Hanggoot monteren

Een goot is meer dan een stuk metaal of kunststof. Het is een systeem, en elk onderdeel moet precies op het volgende aansluiten:

• Goothaken, die de goot dragen en het afschot bepalen
• De goot zelf, met verbindingsstukken tussen de lengtes
• Eindstukken, die de uiteinden van de goot afsluiten
• De uitloop, waar het water de regenpijp in loopt
• Hoekstukken, als het dak niet een eenvoudig zadeldak is

In Nederland zie je naast de hanggoot ook veel bakgoten, vooral bij rijtjeshuizen en oudere woningen. Een hanggoot heeft een praktisch voordeel: je ziet hem, je maakt hem makkelijk schoon en als er iets misgaat, loopt het water over de rand. Bij een lekkende bakgoot komt het water juist in de dakconstructie terecht. Bij een hellend dak met overstek is een hanggoot daarom een verstandige keuze.

De volgorde is belangrijk. Wie pas aan de uitloop of de lengte denkt als de delen al aan elkaar zitten, moet vaak meters goot weer losmaken.

1. De lengte van de dakrand meten en bepalen waar de regenpijp komt. Als vuistregel kan één regenpijp ongeveer 10 meter goot afvoeren.
2. De eerste goothaak op het hoogste punt plaatsen, meestal aan het uiteinde dat het verst van de regenpijp ligt.
3. Het hoogteverschil uitrekenen: de lengte van de goot in meters keer het gekozen afschot, meestal 2 tot 5 mm per meter. Bij 8 meter en 3 mm afschot is dat 24 mm.
4. De laatste haak bij de uitloop precies dat stuk lager zetten en tussen de twee buitenste haken een uitzetkoord spannen.
5. De tussenliggende haken exact langs het koord plaatsen. Lange haken met een haakbuiger buigen, niet met een hamer, zodat de coating heel blijft.
6. Het gat voor de uitloop op het laagste punt maken, op de afstand tot het gooteinde die de fabrikant aangeeft, de randen afwerken en licht naar beneden buigen.
7. De goot van het hoogste punt naar de uitloop in de haken leggen: de achterrand eronder schuiven, de voorrand vastzetten met het lipje van de haak.
8. De delen verbinden met de bijbehorende verbindingsstukken met rubberen afdichting en de eindstukken plaatsen en afdichten.
9. De regenpijp aansluiten en een waterproef doen.

Goothaken worden met minstens twee schroeven vastgezet, lange haken meestal met drie. Gebruik roestvaststaal of verzinkte schroeven. Gewone zwarte houtschroeven roesten buiten snel weg.

Welke maat goot je kiest

De maat kies je niet op het oog, maar op basis van het dakoppervlak dat de goot afvoert. Het gaat om het oppervlak van bovenaf gezien, niet om het schuine dakvlak. Elke fabrikant heeft hiervoor een tabel. Bij steile daken loopt het water sneller, en ook bij de zware buien die in Nederland steeds vaker voorkomen, is een maat groter vaak verstandig.

Zink, aluminium, koper of kunststof

• Zink is in Nederland een vertrouwd materiaal voor goten, gaat lang mee en wordt door de vakman ter plekke gezet en gesoldeerd.
• Gecoat staal is stevig en kan goed tegen belasting.
• Aluminium is licht en roest niet, maar vraagt nauwkeurig werk.
• Koper kies je vooral bij bijzondere architectuur of karakteristieke panden.
• Kunststof (pvc) is licht, stil en veel gebruikt op schuren, garages, carports en kleinere woningen. Het zet flink uit bij warmte en heeft daarom uitzetverbindingen nodig.

Halfronde of hoekige goot

Een halfronde goot reinigt zichzelf beter, omdat vuil niet in hoeken blijft hangen. Een hoekige goot, zoals een mastgoot, kan bij dezelfde breedte meer water aan en past goed bij moderne woningen, maar vraagt grondiger onderhoud. Kies de vorm dus bij het huis en de maat bij het dakoppervlak.

Soorten goothaken

Lange haken worden vóór het leggen van de pannen op de sporen of panlatten bevestigd en zijn het stevigst. Korte haken worden op het boeiboord geschroefd. Die kun je ook op een bestaand dak monteren, maar hoe goed ze houden hangt af van de staat van het boeiboord. Koop haken altijd van dezelfde fabrikant als de goot. Een paar millimeter verschil in profiel is genoeg om de goot slecht in de haak te laten vallen.

Het eenvoudigst is een nieuw dak: de haken gaan erop vóór de pannen, de gevel is nog niet af en de vakman werkt vanaf de steiger die er toch al staat. Meer werk, en dus duurder, wordt het bij:

• Een woning met meerdere verdiepingen waarvoor een steiger of hoogwerker nodig is
• Een ingewikkeld dak met hoeken, dakkapellen en verschillende niveaus
• Het verwijderen van de oude goot en haken
• Een rot of scheef boeiboord dat eerst hersteld moet worden
• Montage op een bestaand dak, waar lange haken niet meer kunnen
• Beperkte ruimte, bijvoorbeeld bij een smalle steeg of boven een stoep

Een goot monteren is werk op hoogte. Laat het daarom over aan een dakdekker of loodgieter met de juiste uitrusting en valbeveiliging. Woon je in een appartement, dan regelt de VvE de goten, niet de individuele eigenaar.

De meeste problemen met goten hebben niets met het materiaal te maken, maar met details in de montage:

• Geen of verkeerd afschot. Het water blijft staan, er hoopt vuil op en bij vorst bevriest het.
• Haken te ver uit elkaar. De goot zakt door onder het gewicht van water, natte bladeren of sneeuw. Meestal komt er ongeveer elke 50 tot 80 cm een haak, bij kunststof dichter op elkaar. De fabrikant geeft de precieze afstand.
• Goot te hoog geplaatst. Bij een stortbui schiet het water over de voorrand en loopt het langs de gevel. De bovenrand hoort iets lager te zitten dan het verlengde vlak van de pannen.
• Verbindingen alleen met kit. Kit is een aanvulling op de rubberen afdichting, niet een vervanging. Alleen kit laat na een paar seizoenen los.
• Geen ruimte voor uitzetten bij kunststof. In de zomer trekt het profiel krom en gaan de verbindingen open. Op de verbindingsstukken staat meestal een markering waarmee je de ruimte instelt op de temperatuur tijdens de montage.
• Monteren bij vorst. Onder ongeveer 5 °C wordt kunststof bros en hechten kitten slecht.
• Onderdelen van verschillende merken mengen. Een veelvoorkomende oorzaak van lekkages.

Laat voor de oplevering een paar minuten water met een tuinslang in het verste uiteinde van de goot lopen en bekijk de goot van een afstand. Controleer:

• Het water loopt vlot naar de uitloop en er blijven geen plassen staan
• Uit verbindingen, eindstukken en uitloop druppelt niets
• Bij volle doorstroming loopt er geen water over de voorrand
• Van een afstand gezien is de goot recht, zonder doorbuigingen of golven
• De haken zitten regelmatig verdeeld, ook bij de uiteinden en aan beide kanten van de uitloop
• De haken drukken de pannen niet omhoog en zitten niet in de ventilatieruimte van het dak
• De schroeven zijn van roestvaststaal of verzinkt
• De omgeving is opgeruimd en dak en gevel zijn onbeschadigd

Maak als het kan foto's van de haken voordat de pannen erover gaan. Bij een klacht of later werk aan het dak komen die goed van pas.