanten adviseren eerder voorzichtig reinigen en een behandeling tegen mos en algen. Geglazuurde en verglaasde pannen hebben geen coating nodig en verf hecht er slecht op.

Asbestdaken

Oudere daken van golfplaten of leien van asbestcement zijn een apart geval. Hogedrukreinigen, borstelen en schuren laten asbestvezels vrij, die kankerverwekkend zijn, en volgens gezondheidsinstanties bestaat er geen veilige blootstellingsgrens. Het reinigen en bewerken van asbestcement is in Nederland aan strenge regels gebonden en voor daken in de praktijk niet toegestaan. Hebt u een asbestdak, laat u dan adviseren door een gecertificeerd asbestinventarisatie- of asbestverwijderingsbedrijf. Op termijn is professionele sanering en nieuwe dakbedekking meestal de verstandigste oplossing.

Dakcoatings hebben droog en mild weer nodig. Technische bladen noemen gewoonlijk een minimale lucht- en ondergrondtemperatuur van ongeveer 10 tot 15 °C, een relatieve luchtvochtigheid tot ongeveer 70 tot 80 procent en enkele uren zonder regen en dauw na het aanbrengen. In Nederland wordt daarom vooral van mei tot september gecoat. Let in de zomer op staalplaat die in de volle zon heet wordt. Het oppervlak kan veel warmer zijn dan de lucht en de coating droogt dan te snel. Het is verstandig om in de ochtend en late middag te werken en dagen te vermijden waarop de dauw lang blijft liggen.

Reinigen kan ook buiten het coatingseizoen. Is het dak flink begroeid, dan loont het om het in het voorjaar te reinigen en met een middel tegen mos en algen te behandelen en pas enkele weken later te coaten, als het middel heeft gewerkt en het mos is afgestorven.

Inspectie en voorbereiding

Eerst wordt het dak van dichtbij geïnspecteerd. Er wordt gelet op roest, gaten, losse naden, beschadigd zinkwerk en de staat van de oude coating. Ramen, gevel, terras en auto's onder het dak worden afgedekt. De dakgoten worden schoongemaakt en de regenpijpen beschermd, zodat er geen slib en verfresten in komen.

Mechanisch reinigen

Mos en korstmos worden afgeschraapt, grof vuil wordt weggeveegd. Op staalplaat worden losse roest en bladderende oude verf verwijderd met een staalborstel of een haakse slijper met komborstel. Er mag alleen een vaste, samenhangende ondergrond overblijven.

Het dak wassen

Het dak wordt gewassen met hogedruk of een reinigingsoplossing. Bij gecoate staalplaat adviseren fabrikanten een zachte borstel, milde reinigingsmiddelen en grondig naspoelen, zonder agressieve oplosmiddelen of schuurpoeders. Bij betonpannen moeten druk en afstand van de spuitkop zo worden gekozen dat het oppervlak niet beschadigt. Na het wassen moet het dak volledig drogen, wat bij koeler weer een hele dag kan duren.

Ontvetten en voorbehandelen

Als de plaat droog is, wordt ze ontvet. Verffabrikanten benadrukken dat zonder grondig ontvetten geen duurzame hechting mogelijk is. Nieuw verzinkt staal heeft een oppervlaktelaag die de hechting verslechtert en moet eerst verweren of volgens de voorschriften van de coatingfabrikant worden voorbehandeld. Op pannen kan een middel tegen mos en algen worden aangebracht.

Grondlaag

Op staal komt een roestwerende grondverf, op betonpannen een impregnering. Die wordt met kwast, roller of spuit aangebracht. Naden, schroeven, de omgeving van de schoorsteen en plaatranden worden eerst met de kwast behandeld, omdat roest daar het vaakst begint. Laagdikte en overschilderingstijd worden aangehouden.

Toplaag

Als de grondlaag droog is, komt de toplaag in een of twee lagen. Op staalplaat worden acrylaat-, polyurethaan- of alkydcoatings gebruikt, op betonpannen acrylaatcoatings speciaal voor daken. Er wordt van de nok naar de goot gewerkt, zodat niemand door de natte coating loopt.

Controle en opruimen

Na het drogen wordt het dak nagelopen, worden gemiste plekken bijgewerkt en wordt de afdekking verwijderd. Dakgoten en de omgeving van het huis worden schoongemaakt.

• Alkydverf voor metaal. De traditionele oplossing voor stalen daken. Makkelijk aan te brengen, maar droogt langzamer en ruikt sterker.
• Watergedragen acrylaatcoatings. Drogen snel, ruiken weinig en zijn prettig om mee te werken. Vragen een zorgvuldig voorbereide ondergrond.
• Tweecomponentensystemen. Epoxygrondlaag en een toplaag van polyurethaan of polyacrylaat. Sterker en langer houdbaar, maar mengverhouding en verwerkingstijd moeten precies worden aangehouden.
• 2-in-1-coatings. Grondlaag en toplaag in één product. Geschikt voor kleinere oppervlakken en minder belaste daken, bij sterk geroeste plaat is een aparte grondlaag veiliger.
• Impregneringen en coatings voor betonpannen. Verminderen de wateropname en geven de pannen weer kleur.
• Middelen tegen mos en algen. Voor behandeling vóór het coaten of als los onderhoud.

Het loont om bij één systeem van één fabrikant te blijven, dus grondlaag, toplaag en verdunner uit dezelfde lijn. Willekeurig gecombineerde producten zijn een veelvoorkomende oorzaak van onthechting.

• Coaten op een ongewassen dak. Stof, stuifmeel en mosresten werken als scheidingslaag. De coating laat na de eerste winter in banen los.
• Ontvetten overgeslagen. Op het eerste gezicht is alles in orde, maar de hechting is zwak en de coating bladdert.
• Coaten op een vochtige ondergrond. Het gebeurt dat een ploeg 's ochtends vroeg begint terwijl er nog dauw op het dak ligt, of kort na het wassen.
• Roest overgeschilderd. Wordt roest niet mechanisch verwijderd, dan gaat ze onder de coating door en verschijnt ze na een jaar als blaasjes.
• Te dikke laag in één keer. De coating loopt uit, rimpelt en droogt van binnen slecht.
• Ongunstig weer. Regen of koude nachten kort na het aanbrengen maken het resultaat slechter, ook met een goede coating.
• Asbestdak met hogedruk reinigen. Verspreidt asbestvezels in de omgeving, in de tuin en naar de buren.
• Over het dak lopen zonder de dakbedekking te beschermen. Gebroken pannen en gedeukte platen moeten achteraf worden hersteld.

Een klein en laag dak van staalplaat, bijvoorbeeld van een garage, schuur of tuinhuis, kan een handige doe-het-zelver zelf coaten. Voor het dak van een woning op hoogte is het veiliger een bedrijf in te schakelen met valbeveiliging en steiger. Werkwijze bij een klein dak:

1. Het dak nalopen en gaten, losse schroeven en naden markeren.
2. Gaten herstellen en schroeven met afdichtring aandraaien of vervangen.
3. Ramen, gevel en omgeving afdekken met folie en de dakgoten schoonmaken.
4. Mos, vuil en loszittende oude verf verwijderen met schraper en borstel.
5. Roest verwijderen met staalborstel of schuurmachine tot een vaste ondergrond.
6. Het dak wassen met water en reinigingsmiddel en grondig naspoelen.
7. Het dak volledig laten drogen.
8. De plaat ontvetten volgens de voorschriften van de coatingfabrikant.
9. Naden, schroeven, randen en roestplekken met de kwast voorstrijken.
10. De grondlaag over het hele oppervlak aanbrengen en laten drogen volgens het technisch blad.
11. De toplaag in een of twee lagen aanbrengen, van de nok naar de goot.
12. Het dak na het drogen nalopen en gemiste plekken bijwerken.

Gebruik bij elk werk op het dak valbeveiliging. Vallen van daken hoort bij de meest voorkomende ernstige ongevallen bij klussen aan het eigen huis.

Een bestaand dak reinigen en coaten valt onder onderhoud van het gebouw. Wilt u de kleur van het dak veranderen bij een monument of in een beschermd stads- of dorpsgezicht, informeer dan bij uw gemeente of daarvoor een vergunning nodig is. In een appartementengebouw is het dak gemeenschappelijk en beslist de Vereniging van Eigenaars over het onderhoud.

Een bedrijf dat op hoogte werkt, moet zorgen voor valbeveiliging, dus steiger, randbeveiliging, ankerpunten of persoonlijke valbeveiliging. Controleer bij de keuze van een bedrijf de inschrijving bij de KvK en of het een aansprakelijkheidsverzekering heeft. Bevat het dak asbest, dan is het asbestwerk, dat streng geregeld is in de arbo- en milieuwetgeving en alleen door gecertificeerde bedrijven mag worden uitgevoerd.

• de coating is egaal en gesloten, zonder gemiste plekken, druipers en blaasjes,
• naden, schroeven, de omgeving van de schoorsteen, randen en goot zijn even zorgvuldig behandeld als de vlakken,
• onder de coating is geen roest zichtbaar en de oude coating laat nergens los,
• de kleur is gelijkmatig, zonder vlekken en grote verschillen in glans,
• dakgoten en regenpijpen zijn schoon en het water loopt vrij weg,
• ramen, gevel en omgeving van het huis zitten niet onder de verfspatten,
• pannen en platen zijn na het werk niet gebroken of gedeukt,
• u hebt informatie gekregen over het gebruikte systeem, het aantal lagen en de garantie.

De hechting kunt u eenvoudig controleren als de coating volledig is uitgehard. Plak op een onopvallende plek stevige tape en trek die met een ruk los. Er mag geen coating op de tape achterblijven.

In de NUMIQ-prijslijst voor Nederland kost het arbeidsloon voor het reinigen en coaten van een dak 22,08 € per m². De arbeidsprijs omvat klein verbruiksmateriaal, maar niet de coating zelf, dus grond- en toplaag, die apart wordt gerekend. Prijzen verschillen per regio en stad en liggen in de Randstad meestal hoger dan in kleinere plaatsen. Met een sterker tweecomponentensysteem of meer lagen wordt het materiaal duurder.

De prijs hangt vooral af van:

• dakhelling en hoogte en de daarbij horende steiger of hoogwerker,
• hoe complex het dak is, het aantal kilgoten, schoorstenen, dakkapellen en dakramen,
• de staat van de dakbedekking, dus hoeveel roest en oude verf eraf moet,
• het type coatingsysteem en het aantal lagen,
• reparaties die vóór het coaten nodig zijn, zoals het vervangen van pannen of platen.

Verwant werk kunt u apart laten begroten, bijvoorbeeld een hanggoot monteren of nieuwe dakpannen leggen als het dak niet meer te redden is. Meer posten vindt u onder zinkwerk en dakgoten.