Inblaasisolatie van zoldervloer en spouwmuur

Onder de post inblaasisolatie met glaswol valt het machinaal inblazen van het isolatiemateriaal op een voorbereid oppervlak of in een gesloten holte. Daartoe horen het instellen van de machine op de voorgeschreven dichtheid, het uitrollen van de slang, het markeren van de laagdikte op meetlatten, het gelijkmatig verdelen en bij holtes het boren en dichten van de inblaasgaten. Na afloop hoort het isolatiebedrijf de dikte, het oppervlak en het aantal gebruikte zakken door te geven, zodat de werkelijke dichtheid te controleren is.

Niet inbegrepen zijn meestal het herstellen van het plafond, het aanbrengen van een dampremmende folie, loopplanken, het verwijderen van oude isolatie of steigerwerk. Dat wordt apart geregeld en het is verstandig al bij de opname af te spreken wie dat doet.

Zoldervloer onder een onverwarmde zolder

Dit is de dankbaarste toepassing. De zolder wordt niet bewoond, de warmte verdwijnt door de vloer en de vlokken zijn eenvoudig over het open oppervlak te verdelen in de gewenste dikte. Onder een laag schuin dak, waar u zelfs op uw knieën niet komt, is het vaak de enige redelijke manier om er isolatie te krijgen. Bij een houten balklaag hoeft oude, droge en stevige vulling niet altijd weg. Het is genoeg om die vlak te maken en de isolatie erover te blazen.

Schuin dak en zolderkamers

In een zolder die al is afgewerkt met gipsplaten of schrootjes, wordt de isolatie in de gesloten vakken tussen de sporen geblazen. De ruimte moet duidelijk begrensd zijn: aan de binnenzijde een dampremmende laag en afwerking, aan de buitenzijde een dampopen folie of dakbeschot en daarboven een geventileerde laag onder de dakbedekking. Zonder die opbouw wordt inblazen afgeraden.

Spouwmuren en houtskeletbouw

Veel Nederlandse woningen die tussen grofweg 1920 en 1975 zijn gebouwd, hebben een spouwmuur met een lege luchtspouw tussen binnen- en buitenblad. Ingeblazen wol komt daar via geboorde gaten in de voegen in, zonder breekwerk. Op dezelfde manier worden wanden en vloeren in houtskeletbouw gevuld, waarbij vóór het sluiten een net of folie wordt gespannen en de isolatie in elk vak wordt geblazen. Bij spouwmuren is de staat van de spouw doorslaggevend: die moet doorgaand, droog en zonder veel specie en puin zijn, want dat houdt de vlokken tegen. De spouw moet bovendien minstens enkele centimeters breed zijn.

Waar inblaasisolatie niet geschikt is

• in vochtige constructies en onder een lekkend dak, zolang de oorzaak niet is verholpen,
• in een schuin dak zonder geventileerde laag onder de dakbedekking, bijvoorbeeld onder bitumen shingles op een dicht dakbeschot zonder ventilatie,
• in een spouwmuur aan de weerzijde waar slagregen door het buitenblad dringt, zonder beoordeling door een deskundige,
• op beloopbare vlakken zonder loopplanken of draagconstructie, omdat de vlokken bij betreden worden samengedrukt.

Op de markt komt u vooral glaswol, steenwol en cellulose tegen, en voor spouwmuren daarnaast EPS-parels. Glaswol, bijvoorbeeld Supafil van Knauf Insulation, Isover InsulSafe of Ursa PureFloc, is licht, onbrandbaar in brandklasse A1 en zakt volgens de fabrikanten vrijwel niet in. Isover vermeldt in het technisch blad bij open inblazen een dichtheid van ongeveer 15 kg/m³, een warmtegeleidingscoëfficiënt van 0,041 W/(m·K) en zettingsklasse S1, dus minder dan 1 %. Een ander voordeel is dat knaagdieren en insecten er niet van houden.

Steenwol is zwaarder en iets beter bestand tegen hoge temperaturen en wordt daarom soms rond schoorstenen of bij hogere brandeisen gekozen. Cellulose uit gerecycled papier buffert warmte goed, maar bevat toevoegingen tegen brand en schimmel en zakt volgens gegevens van fabrikanten van minerale wol meer in. Daar rekent men dus met een hogere dichtheid of meer reserve in dikte. Welk materiaal u kiest, hangt af van de constructie, de brandeisen en het advies van een bouwkundige of ervaren isolatiebedrijf.

De dikte hoort niet geschat te worden, maar volgt uit een berekening of op zijn minst uit de tabellen van de fabrikant. Op een zoldervloer onder een onverwarmde zolder wordt tegenwoordig gewoonlijk 30 tot 40 cm glaswol geblazen. Ter oriëntatie: het technisch blad van Isover InsulSafe noemt voor een warmteweerstand van 7,5 m²K/W ongeveer 31 cm en voor 10 m²K/W ongeveer 41 cm bij een dichtheid van 15 kg/m³. Bij die dikte gaan er op 100 m² ongeveer 29 tot 38 zakken doorheen. In een spouwmuur bepaalt de spouwbreedte de dikte.

In gesloten holtes wordt met een hogere dichtheid geblazen dan op een open vloer, zodat de vlokken de hele ruimte vullen en na verloop van tijd niet inklinken. De exacte waarde staat in het technisch blad van het betreffende product. Een goed bedrijf kan uit het aantal zakken en het volume van de holte terugrekenen welke dichtheid werkelijk is gehaald.

In de praktijk komt het voor dat een ploeg op het oog blaast en de laag na een jaar dunner lijkt dan afgesproken. Daarom loont het om aan te dringen op meetlatten verspreid over het hele oppervlak en op een overzicht van het aantal zakken.

• de zolder leegruimen, zodat men tot aan de dakvoet kan komen,
• controleren of het dak nergens lekt en beschadigde dakpannen of loodslabben laten herstellen,
• nagaan of de ventilatie bij de dakvoet en de nok vrij blijft,
• uitzoeken waar elektriciteitskabels, lasdozen en inbouwspots in het plafond lopen,
• vóór het inblazen beslissen over loopplanken naar installaties, schoorsteen en antenne,
• toegang regelen voor de machine, die meestal buiten bij het huis of in een bus staat, en een stopcontact volgens de wens van het bedrijf.

Zoldervloer onder een onverwarmde zolder

1. Zoldervloer en dak inspecteren, het oppervlak meten en de dikte kiezen op basis van een berekening of de tabel van de fabrikant.
2. De luchtdichtheid van het plafond controleren. Bij houten vloeren zonder doorgaande laag aan de onderzijde een dampremmende folie toevoegen of in elk geval de doorvoeren afdichten.
3. De ruimte rond schoorsteen, zolderluik en armaturen die warm kunnen worden afschermen volgens de aanwijzingen van de fabrikant en de brandvoorschriften.
4. Bij de dakvoet schotten plaatsen die de vlokken uit de ventilatieruimte onder de dakbedekking houden.
5. Meetlatten met de gemarkeerde laagdikte plaatsen, ongeveer om de paar vierkante meter.
6. De machine instellen op de dichtheid uit het technisch blad en blazen vanaf het verste punt richting het zolderluik.
7. De laag gelijkmatig verdelen tot de markeringen op de latten, zonder over het afgewerkte oppervlak te lopen.
8. Het zolderluik isoleren en tochtdicht maken, zodat daar geen warmte ontsnapt.
9. Oppervlak, dikte en aantal zakken noteren en deze gegevens aan de eigenaar overhandigen.

Gesloten holte in spouwmuur of schuin dak

1. Met een endoscoop of sonde nagaan hoe breed de spouw is en of die doorgaand en droog is.
2. Een boorpatroon ontwerpen zodat de isolatie het hele oppervlak bereikt.
3. De gaten boren, bij metselwerk meestal in de voegen.
4. De isolatie met hogere dichtheid inblazen, gat voor gat, tot de machine weerstand voelt.
5. De vulling controleren met een extra sonde of een warmtebeeldcamera bij temperatuurverschil tussen binnen en buiten.
6. De gaten dichten en de voegen herstellen.

Warme binnenlucht bevat vocht. Als die door het plafond in de koude isolatie komt, kan het daarin condenseren. Daarom geldt een eenvoudige regel: aan de onderzijde, de warme kant, moet de constructie zo luchtdicht mogelijk zijn, aan de bovenzijde moet de isolatie vrij kunnen ademen. Bij een betonvloer met stucwerk is de luchtdichtheid meestal voldoende. Bij een houten balklaag met een plafond van planken of gipsplaat wordt doorgaans een dampremmende folie met afgeplakte naden toegevoegd.

Boven de isolatie moet een geventileerde ruimte blijven. Ventilatieopeningen bij dakvoet en nok mogen niet worden dichtgeblazen, anders hoopt vocht zich op en verschijnt er schimmel op de sporen. Doorvoeren door het plafond, zoals kabels, spots, ventilatiekanalen en rookkanalen, horen vóór het inblazen te worden afgedicht. Daarna komt niemand er meer bij. Bij een spouwmuur moeten de ventilatie- en afwateringsopeningen in het buitenblad en de ventilatie van de kruipruimte vrij blijven.

• lagere dichtheid dan de fabrikant voorschrijft: de laag oogt dik, maar isoleert slechter en kan na verloop van tijd inzakken,
• ongelijke laag: langs randen en achter balken blijft minder isolatie achter en ontstaan koude stroken,
• dichtgeblazen ventilatie bij de dakvoet: de zolder ademt niet meer, er ontstaat condens en het hout wordt vochtig,
• luchtlek in het plafond: vochtige lucht stroomt de isolatie in en vermindert het effect,
• geen loopplanken: bij elke controle van antenne of schoorsteen wordt de isolatie platgetrapt,
• inblazen onder een lekkend dak: natte wol isoleert niet meer en het probleem blijft verborgen,
• spouw vol specie en puin: de vlokken lopen vast en in de muur blijven lege plekken,
• geen overzicht van het verbruik: later valt niet vast te stellen of dikte en dichtheid zijn gehaald.

In de praktijk vergelijken eigenaren offertes vaak alleen op de prijs per vierkante meter. Het verschil zit dan in de dikte of de dichtheid, die op het eerste gezicht niet zichtbaar zijn. Vraag bij het vergelijken dus naar dikte, dichtheid, product en aantal zakken per 100 m².

Inblazen vraagt om een machine en een ervaren vakman. Kies daarom een isolatiebedrijf dat ingeschreven staat bij de Kamer van Koophandel en ervaring heeft met het gekozen product. Voor spouwmuurisolatie werken veel bedrijven met een KOMO-procescertificaat, wat houvast geeft over de werkwijze en de nacontrole. Vraag een schriftelijke offerte met productnaam, dikte en dichtheid en na afloop een factuur. Ga bij uw gemeente na of voor uw ingreep iets geregeld moet worden, vooral als het uiterlijk van het gebouw verandert. In een appartementengebouw beslist de Vereniging van Eigenaars over werk aan dak en gevels.

Het isoleren van zoldervloer en spouwmuur valt onder de maatregelen waarvoor woningeigenaren subsidie kunnen aanvragen via de ISDE-regeling, maar de bedragen, minimale oppervlakten en voorwaarden worden regelmatig aangepast. Controleer de actuele voorwaarden op de officiële website van RVO voordat u opdracht geeft. Daarnaast hebben veel gemeenten eigen regelingen of duurzaamheidsleningen.

Het inblazen zelf is werk voor een machine en een ervaren vakman. De voorbereiding van de zolder kunt u echter zelf doen. Dat scheelt de ploeg tijd en u extra uren op de factuur.

1. De zolder leegruimen en oude spullen, planken en dozen naar het zolderluik brengen.
2. De zoldervloer vegen of stofzuigen en resten bouwpuin verwijderen.
3. Bij flinke regen het dak van binnen met een zaklamp nakijken en noteren waar licht doorkomt of water druppelt.
4. Lasdozen, spots en kabels die door het plafond gaan met gekleurde tape markeren.
5. Kieren rond doorvoeren en bij het luik afplakken of afkitten, zodat er geen warme lucht doorheen stroomt.
6. Eenvoudige loopplanken van regels en planken maken naar schoorsteen en antenne, hoger dan de toekomstige isolatielaag.
7. De voorbereide situatie fotograferen, de foto's komen van pas bij de oplevering en bij een subsidieaanvraag.

Op een open zoldervloer is de controle eenvoudig. Kijk op de meetlatten of de laag overal tot de markering reikt en meet op een paar plekken na met een duimstok. Het oppervlak moet gelijkmatig zijn, zonder kuilen langs balken en randen. De ventilatieopeningen bij de dakvoet moeten vrij zijn en het zolderluik geïsoleerd.

De dichtheid controleert u met een berekening. Het gewicht van een zak maal het aantal zakken, gedeeld door het volume van de laag, moet ongeveer overeenkomen met de waarde in het technisch blad. Bij spouwmuren en schuine daken is een warmtebeeldopname tijdens het eerste stookseizoen de beste controle. Koude plekken laten zien waar isolatie ontbreekt, en het bedrijf kan daar bijblazen.

Checklist bij oplevering

• de laagdikte komt over het hele oppervlak overeen met de afspraak,
• het bedrijf heeft productnaam, oppervlak, dikte en aantal zakken doorgegeven,
• de ventilatie bij dakvoet en nok is vrij,
• rond schoorsteen en armaturen is de afstand volgens de fabrikant aangehouden,
• het zolderluik is geïsoleerd en sluit goed,
• loopplanken naar antenne en schoorsteen liggen boven de isolatie,
• de boorgaten in de gevel zijn gedicht en de voegen hersteld,
• nergens zijn sporen van lekkage of vochtige plekken.

In de prijslijst van NUMIQ staat inblaasisolatie met glaswol als arbeid per m² inclusief klein verbruiksmateriaal. Het isolatiemateriaal zelf, dus de zakken wol, wordt apart als materiaal gerekend. De richtprijs voor het werk ligt rond 27,60 € per m². De prijzen verschillen per regio en stad, in de Randstad liggen ze doorgaans hoger dan in kleinere plaatsen.

De arbeidsprijs hangt vooral af van de vraag of het om een open zoldervloer of een gesloten holte gaat. Bij holtes komen boren, controleren en dichten van de gaten erbij. Verder tellen de bereikbaarheid van de zolder, de hoogte waarop geblazen wordt, de afstand van de machine tot de werkplek en de behoefte aan loopplanken en het afdichten van het plafond. Het materiaal hangt af van dikte en dichtheid, hoe dikker de laag, hoe meer zakken. Vergelijk bij offertes dus steeds dezelfde dikte en hetzelfde product.

Wordt tegelijk aan het dak gewerkt, dan is het artikel Zinkwerk en dakgoten de moeite waard. Bij een bewoonde zolder wordt in plaats van inblazen vaak gespoten isolatie gekozen, daarover gaat het artikel Gespoten schuimisolatie met gesloten celstructuur. Plant u ook gevelisolatie, kijk dan bij Gevelisolatie.