Gespoten schuimisolatie met open cel (20 tot 25 cm)

Het werk doet een gespecialiseerd bedrijf met een spuitinstallatie. Zelf doen is geen optie: de componenten moeten exact gedoseerd en op de juiste temperatuur gebracht worden, en de spuiter moet zich beschermen tegen dampen. Meestal gaat het zo:

1. Opname: het bedrijf bekijkt de kap, de diepte van de spanten of sporen en de staat van de waterkerende laag onder de pannen, en adviseert een laagdikte.
2. Voorbereiding: stof en vuil verwijderen, ramen, vloeren en alles wat schoon moet blijven afdekken.
3. Spuiten: het schuim gaat er in meerdere lagen op, tot de afgesproken dikte bereikt is.
4. Afsnijden: schuim dat na het uitharden over de rand van de spanten uitsteekt, wordt weggesneden, zodat de afwerking er netjes op past.
5. Diktemeting: de spuiter meet de laag op verschillende plekken na.

Het schuim voelt vrijwel direct vast aan. Tijdens het spuiten en nog enkele uren daarna horen er geen mensen zonder beschermingsmiddelen in de ruimte te zijn, en moet je goed ventileren. Hoe lang precies, staat in de voorschriften van de fabrikant. Een gemiddelde zolder van een eengezinswoning is meestal in één werkdag klaar.

Open cel schuim isoleert per centimeter iets minder goed dan schuim met gesloten cel, daarom wordt het dikker aangebracht. Een laag van 20 tot 25 cm is de gangbare keuze voor schuine daken en zolders die je als woonruimte gebruikt. Bij veel kappen past deze dikte tussen de sporen, soms met een kleine extra regel eronder.

Wil je verder gaan, bijvoorbeeld richting een zeer zuinig huis of minder hitte op zolder in de zomer, dan kiezen mensen voor een dikkere laag. Daarvoor zijn de sporen vaak niet diep genoeg, zodat er extra regelwerk onder moet en de zolder iets lager wordt.

Welke dikte bij jou past, hangt niet alleen van de centimeters af. Het gaat om de isolatiewaarde van het hele dak, de Rc-waarde, die je berekent uit de dikte en de warmtegeleiding van het gebruikte schuim. Mik liever wat hoger dan het minimum: een dak maak je niet over een paar jaar opnieuw open. Voor dakisolatie bestaan soms subsidies, zoals de ISDE. Of je daarvoor in aanmerking komt en welke isolatiewaarde nodig is, lees je in de actuele voorwaarden van de regeling.

Waarom juist open cel schuim op zolder? De cellen staan met elkaar in verbinding, waardoor het schuim zacht en licht is en waterdamp doorlaat. Het dak kan daardoor beter tegen een beetje vocht, en het schuim dempt ook het geluid van regen. Schuim met gesloten cel is harder en beter bestand tegen water. Dat past eerder bij platte daken, plinten of funderingen.

Het schuim is wel maar één laag van het dak. Het geheel werkt alleen als de rest ook klopt:

• Onder de pannen hoort een waterkerende, dampopen laag met een geventileerde ruimte. Spuit het schuim niet direct tegen de dakpannen
• Aan de warme kant, dus aan de kant van de kamer, komt afhankelijk van het ontwerp een dampscherm of dampremmende folie. Laat een adviseur bepalen welk type en waar
• Wordt het hele dak vernieuwd, dan volgen boven de isolatie tengels en panlatten voor de pannen

Veel oudere Nederlandse woningen, zoals huizen uit de jaren dertig, hebben pannen direct op de panlatten zonder goede onderlaag. Dan moet eerst die waterkering op orde zijn voordat er geschuimd wordt.

Polyurethaan is brandbaar. In een bewoonde zolder werk je het daarom af met een plafond of wand, bijvoorbeeld van gipsplaat. Rond het rookkanaal of de schoorsteen houdt de spuiter de afstand aan die de fabrikant voorschrijft.

Hoeveel werk het is, en dus wat het kost, hangt af van de situatie ter plekke. Makkelijker wordt het bij:

• Een groot, doorlopend dakvlak met weinig doorvoeren
• Een droge, schone en vrij toegankelijke kap
• Sporen die diep genoeg zijn voor de gekozen dikte

Lastiger wordt het bij:

• Een grillig dak met dakkapellen, kilgoten en dakramen
• Een dikkere laag, dus meer materiaal en meer spuitgangen
• Oude isolatie die eerst weg moet, of een onderlaag die gerepareerd moet worden
• Een koude of vochtige ondergrond, waardoor je moet wachten of de ruimte moet verwarmen
• Een moeilijke route, waarbij de slangen door een bewoond huis naar boven moeten

De meeste problemen ontstaan niet door het materiaal, maar door de voorbereiding en de keuzes vooraf. In de praktijk ziet men vaak dat:

• Een dunnere laag gekozen wordt om de offerte goedkoper te laten lijken, waardoor het dak de gewenste isolatiewaarde niet haalt
• Er op nat of bevroren hout gespoten wordt, zodat het schuim slechter hecht en kan loslaten
• Het dampscherm vergeten wordt en zich vocht ophoopt in het dak
• Het schuim direct tegen de pannen gespoten wordt, zonder geventileerde ruimte
• Offertes alleen op prijs per vierkante meter vergeleken worden, terwijl elk bedrijf met een andere dikte rekent

Kijk bij het vergelijken van offertes dus altijd welke dikte en welk type schuim er staat. Alleen offertes met dezelfde dikte, of dezelfde Rc-waarde, zijn echt vergelijkbaar. Vraag ook het technisch blad van het schuim op en referenties van vergelijkbare daken.

Bekijk het werk voordat de isolatie achter gipsplaat verdwijnt. Daarna kom je er niet meer bij.

• De laagdikte is op meerdere plekken gemeten en klopt met de afspraak
• Het schuim is doorlopend, zonder gaten of open hoeken bij de muurplaat, de nok en doorvoeren
• Het schuim hecht goed aan de sporen en laat nergens los
• Overtollig schuim is vlak met de sporen of het regelwerk afgesneden
• De geventileerde ruimte onder de pannen is vrij gebleven
• De omgeving van de schoorsteen of het rookkanaal is uitgevoerd volgens de fabrikant
• Het dampscherm is aangebracht volgens het ontwerp en sluit aan op de omliggende constructie
• Je hebt een bewijs gekregen van het gebruikte materiaal en de werkelijke dikte, als basis voor de garantie