Gevelbekleding met hoekfels

Elke metalen baan heeft aan beide zijkanten een opstaande rand. De randen van twee buurbanen worden tegen elkaar gezet en samen onder een hoek omgezet. Zo ontstaat een verticale ribbel, de bekende dunne lijn die je op zo'n gevel ziet. De baan zit vast op de ondergrond via verborgen metalen strips, de zogenoemde klangen, die in de naad worden meegevouwen. Het metaal wordt in het vlak dus nergens doorboord, en water vindt geen weg naar binnen.

Waarom een hoekfels en geen dubbele staande naad? Bij een dubbele staande naad worden de randen twee keer omgezet. Die naad sluit beter af en past vooral bij daken met een flauwe helling, waar water langer blijft staan. Op een verticale muur loopt water snel weg, dus daar is een hoekfels ruim voldoende. Hij is sneller te maken en ziet er strak uit.

Er bestaat ook een kliksysteem, waarbij voorgevormde panelen alleen in elkaar klikken. Op grote, rechte vlakken gaat dat sneller. Bij een gevel met veel ramen, hoeken en uitsprongen blijft de klassieke fels nauwkeuriger.

Het metaal ligt nooit direct tegen het metselwerk. Het gaat om een geventileerde gevel: tussen de isolatie en het metaal zit een luchtspouw. De lucht daarin stijgt op zoals in een schoorsteen en voert vocht af. Zo blijft de muur droog en is de kans op schimmel kleiner.

1. Legplan: de vakman tekent uit waar de banen komen, zodat de naden symmetrisch lopen ten opzichte van ramen en hoeken.
2. Consoles en regelwerk: in de muur worden consoles verankerd, met daarop een houten of metalen regelwerk dat oneffenheden in de gevel opvangt.
3. Isolatie: tussen de consoles komt isolatie, meestal onbrandbare minerale wol.
4. Gevelfolie: een dampopen folie beschermt de isolatie tegen wind en vocht. Kies een folie die geschikt is voor gevels met open voegen.
5. Luchtspouw: meestal minstens 20 tot 40 mm, met open ventilatiesleuven onderaan bij de plint en bovenaan bij de dakrand.
6. Banen en klangen: de baan wordt over de klangen geschoven, die hem vasthouden zonder te boren.
7. Naad sluiten: op lange stukken met een felsmachine, in hoeken en bij details met handgereedschap.
8. Afwerking: dakrand, waterslagen, dagkanten, plint en doorvoeren worden afgewerkt met passende systeemdelen.

• Verzinkt staal met coating: een gangbare, goed verkrijgbare keuze. Neem voor een gevel een coating die goed tegen uv-licht kan, anders kan de kleur aan de zonkant na verloop van tijd verbleken.
• Aluminium: licht, en daarom handig bij renovatie als de muur niet veel gewicht kan dragen. Aluminium zet bij temperatuurwisselingen wel meer uit dan staal, dus goede uitzetruimte is extra belangrijk.
• Titaanzink: in Nederland een vertrouwd materiaal. Het krijgt na verloop van tijd een grijze beschermlaag (patina), waarin kleine krasjes wegvallen, en het hoeft niet geverfd te worden. In een geschikte omgeving gaat het vele tientallen jaren mee. Houd rekening met een langere levertijd.
• Koper en roestvrij staal: zeer duurzaam en opvallend, maar bij woonhuizen eerder een uitzondering.

De plaatdikte voor gevels ligt meestal rond 0,6 tot 0,8 mm. Let op bij het combineren van metalen: als regenwater van koper over zink of verzinkt staal loopt, ontstaat galvanische corrosie en raakt het onderliggende metaal snel aangetast. Kies de metalen op één gevel dus zo dat ze bij elkaar passen.

Twee gevels met dezelfde oppervlakte kunnen heel verschillend uitpakken. Een rechte muur zonder openingen gaat snel, daar haalt de felsmachine een hele baan in één keer. Elk raam, elke hoek, nis of doorvoer voor ventilatie of verlichting betekent juist extra handwerk.

• Vorm van het huis: hoeken, rondingen en verspringende delen vragen om nauwkeurig zetwerk.
• Aantal ramen: dagkanten en waterslagen horen bij de meest bewerkelijke plekken.
• Hoogte van het gebouw: bij hogere gevels is een steiger nodig. Laat je ook het dak doen, dan hoeft die steiger er maar één keer te staan.
• Staat van de ondergrond: een scheve oude muur vraagt meer werk om het regelwerk recht te krijgen.
• Lengte van de banen: bij lange banen, volgens de fabrikant meestal boven de 3 m, zijn ook schuifklangen nodig.
• Weer: bij vorst is metaal lastiger te vormen en kunnen sommige details niet worden gemaakt.

Dit is werk op hoogte met professioneel gereedschap. Laat het daarom over aan een ervaren vakman. Woon je in een appartement, dan hoort de gevel bij de gemeenschappelijke delen en beslist de Vereniging van Eigenaars (VvE) erover.

Het metaal zelf gaat lang mee. Problemen ontstaan bijna altijd door een montage die geen rekening houdt met hoe metaal zich gedraagt.

• Alleen vaste klangen bij lange banen: het metaal zet in de zomer uit, kan nergens heen en gaat bollen, of de bevestiging scheurt los.
• Te weinig klangen: het aantal hoort af te hangen van de windbelasting op die plek en de hoogte van het gebouw, niet van de gewoonte van het bedrijf. Anders kan een storm schade geven.
• Dichtgeslibde of ontbrekende luchtspouw: vocht blijft in de constructie hangen en condenseert op de isolatie.
• Kit in plaats van een goed detail: kit droogt uit en scheurt. Een aansluiting hoort opgelost te worden met de vorm van het metaal.
• Naad niet goed dichtgezet: op een plek waar de fels loszit, komt slagregen naar binnen.
• Slecht legplan: een smalle reepbaan op de hoek van de gevel valt achteraf niet meer te herstellen.

In de praktijk zie je ook dat een bedrijf goede referenties heeft voor daken, maar voor het eerst een gevel maakt. Vraag dus naar afgeronde gevelprojecten en ga er zelf even naar kijken.

• De naden lopen evenwijdig en zijn over de hele lengte gesloten
• Van opzij bekeken is het vlak niet golvend
• De banen zijn symmetrisch verdeeld ten opzichte van ramen en hoeken
• De ventilatieopeningen bij plint en dakrand zijn open en afgeschermd met gaas
• De waterslagen hebben een druipneus die het water van de muur weg leidt
• Hoeken en doorvoeren zijn afgewerkt met systeemdelen, niet met kit
• Op het metaal zitten geen krassen, deuken of resten beschermfolie
• Je hebt aparte garantie op materiaal en op montage gekregen, plus de gegevens van het gebruikte metaal