Gespoten schuimisolatie met gesloten celstructuur

Gespoten PUR-schuim ontstaat uit twee vloeibare componenten, polyol en isocyanaat. Die mengen pas in het spuitpistool. De massa schuimt direct op en wordt binnen enkele seconden vast. Welke cellen er in het schuim ontstaan, hangt af van de samenstelling en de dichtheid.

• Gesloten celstructuur (hard schuim): de cellen zijn afgesloten en gevuld met gas. Het schuim is stevig, houdt zijn vorm en laat bijna geen water of waterdamp door. De dichtheid ligt meestal boven 35 kg/m³ en het aandeel gesloten cellen rond de 90 % of hoger.
• Open celstructuur (zacht schuim): de cellen staan met elkaar in verbinding. Het schuim is licht en veerkrachtig, laat damp door en dempt geluid beter. Vocht is er alleen niet goed voor. Het wordt vooral binnen in droge ruimtes gebruikt.

Waarom kiezen mensen hard schuim ook om ruimte te sparen? De warmtegeleiding (de lambdawaarde) ligt volgens fabrikanten rond 0,025 W/(m·K), bij zacht schuim rond 0,037 W/(m·K). Voor hetzelfde isolerende effect heb je dus een dunnere laag nodig. Dat merk je bijvoorbeeld op een zolder met lage sporen, waar je geen stahoogte wilt inleveren.

Hard schuim past overal waar je isolatie nodig hebt die tegen water kan en mechanisch stevig is:

• Hellende daken en zolders, waar het schuim de ruimte tussen de sporen vult en ook lastige details rond schoorsteen en dakramen afdicht
• Kruipruimtes, waar het schuim tegen de onderkant van de vloer wordt gespoten en daar ook bij een vochtige bodem zijn werk blijft doen
• Platte daken, waar het schuim aan de buitenkant wordt aangebracht en daarna met een beschermende coating of extra laag wordt afgedekt
• Funderingen en plinten die in contact staan met grond of opspattend water
• Loodsen, opslagruimtes, stallen en koelruimtes, waar grote oppervlakken staal of beton snel geïsoleerd moeten worden

Bij een hellend dak is het spuitschuim maar één laag van de hele dakopbouw. Het sluit aan op het werk van de dakdekker en het zinkwerk: het dakbeschot of de onderdakfolie, de panlatten en de pannen. Laat de opbouw van het dak bepalen door een bouwkundig adviseur. Hard schuim is op zichzelf bijna dampdicht, dus een aparte dampremmende folie is vaak niet nodig. Doorslaggevend is wel het concrete systeem, en dat de houten sporen niet ingesloten in vocht komen te zitten. Bij oudere Nederlandse daken zonder dakbeschot zie je soms dat het schuim direct tegen de onderkant van de pannen wordt gespoten. Dat wordt afgeraden, omdat een latere reparatie of vervanging van het dak dan erg lastig wordt.

Dit werk doet altijd een gespecialiseerd bedrijf met spuitapparatuur. Isocyanaat irriteert tijdens het spuiten de luchtwegen. De vakman draagt daarom een ademhalingsmasker of ademluchttoestel, en andere mensen moeten tijdens het werk buiten de ruimte blijven. Voor een leek is dit geen geschikte klus.

1. Constructie bekijken, de laagdikte bepalen volgens het advies en controleren of dak of muur droog is en niet lekt.
2. Ramen, vloeren, elektra en alles wat niet onder het schuim mag komen afdekken.
3. Ondergrond vrijmaken van stof, vet en losse delen.
4. Temperatuur en vochtigheid van lucht en ondergrond controleren volgens het technisch blad van de fabrikant.
5. Schuim in meerdere dunnere lagen spuiten tot de gewenste dikte is bereikt.
6. Uitstekend schuim wegsnijden en de dikte op meerdere plekken controleren.
7. Ruimte ventileren en de wachttijd aanhouden die de fabrikant opgeeft voordat je weer naar binnen gaat.
8. Waar nodig afwerklagen aanbrengen, bijvoorbeeld gipsplaat op zolder of een beschermende coating op het platte dak.

Hoeveel werk erin zit, en daarmee ook wat je per vierkante meter betaalt, verschilt per woning. Eenvoudiger gaat het bij:

• Grote, vlakke en goed bereikbare oppervlakken
• Een droge, schone ondergrond die weinig voorbereiding vraagt
• Een lege ruimte waar weinig afgedekt hoeft te worden

Zwaarder wordt het bij:

• Een dikke laag die in meerdere rondes gespoten moet worden
• Grillige kappen, lage zolders, krappe kruipruimtes en veel details rond schoorstenen, leidingen en ramen
• Een kleine klus, waarbij het aanrijden met de apparatuur over weinig meters wordt verdeeld
• De noodzaak van een brandwerende of beschermende afdeklaag

Isoleer je je woning, dan kan het lonen om te kijken of de maatregel in aanmerking komt voor subsidie, zoals de ISDE. Of dat zo is, hangt af van de actuele voorwaarden. Controleer die vooraf, voordat je opdracht geeft.

In de praktijk gebeurt het vaak dat op een vochtige plek, zoals bij de plint of op een plat dak, het goedkopere open-celschuim wordt gekozen. Dat neemt vocht op en verliest na verloop van tijd zijn werking. Andere veelvoorkomende problemen:

• Slecht voorbereide ondergrond: stof, vet of vocht zorgen voor slechte hechting, waardoor het schuim later kan loslaten.
• Spuiten bij ongeschikt weer: bij kou of hoge luchtvochtigheid schuimt en hardt het schuim ongelijkmatig uit.
• Een dunnere laag dan afgesproken: de isolatie haalt dan niet het beoogde effect.
• Schuim dat in de zon blijft liggen: uv-straling breekt PUR-schuim langzaam af, dus buiten moet het altijd afgedekt worden.
• Geen brandbescherming: gewoon PUR-schuim valt meestal in brandklasse E. Op een bewoonde zolder moet het daarom in de regel worden afgedekt, bijvoorbeeld met gipsplaat. Neem de term "onbrandbaar schuim" met een korrel zout en vraag naar de concrete klassering.

Vraag vóór je opdracht geeft om het technisch blad, de prestatieverklaring en de brandklasse. Laat de laagdikte uitdrukkelijk in de offerte zetten. Vergelijk offertes alleen bij hetzelfde oppervlak en dezelfde dikte.

• De laag is doorlopend, zonder gaten, scheuren of plekken waar de ondergrond zichtbaar is
• De dikte komt overeen met de afspraak, gecontroleerd met een prikmeting of meting op meerdere plekken
• Het schuim zit stevig vast en laat niet los als je erop drukt
• Het oppervlak is gelijkmatig, zonder grote blazen en zonder zachte of kleverige plekken
• De details rond schoorsteen, ramen en doorvoeren zijn zorgvuldig afgedicht
• Ramen, vloeren en installaties zitten niet onder het schuim
• Na het ventileren hangt er geen sterke geur meer in de ruimte
• Je hebt het technisch blad, de brandklasse en de garantievoorwaarden in handen